धर्मDharmic Data

शल्यपर्व · Shalya Parva

अध्याय 47

  1. [वै] ततस तीर्थवरं रामॊ ययौ बदर पाचनम तपस्विसिद्धचरितं यत्र कन्या धृतव्रता ॥ 1 ॥

  2. भरद्वाजस्य दुहिता रूपेणाप्रतिमा भुवि सरुचावती नाम विभॊ कुमारी बरह्मचारिणी ॥ 2 ॥

  3. तपश चचार सात्युग्रं नियमैर बहुभिर नृप भर्ता मे देवराजः सयाद इति निश्चित्य भामिनी ॥ 3 ॥

  4. समास तस्या वयतिक्रान्ता बह्व्यः कुरुकुलॊद्वह चरन्त्या नियमांस तांस तान सत्रीभिस तीव्रान सुदुश्चरान ॥ 4 ॥

  5. तस्यास तु तेन वृत्तेन तपसा च विशां पते भक्त्या च भगवान परीतः परया पाकशासनः ॥ 5 ॥

  6. आजगामाश्रमं तस्यास तरिदशाधिपतिः परभुः आस्थाय रूपं विप्रर्षेर वसिष्ठस्य महात्मनः ॥ 6 ॥

  7. सा तं दृष्ट्वॊग्र तपसं वसिष्ठं तपतां वरम आचारैर मुनिभिर दृष्टैः पूजयाम आस भारत ॥ 7 ॥

  8. उवाच नियमज्ञा च कल्याणी सा परियंवदा भगवन मुनिशार्दूल किम आज्ञापयसि परभॊ ॥ 8 ॥

  9. सर्वम अद्य यथाशक्ति तव दास्यामि सुव्रत शक्र भक्त्या तु ते पाणिं न दास्यामि कथं चन ॥ 9 ॥

  10. वरतैश च नियमैश चैव तपसा च तपॊधन शक्रस तॊषयितव्यॊ वै मया तरिभुवनेश्वरः ॥ 10 ॥

  11. इत्य उक्तॊ भगवान देवः समयन्न इव निरीक्ष्य ताम उवाच नियमज्ञां तां सान्त्वयन्न इव भारत ॥ 11 ॥

  12. उग्रं तपश चरसि वै विदिता मे ऽसि सुव्रते यदर्थम अयम आरम्भस तव कल्याणि हृद्गतः ॥ 12 ॥

  13. तच च सर्वं यथा भूतं भविष्यति वरानने तपसा लभ्यते सर्वं सर्वं तपसि तिष्ठति ॥ 13 ॥

  14. यानि सथानानि दिव्यानि विबुधानां शुभानने तपसा तानि पराप्यानि तपॊ मूलं महत सुखम ॥ 14 ॥

  15. इह कृत्वा तपॊ घॊरं देहं संन्यस्य मानवाः देवत्वं यान्ति कल्याणि शृणु चेदं वचॊ मम ॥ 15 ॥

  16. पचस्वैतानि सुभगे बदराणि शुभव्रते पचेत्य उक्त्वा स भगवाञ जगाम बलसूदनः ॥ 16 ॥

  17. आमन्त्र्य तां तु कल्याणीं ततॊ जप्यं जजाप सः अविदूरे ततस तस्माद आश्रमात तीर्थम उत्तमे इन्द्र तीर्थे महाराज तरिषु लॊकेषु विश्रुते ॥ 17 ॥

  18. तस्या जिज्ञासनार्थं स भगवान पाकशासनः बदराणाम अपचनं चकार विबुधाधिपः ॥ 18 ॥

  19. ततः स परयता राजन वाग्यता विगतक्लमा तत्परा शुचि संवीता पावके समधिश्रयत अपचद राजशार्दूल बदराणि महाव्रता ॥ 19 ॥

  20. तस्याः पचन्त्याः सुमहान कालॊ ऽगात पुरुषर्षभ न च सम तान्य अपच्यन्त दिनं च कषयम अभ्यगत ॥ 20 ॥

  21. हुताशनेन दग्धश च यस तस्याः काष्ठसंचयः अकाष्ठम अग्निं सा दृष्ट्वा सवशरीरम अथादहत ॥ 21 ॥

  22. पादौ परक्षिप्य सा पूर्वं पावके चारुदर्शना दग्धौ दग्धौ पुनः पादाव उपावर्तयतानघा ॥ 22 ॥

  23. चरणौ दह्यमानौ च नाचिन्तयद अनिन्दिता दुःखं कमलपत्राक्षी महर्षेः परियकाम्यया ॥ 23 ॥

  24. अथ तत कर्म दृष्ट्वास्याः परीतस तरिभुवनेश्वरः ततः संदर्शयाम आस कन्यायै रूपम आत्मनः ॥ 24 ॥

  25. उवाच च सुरश्रेष्ठस तां कन्यां सुदृढ वरताम परीतॊ ऽसमि ते शुभे भक्त्या तपसा नियमेन च ॥ 25 ॥

  26. तस्माद यॊ ऽभिमतः कामः स ते संपत्स्यते शुभे देहं तयक्त्वा महाभागे तरिदिवे मयि वत्स्यसि ॥ 26 ॥

  27. इदं च ते तीर्थवरं सथिरं लॊके भविष्यति सर्वपापापहं सुभ्रु नाम्ना बदर पाचनम विख्यातं तरिषु लॊकेषु बरह्मर्षिभिर अभिप्लुतम ॥ 27 ॥

  28. अस्मिन खलु महाभागे शुभे तीर्थवरे पुरा तयक्त्वा सप्तर्षयॊ जग्मुर हिमवन्तम अरुन्धतीम ॥ 28 ॥

  29. ततस ते वै महाभागा गत्वा तत्र सुसंशिताः वृत्त्यर्थं फलमूलानि समाहर्तुं ययुः किल ॥ 29 ॥

  30. तेषां वृत्त्यर्थिनां तत्र वसतां हिमवद्वने अनावृष्टिर अनुप्राप्ता तदा दवादश वार्षिकी ॥ 30 ॥

  31. ते कृत्वा चाश्रमं तत्र नयवसन्त तपस्विनः अरुन्धत्य अपि कल्याणी तपॊनित्याभवत तदा ॥ 31 ॥

  32. अरुन्धतीं ततॊ दृष्ट्वा तीव्रं नियमम आस्थिताम अथागमत तरिनयहः सुप्रीतॊ वरदस तदा ॥ 32 ॥

  33. बराह्मं रूपं ततः कृत्वा महादेवॊ महायशाः ताम अभ्येत्याब्रवीद देवॊ भिक्षाम इच्छाम्य अहं शुभे ॥ 33 ॥

  34. परत्युवाच ततः सा तं बराह्मणं चारुदर्शना कषीणॊ ऽननसंचयॊ विप्र बदराणीह भक्षय ततॊ ऽबरवीन महादेवः पचस्वैतानि सुव्रते ॥ 34 ॥

  35. इत्य उक्ता सापचत तानि बराह्मण परियकाम्यया अधिश्रित्य समिद्धे ऽगनौ बदराणि यशस्विनी ॥ 35 ॥

  36. दिव्या मनॊरमाः पुण्याः कथाः शुश्राव सा तदा अतीता सा तव अनावृष्टिर घॊरा दवादश वार्षिकी ॥ 36 ॥

  37. अनश्नन्त्याः पचन्त्याश च शृण्वन्त्याश च कथाः शुभाः अहः समः स तस्यास तु कालॊ ऽतीतः सुदारुणः ॥ 37 ॥

  38. ततस ते मुनयः पराप्ताः फलान्य आदाय पर्वतात ततः स भगवान परीतः परॊवाचारुन्धतीं तदा ॥ 38 ॥

  39. उपसर्पस्व धर्मज्ञे यथापूर्वम इमान ऋषीन परीतॊ ऽसमि तव धर्मज्ञ तपसा नियमेन च ॥ 39 ॥

  40. ततः संदर्शयाम आस सवरूपं भगवान हरः ततॊ ऽबरवीत तदा तेभ्यस तस्यास तच चरितं महत ॥ 40 ॥

  41. भवद्भिर हिमवत्पृष्ठे यत तपः समुपार्जितम अस्याश च यत तपॊ विप्रा न समं तन मतं मम ॥ 41 ॥

  42. अनया हि तपस्विन्या तपस तप्तं सुदुश्चरम अनश्नन्त्या पचन्त्या च समा दवादश पारिताः ॥ 42 ॥

  43. ततः परॊवाच भगवांस ताम एवारुन्धतीं पुनः वरं वृणीष्व कल्याणि यत ते ऽभिलषितं हृदि ॥ 43 ॥

  44. साब्रवीत पृथु ताम्राक्षी देवं सप्तर्षिसंसदि भगवान यदि मे परीतस तीर्थं सयाद इदम उत्तमम सिद्धदेवर्षिदयितं नाम्ना बदर पाचनम ॥ 44 ॥

  45. तथास्मिन देवदेवेश तरिरात्रम उषितः शुचिः पराप्नुयाद उपवासेन फलं दवादश वार्षिकम एवम अस्त्व इति तां चॊक्त्वा हरॊ यातस तदा दिवम ॥ 45 ॥

  46. ऋषयॊ विस्मयं जग्मुस तां दृष्ट्वा चाप्य अरुन्धतीम अश्रान्तां चावि वर्णां च कषुत्पिपासा सहां सतीम ॥ 46 ॥

  47. एवं सिद्धिः परा पराप्ता अरुन्धत्या विशुद्धया यथा तवया महाभागे मदर्थं संशितव्रते ॥ 47 ॥

  48. विशेषॊ हि तवया भद्रे वरते हय अस्मिन समर्पितः तथा चेदं ददाम्य अद्य नियमेन सुतॊषितः ॥ 48 ॥

  49. विशेषं तव कल्याणि परयच्छामि वरं वरे अरुन्धत्या वरस तस्या यॊ दत्तॊ वै महात्मना ॥ 49 ॥

  50. तस्य चाहं परसादेन तव कल्याणि तेजसा परवक्ष्याम्य अपरं भूयॊ वरम अत्र यथाविधि ॥ 50 ॥

  51. यस तव एकां रजनीं तीर्थे वत्स्यते सुसमाहितः स सनात्वा पराप्स्यते लॊकान देहन्यासाच च दुर्लभान ॥ 51 ॥

  52. इत्य उक्त्वा भगवान देवः सहस्राक्षः परतापवान सरुचावतीं ततः पुण्यां जगाम तरिदिवं पुनः ॥ 52 ॥

  53. गते वज्रधरे राजंस तत्र वर्षं पपात ह पुष्पाणां भरतश्रेष्ठ दिव्यानां दिव्यगन्धिनाम ॥ 53 ॥

  54. नेदुर दुन्दुभयश चापि समन्तात सुमहास्वनाः मारुतश च ववौ युक्त्या पुण्यगन्धॊ विशां पते ॥ 54 ॥

  55. उत्सृज्य तु शुभं देहं जगामेन्द्रस्य भार्यताम तपसॊग्रेण सा लब्ध्वा तेन रेमे सहाच्युत ॥ 55 ॥

  56. [ज] का तस्या भगवन माता कव संवृद्धा च शॊभना शरॊतुम इच्छाम्य अहं बरह्मन परं कौतूहलं हि मे ॥ 56 ॥

  57. [वै] भारद्वाजस्य विप्रर्षेः सकन्नं रेतॊ महात्मनः दृष्ट्वाप्सरसम आयान्तीं घृताचीं पृथुलॊचनाम ॥ 57 ॥

  58. स तु जग्राह तद रेतः करेण जपतां वरः तदावपत पर्णपुटे तत्र सा संभवच छुभा ॥ 58 ॥

  59. तस्यास तु जत कर्मादि कृत्वा सर्वं तपॊधनः नाम चास्याः स कृतवान भारद्वाजॊ महामुनिः ॥ 59 ॥

  60. सरुचावतीति धर्मात्मा तदर्षिगणसंसदि स च ताम आश्रमे नयस्य जगाम हिमवद्वनम ॥ 60 ॥

  61. तत्राप्य उपस्पृश्य महानुभावॊ; वसूनि दत्त्वा च महाद्विजेभ्यः जगाम तीर्थं सुसमाहितात्मा; शक्रस्य वृष्णिप्रवरस तदानीम ॥ 61 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 48

Previous: अध्याय 46