[वै] तस्मान नदी गतं चापि उदपानं यशस्विनः तरितस्य च महाराज जगामाथ हलायुधः ॥ 1 ॥
तत्र दत्त्वा बहुद्रव्यं पूजयित्वा तथा दविजान उपस्पृश्य च तत्रैव परहृष्टॊ मुसलायुधः ॥ 2 ॥
तत्र धर्मपरॊ हय आसीत तरितः स सुमहातपाः कूपे च वसता तेन सॊमः पीतॊ महात्मना ॥ 3 ॥
तत्र चैनं समुत्सृज्य भरातरौ जग्मतुर गृहान ततस तौ वै शशापाथ तरितॊ बराह्मणसत्तमः ॥ 4 ॥
[ज] उदपानं कथं बरह्मन कथं च सुमहातपाः पतितः किं च संत्यक्तॊ भरातृभ्यां दविजसत्तमः ॥ 5 ॥
कूपे कथं च हित्वैनं भरातरौ जग्मतुर गृहान एतद आचक्ष्व मे बरह्मन यदि शराव्यं हि मन्यसे ॥ 6 ॥
[वै] आसन पूर्वयुगे राजन मुनयॊ भरातरस तरयः एकतश च दवितश चैव तरितश चादित्यसंनिभाः ॥ 7 ॥
सर्वे परजापतिसमाः परजावन्तस तथैव च बरह्मलॊकजितः सर्वे तपसा बरह्मवादिनः ॥ 8 ॥
तेषां तु तपसा परीतॊ नियमेन दमेन च अभवद गौतमॊ नित्यं पिता धर्मरतः सदा ॥ 9 ॥
स तु दीर्घेण कालेन तेषां परीतिम अवाप्य च जगाम भगवान सथानम अनुरूपम इवात्मनः ॥ 10 ॥
राजानस तस्य ये पूर्वे याज्या हय आसन महात्मनः ते सर्वे सवर्गते तस्मिंस तस्य पुत्रान अपूजयन ॥ 11 ॥
तेषां तु कर्मणा राजंस तथैवाध्ययनेन च तरितः स शरेष्ठतां पराप यथैवास्य पिता तथा ॥ 12 ॥
तं सम सर्वे महाभागा मुनयः पुण्यलक्षणाः अपूजयन महाभागं तथा विद्वत्तयैव तु ॥ 13 ॥
कदाचिद धि ततॊ राजन भरातराव एकत दवितौ यज्ञार्थं चक्रतुश चित्तं धनार्थं च विशेषतः ॥ 14 ॥
तयॊश चिन्ता समभवत तरितं गृह्य परंतप याज्यान सर्वान उपादाय परतिगृह्य पशूंस ततः ॥ 15 ॥
सॊमं पास्यामहे हृष्टाः पराप्य यज्ञं महाफलम चक्रुश चैव महाराज भरातरस तरय एव ह ॥ 16 ॥
तथा तु ते परिक्रम्य याज्यान सर्वान पशून परति याजयित्वा ततॊ याज्याँल लब्ध्वा च सुबहून पशून ॥ 17 ॥
याज्येन कर्मणा तेन परतिगृह्य विधानतः पराचीं दिशं महात्मान आजग्मुस ते महर्षयः ॥ 18 ॥
तरितस तेषां महाराज पुरस्ताद याति हृष्टवत एकतश च दवितश चैव पृष्ठतः कालयन पशून ॥ 19 ॥
तयॊश चिन्ता समभवद दृष्ट्वा पशुगणं महत कथं न सयुर इमा गाव आवाभ्यां वै विना तरितम ॥ 20 ॥
ताव अन्यॊन्यं समाभाष्य एकतश च दवितश च ह यद ऊचतुर मिथः पापौ तन निबॊध जनेश्वर ॥ 21 ॥
तरितॊ यज्ञेषु कुशलस तरितॊ वेदेषु निष्ठितः अन्यास तरितॊ बहुतरा गावः समुपलप्स्यते ॥ 22 ॥
तद आवां सहितौ भूत्वा गाः परकाल्य वरजावहे तरितॊ ऽपि गछतां कामम आवाभ्यां वै विनाकृतः ॥ 23 ॥
तेषाम आगच्छतां रात्रौ पथि सथाने वृकॊ ऽभवत तथा कूपे ऽविदूरे ऽभूत सरस्वत्यास तटे महान ॥ 24 ॥
अथ तरितॊ वृकं दृष्ट्वा पथि तिष्ठन्तम अग्रतः तद्भयाद अपसर्पन वै तस्मिन कूपे पपात ह अगाधे सुमहाघॊरे सर्वभूतभयंकरे ॥ 25 ॥
तरितस ततॊ महाभागः कूपस्थॊ मुनिसत्तमः आर्तनादं ततश चक्रे तौ तु शुश्रुवतुर मुनी ॥ 26 ॥
तं जञात्वा पतितं कूपे भरातराव एकत दवितौ वृकत्रासा च लॊभाच च समुत्सृज्य परजग्मतुः ॥ 27 ॥
भरातृभ्यां पशुलुब्धाभ्याम उत्सृष्टः स महातपाः उदपाने महाराज निर्जले पांसुसंवृते ॥ 28 ॥
तरित आत्मानम आलक्ष्य कूपे वीरुत तृणावृते निमग्नं भरतश्रेष्ठ पापकृन नरके यथा ॥ 29 ॥
बुद्ध्या हय अगणयत पराज्ञॊ मृत्यॊर भीतॊ हय असॊमपः सॊमः कथं नु पातव्य इहस्थेन मया भवेत ॥ 30 ॥
स एवम अनुसंचिन्त्य तस्मिन कूपे महातपाः ददर्श वीरुधं तत्र लम्बमानां यदृच्छया ॥ 31 ॥
पांसुग्रस्ते ततः कूपे विचिन्त्य सलिलं मुनिः अग्नीन संकल्पयाम आस हॊत्रे चात्मानम एव च ॥ 32 ॥
ततस तां वीरुधं सॊमं संकल्प्य सुमहातपाः ऋच्चॊ यजूंषि सामानि मनसा चिन्तयन मुनिः गराहाणः शर्कराः कृत्वा परचक्रे ऽभिषवं नृप ॥ 33 ॥
आज्यं च सलिलं चक्रे भागांश च तरिदिवौकसाम सॊमस्याभिषवं कृत्वा चकार तुमुलं धवनिम ॥ 34 ॥
स चाविशद दिवं राजन सवरः शैक्षस तरितस्य वै समवाप च तं यज्ञं यथॊक्तं बरह्मवादिभिः ॥ 35 ॥
वर्तमाने तथा यज्ञे तरितस्य सुमहात्मनः आविग्नं तरिदिवं सर्वं कारणं च न बुध्यते ॥ 36 ॥
ततः सुतुमुलं शब्दं शुश्रावाथ बृहस्पतिः शरुत्वा चैवाब्रवीद देवान सर्वान देवपुरॊहितः ॥ 37 ॥
तरितस्य वर्तते यज्ञस तत्र गच्छामहे सुराः स हि करुद्धः सृजेद अन्यान देवान अपि महातपाः ॥ 38 ॥
तच छरुत्वा वचनं तस्य सहिताः सर्वदेवताः परययुस तत्र यत्रासौ तरित यज्ञः परवर्तते ॥ 39 ॥
ते तत्र गत्वा विभुधास तं कूपं यत्र स तरितः ददृशुस तं महात्मानं दीष्कितं यज्ञकर्मसु ॥ 40 ॥
दृष्ट्वा चैनं महात्मानं शरिया परमया युतम ऊचुश चाथ महाभागं पराप्ता भागार्थिनॊ वयम ॥ 41 ॥
अथाब्रवीद ऋषिर देवान पश्यध्वं मां दिवौकसः अस्मिन परतिभये कूपे निमग्नं नष्टचेतसम ॥ 42 ॥
ततस तरितॊ महाराज भागांस तेषां यथाविधि मन्त्रयुक्तान समददात ते च परीतास तदाभवन ॥ 43 ॥
ततॊ यथाविधि पराप्तान भागान पराप्य दिवौकसः परीतात्मानॊ ददुस तस्मै वरान यान मनसेच्छति ॥ 44 ॥
स तु वव्रे वरं देवांस तरातुम अर्हथ माम इतः यश चेहॊपस्पृशेत कूपे स सॊमप गतिं लभेत ॥ 45 ॥
तत्र चॊर्मिमती राजन्न उत्पपात सरस्वती तयॊत्क्षिप्तस तरितस तस्थौ पूजयंस तरिदिवौकसः ॥ 46 ॥
तथेति चॊक्त्वा विबुधा जग्मू राजन यथागतम तरितश चाप्य अगमत परीतः सवम एव निलयं तदा ॥ 47 ॥
करुद्धः स तु समासाद्य ताव ऋषी भरातरौ तदा उवाच परुषं वाक्यं शशाप च महातपाः ॥ 48 ॥
पशुलुब्धौ युवां यस्मान माम उत्सृज्य परधावितौ तस्माद रूपेण तेषां वै दंष्ट्रिण्णाम अभितश चरौ ॥ 49 ॥
भवितारौ मया शप्तौ पापेनानेन कर्मणा परसवश चैव युवयॊर गॊलाङ्गूलर्ष्क वानराः ॥ 50 ॥
इत्य उक्ते तु तदा तेन कषणाद एव विशां पते तथा भूताव अदृश्येतां वचनात सत्यवादिनः ॥ 51 ॥
तत्राप्य अमितविक्रान्तः सपृष्ट्वा तॊयं हलायुधः दत्त्वा च विविधान दायान पूजयित्वा च वै दविजान ॥ 52 ॥
उदपानं च तं दृष्ट्वा परशस्य च पुनः पुनः नदी गतम अदीनात्मा पराप्तॊ विनशनं तदा ॥ 53 ॥
शल्यपर्व · Shalya Parva
अध्याय 35
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 36