[स] तस्मिन विलुलिते सैन्ये वध्यमाने परस्परम दरवमाणेषु यॊधेषु निनदत्सु च दन्तिषु ॥ 1 ॥
कूजतां सतनतां चैव पदातीनां महाहवे विद्रुतेषु महाराज हयेषु बहुधा तदा ॥ 2 ॥
परक्षये दारुणे जाते संहारे सर्वदेहिनाम नानाशस्त्रसमावापे वयतिषक्त रथद्विपे ॥ 3 ॥
हर्षणे युद्धशौण्डानां भीरूणां भयवर्धने गाहमानेषु यॊधेषु परस्परवधैषिषु ॥ 4 ॥
पराणादाने महाघॊरे वर्तमाने दुरॊदरे संग्रामे घॊररूपे तु यम राष्ट्रविवर्धने ॥ 5 ॥
पाण्डवास तावकं सैन्यं वयधमन निशितैः शरैः तथैव तावका यॊधा जग्नुः पाण्डवसैनिकान ॥ 6 ॥
तस्मिंस तथा वर्तमाने युद्धे भीरु भयावहे पूर्वाह्णे चैव संप्राप्ते भास्करॊदयनं परति ॥ 7 ॥
लब्धलक्षाः परे राजन रक्षिताश च महात्मना अयॊधयंस तव बलं मृत्युं कृत्वा निवर्तनम ॥ 8 ॥
बलिभिः पाण्डवैर दृप्तैर लब्धलक्षैः परहारिभिः कौरव्य असीदत पृतना मृगीवाग्निसमाकुला ॥ 9 ॥
तां दृष्ट्वा सीदतीं सेनां पङ्के गाम इव दुर्बलाम उज्जिहीर्षुस तदा शल्यः परायत पाण्डुचमूं परति ॥ 10 ॥
मद्रराजस तु संक्रुद्धॊ गृहीत्वा धनुर उत्तमम अभ्यद्रवत संग्रामे पाण्डवान आततायिनः ॥ 11 ॥
पाण्डवाश च महाराज समरे जितकाशिनः मद्रराजं समासाद्य विव्यधुर निशितैः शरैः ॥ 12 ॥
ततः शरशतैस तीक्ष्णैर मद्रराजॊ महाबलः अर्दयाम आस तां सेनां धर्मराजस्य पश्यतः ॥ 13 ॥
परादुरासंस ततॊ राजन नानारूपण्य अनेकशः चचाल शब्दं कुर्वाणा मही चापि सपर्वता ॥ 14 ॥
सदण्ड शूला दीप्ताग्राः शीर्यमाणाः समन्ततः उल्का भूमिं दिवः पेतुर आहत्य रविमण्डलम ॥ 15 ॥
मृगश च माहिषाश चापि पक्षिणश च विशां पते अपसव्यं तदा चक्रुः सेनां ते बहुशॊ नृप ॥ 16 ॥
ततस तद युद्धम अत्युग्रम अभवत संघचारिणाम तथ सर्वाण्य अनीकानि संनिपत्य जनाधिप अभ्ययुः कौरवा राजन पाण्डवानाम अनीकिनीम ॥ 17 ॥
शल्यस तु शरवर्षेण वर्षन्न इव सहस्रदृक अभ्यवर्षद अदीनात्मा कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम ॥ 18 ॥
भीमसेनं शरैश चापि रुक्मपुङ्खैः शिलाशितः दरौपदेयांस तथा सर्वान माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ 19 ॥
धृष्टद्युम्नं च शैनेयं शिखण्डिनम अथापि च एकैकं दशभिर बाणैर विव्याध च महाबलः ततॊ ऽसृजद बाणवर्षं घर्मान्ते मघवान इव ॥ 20 ॥
ततः परभद्रका राजन सॊमकाश च सहस्रशः पतिताः पात्यमानाश च दृश्यन्ते शल्य सायकैः ॥ 21 ॥
भरमराणाम इव वराताः शलभानाम इव वरजाः हरादिन्य इव मेघेभ्यः शल्यस्य नयपतञ शराः ॥ 22 ॥
दविरदास तुरगाश चार्ताः पत्तयॊ रथिनस तथा शल्यस्य बाणैर नयपतन बभ्रमुर वयनदंस तथा ॥ 23 ॥
आविष्ट इव मद्रेशॊ मन्युना पौरुषेण च पराच्छादयद अरीन संख्ये कालसृष्ट इवान्तकः विनर्दमानॊ मद्रेशॊ मेघह्रादॊ महाबलः ॥ 24 ॥
स वध्यमाना शल्येन पाण्डवानाम अनीकिनी अजातशत्रुं कौन्तेयम अभ्यधावद युधिष्ठिरम ॥ 25 ॥
तां समर्प्य ततः संख्ये लघुहस्तः शितैः शरैः शरवर्षेण महता युधिष्ठिरम अपीडयत ॥ 26 ॥
तम आपतन्तं पत्त्यश्वैः करुद्धॊ राजा युधिष्ठिरः अवारयच छरैस तीक्ष्णैर मत्तं दविपम इवाङ्कुशैः ॥ 27 ॥
तस्य शल्यः शरं घॊरं मुमॊचाशीविषॊपमम सॊ ऽभयविध्यन महात्मानं वेगेनाभ्यपतच च गाम ॥ 28 ॥
ततॊ वृकॊदरः करुद्धः शल्यं विव्याध सप्तभिः पञ्चभिः सहदेवस तु नकुलॊ दशभिः शरैः ॥ 29 ॥
दरौपदेयाश च शत्रुघ्नं शूरम आर्तायनिं शरैः अभ्यवर्षन महाभागं मेघा इव महीधरम ॥ 30 ॥
ततॊ दृष्ट्वा तुद्यमानं शल्यं पार्थैः समन्ततः कृतवर्मा कृपश चैव संक्रुद्धाव अभ्यधावताम ॥ 31 ॥
उलूकश च पतत्री च शकुनिश चापि सौबलः समयमानश च शनकैर अश्वत्थामा महारथः तव पुत्राश च कार्त्स्न्येन जुगुपुः शल्यम आहवे ॥ 32 ॥
भीमसेनं तरिभिर विद्ध्वा कृतवर्मा शिलीमुखैः बाणवर्णेण महता करुद्ध रूपम अवारयत ॥ 33 ॥
धृष्टद्युम्नं कृपः करुद्धॊ बाणवर्णैर अपीडयत दरौपदेयांश च शकुनिर यमौ च दरौणिर अभ्ययात ॥ 34 ॥
दुर्यॊधनॊ युधां शरेष्ठाव आहवे केशवार्जुनौ समभ्ययाद उग्रतेजाः शरैश चाभ्यहनद बली ॥ 35 ॥
एवं दवंद्व शतान्य आसंस तवदीयानां परिः सह घॊररूपाणि चित्राणि तत्र तत्र विशां पते ॥ 36 ॥
ऋश्य वर्णाञ जघानाश्वान भॊजॊ भीमस्य संयुगे सॊ ऽवतीर्य रथॊपस्थाद धताश्वः पाण्डुनन्दनः कालॊ दण्डम इवॊद्यम्य गदापाणिर अयुध्यत ॥ 37 ॥
परमुखे सहदेवस्य जघानाश्वांश च मद्रराट ततः शल्यस्य तनयं सहदेवॊ ऽसिनावधीत ॥ 38 ॥
गौतमः पुनर आचार्यॊ धृष्टद्युम्नम अयॊधयत असंभ्रान्तम असंभ्रान्तॊ यत्नवान यत्नवत्तरम ॥ 39 ॥
दरौपदेयांस तथा वीरान एकैकं दशभिः शरैः अविध्यद आचार्य सुतॊ नातिक्रुद्धः समयन्न इव ॥ 40 ॥
शल्यॊ ऽपि राजन संक्रुद्धॊ निघ्नन सॊमक पाण्डवान पुनर एव शितैर बाणैर युधिष्ठिरम अपीडयत ॥ 41 ॥
तस्य भीमॊ रणे करुद्धः संदष्ट दशनच छदः विनाशायाभिसंधाय गदाम आदत्त वीर्यवान ॥ 42 ॥
यमदण्डप्रतीकाशां कलरात्रिम इवॊद्यताम गजवाजिमनुष्याणां पराणान्त करणीम अपि ॥ 43 ॥
हेमपट्ट परिक्षिप्ताम उल्कां परज्वलिताम इव शैक्यां वयालीम इवात्युग्रां वज्रकल्पाम अयॊ मयीम ॥ 44 ॥
चन्दनागुरुपङ्काक्तां परमदाम ईप्सिताम इव वसा मेदॊ मृगादिग्धां जिह्वां वैवस्वतीम इव ॥ 45 ॥
पटु घण्टा रव शतां वासवीम अशनीम इव निर्मुक्ताशीविषाकारां पृक्तां गजमदैर अपि ॥ 46 ॥
तरासनीं रिपुसैन्यानां सवसैन्यपरिहर्षिणीम मनुष्यलॊके विख्यातां गिरिशृङ्गविदारिणीम ॥ 47 ॥
यया कौलास भवने महेश्वर सखं बली आह्वयाम आस कौन्तेयः संक्रुद्धम अलकाधिपम ॥ 48 ॥
यया मायाविनॊ दृप्तान सुबहून धनदालये जघान गुह्यकान करुद्धॊ मन्दारार्थे महाबलः निवार्यमाणॊ बहुभिर दरौपद्याः परियम आस्थितः ॥ 49 ॥
तां वज्रं मणिरत्नौघाम अष्टाश्रिं वज्रगौरवाम समुद्यम्य महाबाहुः शल्यम अभ्यद्द्रवद रणे ॥ 50 ॥
गदया युद्धकुशलस तया दारुणनादया पॊठयाम आस शल्यस्य चतुरॊ ऽशवान महाजवान ॥ 51 ॥
ततः शल्यॊ रणे करुद्धः पीने वक्षसि तॊमरम निचखान नदन वीरॊ वर्म भित्त्वा च सॊ ऽभयगात ॥ 52 ॥
वृकॊदरस तव अस्मभ्रातस तम एवॊद्धृत्य तॊमरम यन्तारं मद्रराजस्य निर्बिभेद ततॊ हृदि ॥ 53 ॥
स भिन्नवर्मा रुधिरं वमन वित्रस्तमानसः पपाताभिमुहॊ दीनॊ मद्रराजस तव अपाक्रमत ॥ 54 ॥
कृतप्रतिकृतं दृष्ट्वा शल्यॊ विस्मितमानसः गदाम आश्रित्य धीरात्मा परत्यमित्रम अवैक्षत ॥ 55 ॥
ततः सुमनसः पार्था भीमसेनम अपूजयन तद दृष्ट्वा कर्मसंग्रामे घॊरम अक्लिष्टकर्मणः ॥ 56 ॥
शल्यपर्व · Shalya Parva
अध्याय 10
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 11