धर्मDharmic Data

शल्यपर्व · Shalya Parva

अध्याय 54

  1. [वै] एवं तद अभवद युद्धं तुमुलं जनमेजय यत्र दुःखान्वितॊ राजा धृतराष्ट्रॊ ऽबरवीद इदम ॥ 1 ॥

  2. रामं संनिहितं दृष्ट्वा गदायुद्ध उपस्थिते मम पुत्रः कथं भीमां परत्ययुध्यत संजय ॥ 2 ॥

  3. [स] राम सांनिध्यम आसाद्य पुत्रॊ दुर्यॊधनस तव युद्धकामॊ महाबाहुः समहृष्यत वीर्यवान ॥ 3 ॥

  4. दृष्ट्वा लाङ्गलिनं राजा परत्युत्थाय च भारत परीत्या परमया युक्तॊ युधिष्ठिरम अथाब्रवीत ॥ 4 ॥

  5. समन्त पञ्चकं कषिप्रम इतॊ यामविशां पते परथितॊत्तर वेदी सा देवलॊके परजापतेः ॥ 5 ॥

  6. तस्मिन महापुण्यतमे तरैलॊक्यस्य सनातने संग्रामे निधनं पराप्य धरुवं सवर्गॊ भविष्यति ॥ 6 ॥

  7. तथेत्य उक्त्वा महाराज कुन्तीपुत्रॊ युधिष्ठिरः समन्तपञ्चकं वीरः परायाद अभिमुखः परभुः ॥ 7 ॥

  8. ततॊ दुर्यॊधनॊ राजा परगृह्य महतीं गदाम पद्भ्याम अमर्षाद दयुतिमान अगच्छत पाण्डवैः सह ॥ 8 ॥

  9. तथा यान्तं गदाहस्तं वर्मणा चापि दंशितम अन्तरिक्षगता देवाः साधु साध्व इत्य अपूजयन वातिकाश च नरा ये ऽतर दृष्ट्वा ते हर्षम आगताः ॥ 9 ॥

  10. स पाण्डवैः परिवृतः कुरुराजस तवात्मजः मत्तस्येव गजेन्द्रस्य गतिम आस्थाय सॊ ऽवरजत ॥ 10 ॥

  11. ततः शङ्खनिनादेन भेरीणां च महास्वनैः सिंहनादैश च शूराणां दिशः सर्वाः परपूरिताः ॥ 11 ॥

  12. परतीच्य अभिमुखं देशं यथॊद्दिष्टं सुतेन ते गत्वा च तैः परिक्षिप्तं समन्तात सर्वतॊदिशम ॥ 12 ॥

  13. दक्षिणेन सरस्वत्याः सवयनं तीर्थम उत्तमम तस्मिन देशे तव अनिरिणे तत्र युद्धम अरॊचयन ॥ 13 ॥

  14. ततॊ भीमॊ महाकॊटिं गदां गृह्याथ वर्म भृत बिभ्रद रूपं महाराज सदृशं हि गरुत्मतः ॥ 14 ॥

  15. अवबद्ध शिरस तराणाः संख्ये काञ्चनवर्म भृत रराज राजन पुत्रस ते काञ्चनः शैलराड इव ॥ 15 ॥

  16. वर्मभ्यां संवृतौ वीरौ भीम दुर्यॊधनाव उभौ संयुगे च परकाशेते संरब्धाव इव कुञ्जरौ ॥ 16 ॥

  17. रणमण्डलमध्यस्थौ भरतरौ तौ नरर्षभौ अशॊभेतां महाराज चन्द्रसूर्याव इवॊदितौ ॥ 17 ॥

  18. ताव अन्यॊन्यं निरीक्षेतां करुद्धाव इव महाद्विपौ दहन्तौ लॊचनै राजन परस्परवधैषिणौ ॥ 18 ॥

  19. संप्रहृष्टमना राजन गदाम आदाय कौरवः सृक्किणी संलिहन राजन करॊधरक्तेक्षणः शवसन ॥ 19 ॥

  20. ततॊ दुर्यॊधनॊ राजा गदाम आदाय वीर्यवान भीमसेनम अभिप्रेक्ष्य गजॊ गजम इवाह्वयत ॥ 20 ॥

  21. अद्रिसारमयीं भीमस तथैवादाय वीर्यवान आह्वयाम आस नृपतिं सिंहः सिंहं यथा वने ॥ 21 ॥

  22. ताव उद्यतगदापाणी दुर्यॊधन वृकॊदरौ संयुगे सम परकाशेते गिरी सशिखराव इव ॥ 22 ॥

  23. ताव उभाव अभिसंक्रुद्धाव उभौ भीमपराक्रमौ उभौ शिष्यौ गदायुद्धे रौहिणेयस्य धीमतः ॥ 23 ॥

  24. उभौ सदृशकर्माणौ यम वासवयॊर इव तथा सदृशकर्माणौ वरुणस्य महाबलौ ॥ 24 ॥

  25. वासुदेवस्य रामस्य तथा वैश्रवणस्य च सदृशौ तौ महाराज मधुकैटभयॊर युधि ॥ 25 ॥

  26. उभौ सदृशकर्माणौ रणे सुन्दॊपसुन्दयॊः तथैव कालस्य समौ मृत्यॊश चैव परंतपौ ॥ 26 ॥

  27. अन्यॊन्यम अभिधावन्तौ मत्ताव इव महाद्विपौ वाशिता संगमे दृप्तौ शरदीव मदॊत्कटौ ॥ 27 ॥

  28. मत्ताव इव जिगीषन्तौ मातङ्गौ भरतर्षभौ उभौ करॊधविषं दीप्तं वमन्ताव उरगाव इव ॥ 28 ॥

  29. अन्यॊन्यम अभिसंरब्धौ परेक्षमाणाव अरिंदमौ उभौ भरतशार्दूलौ विक्रमेण समन्वितौ ॥ 29 ॥

  30. सिंहाव इव दुराधर्षौ गदायुद्धे परंतपौ नखदंष्ट्रायुधौ वीरौ वयाघ्राव इव दुरुत्सहौ ॥ 30 ॥

  31. परजासंहरणे कषुब्धौ समुद्राव इव दुस्तरौ लॊहिताङ्गाव इव करुद्धौ परतपन्तौ महारथौ ॥ 31 ॥

  32. रश्मिमन्तौ महात्मानौ दीप्तिमन्तौ महाबलौ ददृशाते कुरुश्रेष्ठौ कालसूर्याव इवॊद्दितौ ॥ 32 ॥

  33. वयाघ्राव इव सुसंरब्धौ गर्जन्ताव इव तॊयदौ जहृषाते महाबाहू सिंहौ केसरिणाव इव ॥ 33 ॥

  34. गजाव इव सुसंरब्धौ जवलिताव इव पावकौ ददृशुस तौ महात्मानौ सशृङ्गाव इव पर्वतौ ॥ 34 ॥

  35. रॊषात परस्फुरमाणौष्ठौ निरीक्षन्तौ परस्परम तौ समेतौ महात्मानौ गदाहस्तौ नरॊत्तमौ ॥ 35 ॥

  36. उभौ परमसंहृष्टाव उभौ परमसंमतौ सदश्वाव इव हेषन्तौ बृंहन्ताव इव कुञ्जरौ ॥ 36 ॥

  37. वृषभाव इव गर्जन्तौ दुर्यॊधन वृकॊदरौ दैत्याव इव बलॊन्मत्तौ रेजतुस तौ नरॊत्तमौ ॥ 37 ॥

  38. ततॊ दुर्यॊधनॊ राजन्न इदम आह युधिष्ठिरम सृञ्जयैः सह तिष्ठन्तं तपन्तम इव भास्करम ॥ 38 ॥

  39. इदं वयवसितं युद्धं मम भीमस्य चॊभयॊः उपॊपविष्टाः पश्यध्वं विमर्दं नृपसत्तमाः ॥ 39 ॥

  40. ततः समुपविष्टं तत सुमहद राजमण्डलम विराजमानं ददृशे दिवीवादित्यमण्डलम ॥ 40 ॥

  41. तेषां मध्ये महाबाहुः शरीमान केशव पूर्वजः उपविष्टॊ महाराज पूज्यमानः समन्ततः ॥ 41 ॥

  42. शुशुभे राजमध्यस्थॊ नीलवासाः सितप्रभः नक्षत्रैर इव संपूर्णॊ वृतॊ निशि निशाकरः ॥ 42 ॥

  43. तौ तथा तु महाराज गदाहस्तौ दुरासदौ अन्यॊन्यं वाग्भिर उग्राभिस तक्षमाणौ वयवस्थितौ ॥ 43 ॥

  44. अप्रियाणि ततॊ ऽनयॊन्यम उक्त्वा तौ कुरुपुंगवौ उदीक्षन्तौ सथितौ वीरौ वृत्र शक्राव इवाहवे ॥ 44 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 55

Previous: अध्याय 53