धर्मDharmic Data

शल्यपर्व · Shalya Parva

अध्याय 15

  1. [स] तथ सैन्यास तव विभॊ मद्रराजपुरस्कृताः पुनर अभ्यद्रवन पार्थान वेगेन महता रणे ॥ 1 ॥

  2. पीडितास तावकाः सर्वे परधावन्तॊ रणॊत्कटाः कषणेनैव च पार्थांस ते बहुत्वात समलॊडयन ॥ 2 ॥

  3. ते वध्यमानाः कुरुभिः पाण्डवा नावतस्थिरे निवार्यमाणा भीमेन पश्यतॊः कृष्ण पार्थयॊः ॥ 3 ॥

  4. ततॊ धनंजयः करुद्धाः कृपं सह पदानुगैः अवाकिरच छरौघेण कृतवर्माणम एव च ॥ 4 ॥

  5. शकुनिं सहदेवस तु सह सैन्यम अवारयत नकुलः पार्श्वतः सथित्वा मद्रराजम अवैक्षत ॥ 5 ॥

  6. दरौपदेया नरेन्द्रांश च भूयिष्ठं समवारयन दरॊणपुत्रं च पाञ्चाल्यः शिखाण्डी समवारयत ॥ 6 ॥

  7. भीमसेनस तु राजानं गदापाणिर अवारयत शल्यं तु सह सैन्येन कुन्तीपुत्रॊ युधिष्ठिरः ॥ 7 ॥

  8. ततः समभवद युद्धं संसक्तं तत्र तत्र ह तावकानां परेषां च संग्रामेष्व अनिवर्तिनाम ॥ 8 ॥

  9. तत्र पश्यामहे कर्म शल्यस्यातिमहद रणे यद एकः सर्वसैन्यानि पाण्डवानाम अयुध्यत ॥ 9 ॥

  10. वयदृश्यत तदा शल्यॊ युधिष्ठिर समीपतः रणे चन्द्रसमॊ ऽभयाशे शरैश चर इव गरहः ॥ 10 ॥

  11. पीडयित्वा तु राजानं शरैर आशीविषॊपमैः अभ्यधावत पुनर भीमं शरवर्षैर अवाकिरत ॥ 11 ॥

  12. तस्य तल लाघवं दृष्ट्वा तथैव च कृतास्त्रताम अपूजयन्न अनीकानि परेषां तावकानि च ॥ 12 ॥

  13. पीड्यमानास तु शल्येन पाण्डवा भृशविक्षताः पराद्रवन्त रणं हित्वा करॊशमाने युधिष्ठिरे ॥ 13 ॥

  14. वध्यमानेष्व अनीकेषु मद्रराजेन पाण्डवः अमर्षवशम आपन्नॊ धर्मराजॊ युधिष्ठिरः ततः पौरुषम आस्थाय मद्रराजम अपीडयत ॥ 14 ॥

  15. जयॊ वास्तु वधॊ वेति कृतबुद्धिर महारथः समाहूयाब्रवीत सर्वान भरातॄन कृष्णं च माधवम ॥ 15 ॥

  16. भीष्मॊ दरॊणश च कर्णश च ये चान्ये पृथिवीक्षितः कौरवार्थे पराक्रान्ताः संग्रामे निधनं गताः ॥ 16 ॥

  17. यथाभागं यथॊत्साहं भवन्तः कृतपौरुषाः भागॊ ऽवशिष्ट एकॊ ऽयं मम शल्यॊ महारथः ॥ 17 ॥

  18. सॊ ऽहम अद्य युधा जेतुम आशंसे मद्रकेश्वरम तत्र यन मानसं मह्यं तत सार्वं निगदामि वः ॥ 18 ॥

  19. चक्ररक्षाव इमौ शूरौ मम माद्रवतीसुतौ अजेयौ वासवेनापि समरे वीर संमतौ ॥ 19 ॥

  20. साध्व इमौ मातुलं युद्धे कषत्रधर्मपुरस्कृतौ मदर्थं परतियुध्येतां मानार्हौ सत्यसंगरौ ॥ 20 ॥

  21. मां वा शल्यॊ रणे हन्ता तं वाहं भद्रम अस्तु वः इति सत्याम इमां वाणीं लॊकवीरा निबॊधत ॥ 21 ॥

  22. यॊत्स्ये ऽहं मातुलेनाद्य कषत्रधर्मेण पार्थिवाः सवयं समभिसंधाय विजयायेतराय वा ॥ 22 ॥

  23. तस्य मे ऽभयधिकं शस्त्रं सर्वॊपकरणानि च संयुञ्जन्तु रणे कषिप्रं शास्त्रवद रथयॊजकाः ॥ 23 ॥

  24. शैनेयॊ दक्षिणं चक्रं धृष्टद्युम्नस तथॊत्तरम पृष्ठगॊपॊ भवत्व अद्य मम पार्थॊ धनंजयः ॥ 24 ॥

  25. पुरःसरॊ ममाद्यास्तु भीमः शस्त्रभृतां वरः एवम अभ्यधिकः शल्याद भविष्यामि महामृधे ॥ 25 ॥

  26. एवम उक्तास तथा चक्रुः सर्वे राज्ञः परियैषिणः तथ परहर्षः सैन्यानां पुनर आसीत तदा नृप ॥ 26 ॥

  27. पाञ्चालानां सॊमकानां मत्स्यानां च विशेषतः परतिज्ञां तां च संग्रामे धर्मराजस्य पूरयन ॥ 27 ॥

  28. ततः शङ्खांश च भेरीश च शतशश चैव पुष्करान अवादयन्त पाञ्चालाः सिंहनादांश च नेदिरे ॥ 28 ॥

  29. ते ऽभयधावन्त संरब्धा मद्रराजं तरस्विनः महता हर्षजेनाथ नादेन कुरुपुंगवाः ॥ 29 ॥

  30. हरादेन गजघण्टानां शङ्खानां निनदेन च तूर्यशब्देन महता नादयन्तश च मेदिनीम ॥ 30 ॥

  31. तान परत्यगृह्णात पुत्रस ते मद्रराजश च वीर्यवान महामेघान इव बहूञ शैलाव अस्तॊदयाव उभौ ॥ 31 ॥

  32. शल्यस तु समरश्लाघी धर्मराजम अरिंदमम ववर्ष शरवर्षेण वर्षेण मघवान इव ॥ 32 ॥

  33. तथैव कुरुराजॊ ऽपि परगृह्य रुचिरं धनुः दरॊणॊपदेशान विविधान दर्शयानॊ महामनाः ॥ 33 ॥

  34. ववर्षा शरवर्षाणि चित्रं लघु च सुष्ठु च न चास्य विवरं कश चिद ददर्श चरतॊ रणे ॥ 34 ॥

  35. ताव उभौ विविधैर बाणैस ततक्षाते परस्परम शार्दूलाव आमिष परेप्षू पराक्रान्ताव इवाहवे ॥ 35 ॥

  36. भीमस तु तव पुत्रेण रणशौण्डेन संगतः पाञ्चाल्यः सात्यकिश चैव माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ शकुनिप्रमुखान वीरान परत्यगृह्णन समन्ततः ॥ 36 ॥

  37. तद आसीत तुमुलं युद्धं पुनर एव जयैषिणाम तावकातां परेषां च राजन दुर्मन्त्रिते तव ॥ 37 ॥

  38. दुर्यॊधनस तु भीमस्य शरेणानतपर्वणा चिच्छेदादिश्य संग्रामे धवजं हेमविभूषितम ॥ 38 ॥

  39. सकिङ्किणिक जालेन महता चारुदर्शनः पपात रुचिरः सिंहॊ भीमसेनस्य नानदन ॥ 39 ॥

  40. पुनश चास्य धनुश चित्रं गजराजकरॊपमम कषुरेण शितधारेण परचकर्त नराधिपः ॥ 40 ॥

  41. सच्छिन्नधन्वा तेजस्वी रथशक्त्या सुतं तव बिभेदॊरसि विक्रम्य स रथॊपस्थ आविशत ॥ 41 ॥

  42. तस्मिन मॊहम अनुप्राप्ते पुनर एव वृकॊदरः यन्तुर एव शिरः कायात कषुरप्रेणाहरत तदा ॥ 42 ॥

  43. हतसूता हयास तस्य रथम आदाय भारत वयद्रवन्त दिशॊ राजन हाहाकारस तदाभवत ॥ 43 ॥

  44. तम अभ्यधावत तराणार्थं दरॊणपुत्रॊ महारथः कृपश च कृतवर्मा च पुत्रं ते ऽभिपरीप्सवः ॥ 44 ॥

  45. तस्मिन विलुलिते सैन्ये तरस्तास तस्य पदानुगाः गाण्डीवधन्वा विस्फार्य धनुस तान अहनच छरैः ॥ 45 ॥

  46. युधिष्ठिरस तु मद्रेशम अभ्यधावद अमर्षितः सवयं संचॊदयन्न अश्वान दन्तवर्णान मनॊजवान ॥ 46 ॥

  47. तत्राद्भुतम अपश्याम कुन्तीपुत्रे युधिष्ठिरे पुरा भूत्वा मृदुर दान्तॊ यत तदा दारुणॊ ऽभवत ॥ 47 ॥

  48. विवृताक्षश च कौन्तेयॊ वेपमानश च मन्युना चिच्छेद यॊधान निशितैः शरैः शतसहस्रशः ॥ 48 ॥

  49. यां यां परत्युद्ययौ सेनां तां तां जयेष्ठः स पाण्डवः शरैर अपातयद राजन गिरीन वज्रैर इवॊत्तमैः ॥ 49 ॥

  50. साश्वसूत धवजरथान रथिनः पातयन बहून आक्रीडद एकॊ बलवान पवनस तॊयदान इव ॥ 50 ॥

  51. साश्वारॊहांश च तुरगान पत्तींश चैव सहस्रशः वयपॊथयत संग्रामे करुद्धॊ रुद्रः पशून इव ॥ 51 ॥

  52. शून्यम आयॊधनं कृत्वा शरवर्षैः समन्ततः अभ्यद्रवत मद्रेशं तिष्ठ शल्येति चाब्रवीत ॥ 52 ॥

  53. तस्य तच चरितं दृष्ट्वा संग्रामे भीमकर्मणः वित्रेसुस तावकाः सर्वे शल्यस तव एनं समभ्ययात ॥ 53 ॥

  54. ततस तौ तु सुसंरब्धौ परध्माप्य सलिलॊद्भवौ सामाहूय तदान्यॊन्यं भर्त्सयन्तौ समीयतुः ॥ 54 ॥

  55. शल्यस तु शरवर्षेण युधिष्ठिरम अवाकिरत मद्रराजं च कौन्तेयः शरवर्षैर अवाकिरत ॥ 55 ॥

  56. वयदृश्येतां तदा राजन कङ्कपत्रिभिर आहवे उद्भिन्न रुधिरौ शूरौ मद्रराजयुधिष्ठिरौ ॥ 56 ॥

  57. पुष्पिताव इव रेजाते वने शल्मलि किंशुका दीप्यामानौ महात्मानौ पराणयॊर युद्धदुर्मदौ ॥ 57 ॥

  58. दृष्ट्वा सर्वाणि सैन्यानि नाध्यवस्यंस तयॊर जयम हत्वा मद्राधिपं पार्थॊ भॊक्ष्यते ऽदय वसुंधराम ॥ 58 ॥

  59. शल्यॊ वा पाण्डवं हत्वा दद्याद दुर्यॊधनाय गाम इतीव निश्चयॊ नाभूद यॊधानां तत्र भारत ॥ 59 ॥

  60. परदक्षिणम अभूत सर्वं धर्मराजस्य युध्यतः ॥ 60 ॥

  61. ततः शरशतं शल्यॊ मुमॊचाशु युधिष्ठिरे धनुश चास्य शिताग्रेण बाणेन निरकृन्तत ॥ 61 ॥

  62. सॊ ऽनयत कार्मुकम आदाय शल्यं शरशतैस तरिभिः अविध्यत कार्मुकं चास्य कषुरेण निरकृन्तत ॥ 62 ॥

  63. अथास्य निजघानाश्वांश चतुरॊ नतपर्वभिः दवाभ्याम अथ शिताग्राभ्याम उभौ च पार्ष्णिसारथी ॥ 63 ॥

  64. ततॊ ऽसय दीप्यमानेन पीतेन निशितेन च परमुखे वर्तमानस्य भल्लेनापाहरद धवजम ततः परभग्नं तत सैन्यं दौर्यॊधनम अरिंदम ॥ 64 ॥

  65. ततॊ मद्राधिपं दरौणिर अभ्यधावत तथा कृतम आरॊप्य चैनं सवरथं तवरमाणः परदुद्रुवे ॥ 65 ॥

  66. मुहूर्तम इव तौ गत्वा नर्दमाने युधिष्ठिरे सथित्वा ततॊ मद्रपतिर अन्यं सयन्दनम आस्थितः ॥ 66 ॥

  67. विधिवत कल्पितं शुभ्रं महाम्बुद निनादिनम सज्जयन्त्रॊपकरणं दविषतां लॊमहर्षणम ॥ 67 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 16

Previous: अध्याय 14