[स] तत पराभग्नं बलं दृष्ट्वा मद्रराजः परतापवान उवाच सारथिं तूर्णं चॊदयाश्वान महाजवान ॥ 1 ॥
एष तिष्ठति वै राजा पाण्डुपुत्रॊ युधिष्ठिरः छत्त्रेण धरियमाणेन पाण्डुरेण विराजता ॥ 2 ॥
अत्र मां परापय कषिप्रं पश्या मे सारथे बलम न समर्था हि मे कषिप्रं पश्य मे सारथे बलम न समर्था हि मे पार्थाः सथातुम अद्य पुरॊ युधि ॥ 3 ॥
एवम उक्तस ततः परायान मद्रराजस्य सारथिः यत्र राजा सत्यसंधॊ धर्मराजॊ युधिष्ठिरः ॥ 4 ॥
आपतन्तं च सहसा पाण्डवानां महद बलम दधारैकॊ रणे शल्यॊ वेलेवॊद्धृतम अर्णवम ॥ 5 ॥
पाण्डवानां बलौघस तु शल्यम आसाद्य मारिष वयतिष्ठत तदा युद्धे सिन्धॊर वेग इवाचलम ॥ 6 ॥
मद्रराजं तु समरे दृष्ट्वा युद्धाय विष्ठितम कुरवः संन्यवर्तन्त मृत्युं कृत्वा निवर्तनाम ॥ 7 ॥
तेषु राजन निवृत्तेषु वयूढानीकेषु भागशः परावर्तत महारौद्रः संग्रामः शॊणितॊदकः समार्च्छच्च चित्रसेनेन नकुलॊ युद्धदुर्मदः ॥ 8 ॥
तौ परस्परम आसाद्य चित्रकार्मुकधारिणौ मेघाव इव यथॊद्वृत्तौ दक्षिणॊत्तर वर्षिणौ ॥ 9 ॥
शरतॊयैः सिषिचतुस तौ परस्परम आहवे नान्तरं तत्र पश्यामि पाण्डवस्येतरस्य वा ॥ 10 ॥
उभौ कृतास्त्रौ बलिनौ रथचर्या विशारदौ परस्परवधे यत्तौ छिद्रान वेषणतत्परौ ॥ 11 ॥
चित्रसेनस तु भल्लेन पीतेना निशितेन च नकुलस्य महाराज मुष्टिदेशे ऽचछिनद धनुः ॥ 12 ॥
अथैनं छिन्नधन्वानं रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः तरिभिः शरैर असंभ्रान्तॊ ललाटे वै समर्पयत ॥ 13 ॥
हयांश चास्य शरैस तीक्ष्णैः परेषयाम आस मृत्यवे तथा धवजं सारथिं च तरिभिस तरिभिर अपातयत ॥ 14 ॥
स शत्रुभुज निर्मुक्तैर ललाटस्थस तरिभिः शरैः नकुलः शुशुभे राजंस तरिशृङ्ग इव पर्वतः ॥ 15 ॥
स छिन्नधन्वा विरथः खड्गम आदाय चर्म च रथाद अवतरद वीरः शैलाग्राद इव केसरी ॥ 16 ॥
पद्भ्याम आपततस तस्य शरवृष्टिम अवासृजत नकुलॊ ऽपय अग्रसत्तां वै चर्माणा लघुविक्रमः ॥ 17 ॥
चित्रसेनरथं पराप्य चित्रयॊधी जितश्रमः आरुरॊह महाबाहुः सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ 18 ॥
सकुण्डलं समुकुटं सुनसं सवायतेक्षणम चित्रसेनशिरः कायाद अपाहरत पाण्डवः स पपात रथॊपस्थाद दिवाकरसमप्रभः ॥ 19 ॥
चित्रसेनं विशस्तं तु दृष्ट्वा तत्र महारथाः साद्धु वादस्वनांश चक्रुः सिंहनादांश च पुष्कलान ॥ 20 ॥
विशस्तं भरातरं दृष्ट्वा कर्ण पुत्रौ महारथौ सुषेणः सत्यसेनश च मुञ्चन्तौ निशिताञ शरान ॥ 21 ॥
ततॊ ऽभयधावतां तूर्णं पाण्डवं रथिनां वरम जिघांसन्तौ यथा नागं वयाघ्रौ राजन महावने ॥ 22 ॥
ताव अभ्यधावतां तीक्ष्णौ दवाव अप्य एनं महारथम शरौघान सम्यग अस्यन्तौ जीमूतौ सलिलं यथा ॥ 23 ॥
स शरैः सर्वतॊ विद्धः परहृष्ट इव पाण्डवः अन्यत कार्मुकम आदाय रथम आरुह्य वीर्यवान अतिष्ठत रणे वीरः करुद्ध रूप इवान्तकः ॥ 24 ॥
तस्य तौ भरातरौ राजञ शरैः संनतपर्वभिः रथं विशकलीकर्तुं समारब्धौ विशां पते ॥ 25 ॥
ततः परहस्य नकुलश चतुर्भिश चतुरॊ रणे जघान निशितैस तीक्ष्णैः सत्यसेनस्य वाजिनः ॥ 26 ॥
ततः संधाय नाराचं रुक्मपुङ्खं शिलाशितम धनुश चिच्छेद राजेन्द्र सत्यसेनस्य पाण्डवः ॥ 27 ॥
अथान्यं रथम आस्थाय धनुर आदाय चापरम सत्यसेनः सुषेणश च पाण्डवं पर्यधावताम ॥ 28 ॥
अविध्यत ताव असंभ्रान्तौ माद्रीपुत्रः परतापवान दवाभ्यां दवाभ्यां महाराज शराभ्यां रणमूर्धनि ॥ 29 ॥
सुषेणस तु ततः करुद्धः पाण्डवस्य महद धनुः चिच्छेद परहसन युद्धे कषुरप्रेण महारथः ॥ 30 ॥
अथान्यद धनुर आदाय नकुलः करॊधमूर्च्छितः सुषेणं पञ्चभिर विद्ध्वा धवजम एकेन चिच्छिदे ॥ 31 ॥
सत्यसेनस्य च धनुर हस्तावापं च मारिष चिच्छेद तरसा युद्धे तत उच्चुक्रुशुर जनाः ॥ 32 ॥
अथान्यद धनुर आदाय वेगघ्नं भारसाधनम शरैः संछादयाम आस समन्तात पाण्डुनन्दनम ॥ 33 ॥
संनिवार्य तु तान बाणान नकुलः परवीरहा सत्यसेनं सुषेणं च दवाभ्यां दवाभ्याम अविध्यत ॥ 34 ॥
ताव एनं परत्यविध्येतां पृथक्पृथग अजिह्मगैः सारथिं चास्य राजेन्द्र शरैर विव्यधतुः शितैः ॥ 35 ॥
सत्यसेनॊ रथेषां तु नकुलस्या धनुस तथा पृथक शराभ्यां चिच्छेद कृतहस्तः परतापवान ॥ 36 ॥
स रथे ऽतिरथस तिष्ठन रथशक्तिं परामृशत सवर्णदण्डाम अकुण्ठाग्रां तैलधौतां सुनिर्मलाम ॥ 37 ॥
लेलिहानाम इव विभॊ नागकन्यां महाविषाम समुद्यम्य च चिक्षेप सत्यसेनस्य संयुगे ॥ 38 ॥
सा तस्य हृदयं संख्ये बिभेद शतधा नृप स पपात रथाद भूमौ गतसत्त्वॊ ऽलपचेतनः ॥ 39 ॥
भरातरं निहतं दृष्ट्वा सुषेणः करॊधमूर्छितः अभ्यवर्षच छरैस तूर्णं पदातिं पाण्डुनन्दनम ॥ 40 ॥
नकुलं विरथं दृष्ट्वा दरौपदेयॊ महाबलः सुत सॊमॊ ऽभिदुद्राव परीप्सन पितरं रणे ॥ 41 ॥
ततॊ ऽधिरुह्य नकुलः सुत सॊमस्य तं रथम शुशुभे भरतश्रेष्ठॊ गिरिस्थ इव केसरी सॊ ऽनयत कार्मुकम आदाय सुषेणं समयॊधयत ॥ 42 ॥
ताव उभौ शरवर्षाभ्यां समासाद्य परस्परम परस्परवधे यत्नं चक्रतुः सुमहारथौ ॥ 43 ॥
सुषेणस तु ततः करुद्धः पाण्डवं विशिखैस तरिभिः सुत सॊमं च विंशत्या बाह्वॊर उरसि चार्पयत ॥ 44 ॥
ततः करुद्धॊ महाराज नकुलः परवीरहा शरैस तस्य दिशः सर्वाश छादयाम आस वीर्यवान ॥ 45 ॥
ततॊ गृहीत्वा तीक्ष्णाग्रम अर्धचन्द्रं सुतेजनम स वेगयुक्तं चिक्षेप कर्ण पुत्रस्य संयुगे ॥ 46 ॥
तस्य तेना शिरः कायाज जहार नृपसत्तम पश्यतां सर्वसैन्यानां तद अद्भुतम इवाभवत ॥ 47 ॥
स हतः परापतद राजन नकुलेन महात्मना नदीवेगाद इवारुग्णस तीरजः पादपॊ महान ॥ 48 ॥
कर्ण पुत्रवधं दृष्ट्वा नकुलस्य च विक्रमम परदुद्राव भयात सेना तावकी भरतर्षभ ॥ 49 ॥
तां तु सेनां महाराज मद्रराजः परतापवान अपालयद रणे शूरः सेनापतिर अरिंदमः ॥ 50 ॥
विभीस तस्थौ महाराज वयवस्थाप्य च वाहिनीम सिंहनादं भृशं कृत्वा धनुः शब्दं च दारुणम ॥ 51 ॥
तावकाः समरे राजन रक्षितादृढ धन्वना परत्युद्ययुर अरातींस ते समन्ताद विगतव्यथाः ॥ 52 ॥
मद्रराजं महेष्वासं परिवार्य समन्ततः सथिता राजन महासेना यॊद्धुकामाः समन्ततः ॥ 53 ॥
सात्यकिर भिम सेनश च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ युधिष्ठिरं पुरस्कृत्य हरीनेषेधम अरिंदमम ॥ 54 ॥
परिवार्य रणे वीराः सिंहनादं परचक्रिरे बाणशब्दरवांश चॊग्रान कष्वेडां च विविधान दधुः ॥ 55 ॥
तथैव तावकाः सर्वे मद्राधिपतिम अञ्जसा परिवार्य सुसंरब्धाः पुनर युद्धाम अरॊच्चयन ॥ 56 ॥
ततः परववृते युद्धं भीरूणां भयवर्धनम तावकानां परेषां च मृत्युं कृत्वा निवर्तनम ॥ 57 ॥
यथा देवासुरं युद्धं पूर्वम आसीद विशां पते अभीतानां तथा राजन यम राष्ट्रविवर्धनम ॥ 58 ॥
ततः कपिध्वजॊ राजन हत्वा संशप्तकान रणे अभ्यद्रवत तां सेनां कौरवीं पाण्डुनन्दनः ॥ 59 ॥
तथैव पाण्डवाः शेषा धृष्टद्युम्नपुरॊगमाः अभ्यधावन्त तां सेनां विसृजन्तः शिताञ शरान ॥ 60 ॥
पाण्डवैर अवकीर्णानां सांमॊहः समजायत न च जाज्ञुर अनीकानि दिशॊ वा परदिशस तथा ॥ 61 ॥
आपूर्यमाणा निशितैः शरैः पाण्डव चॊदितैः हतप्रवीरा विध्वस्ता कीर्यमाणा समन्ततः कौरव्य अवध्यत चमूः पाण्डुपुत्रैर महारथैः ॥ 62 ॥
तथैव पाण्डवी सेना शरै राजन समन्ततः रणे ऽहन्यत पुत्रैस ते शतशॊ ऽथ सहस्रशः ॥ 63 ॥
ते सेने भृशसंतप्ते वध्यमाने परस्परम वयाकुले समपद्येतां वर्षासु सरिताव इव ॥ 64 ॥
आविवेश ततस तीव्रं तावकानां महद भयम पाण्डवानां च राजेन्द्र तथा भूते महाहवे ॥ 65 ॥
शल्यपर्व · Shalya Parva
अध्याय 9
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 10