[स] शल्यस तु कर्णार्जुनयॊर विमर्दे; बलानि दृष्ट्वा मृदितानि बाणैः दुर्यॊधनं यान्तम अवेक्षमाणॊ; संदर्शयद भारत युद्धभूमिम ॥ 1 ॥
निपातितस्यन्दनवाजिनागं; दृष्ट्वा बलं तद धतसूतपुत्रम दुर्यॊधनॊ ऽशरुप्रति पूर्णनेत्रॊ; मुहुर मुहुर नयश्वसद आर्तरूपः ॥ 2 ॥
कर्मं तु शूरं पतितं पृथिव्यां; शराचितं शॊणितदिग्ध गात्रम यदृच्छया सूर्यम इवावनिस्थं; दिदृक्षवः संपरिवार्य तस्थुः ॥ 3 ॥
परहृष्टवित्रस्त विषण्णविस्मृतास; तथापरे शॊकगता इवाभवन परे तवदीयाश च परस्परेण; यथा यथैषां परकृतिस तथाभवन ॥ 4 ॥
परविद्ध वर्माभरणाम्बरायुधं; धनंजयेनाभिहतं हतौजसम निशम्य कर्णं कुरवः परदुद्रुवुर; हतर्षभा गाव इवाकुलाकुलाः ॥ 5 ॥
कृत्वा विमर्दं भृशम अर्जुनेन; कर्णं हतं केसरिणेव नागम दृष्ट्वा शयानं भुवि मद्रराजॊ; भीतॊ ऽपसर्पत सरथः सुशीघ्रम ॥ 6 ॥
मद्राधिपश चापि विमूढचेतास; तूर्णं रथेनापहृत धवजेन दुर्यॊधनस्यान्तिकम एत्य शीघ्रं; संभाष्य दुःखार्तम उवाच वाक्यम ॥ 7 ॥
विशीर्णनागाश्वरथप्रवीरं; बलं तवदियं यम राष्ट्रकल्पम अन्यॊन्यम आसाद्य हतं महद्भिर; नराश्वनागैर गिरिकूट कल्पैः ॥ 8 ॥
नैतादृशं भारत युद्धम आसीद; यथाद्य कर्णार्जुनयॊर बभूव गरस्तौ हि कर्णेन समेत्य कृष्णाव; अन्ये च सर्वे तव शत्रवॊ ये ॥ 9 ॥
दैवं तु यत तत सववशं परवृत्तं; तत पाण्डवान पाति हिनस्ति चास्मान तवार्थ सिद्ध्यर्थकरा हि सर्वे; परसह्य वीरा निहता दविषद्भिः ॥ 10 ॥
कुबेर वैवस्वतवासवानां; तुल्यप्रभावाम्बुपतेश च वीराः वीर्येण शौर्येण बलेन चैव; तैस तैश च युक्ता विपुलैर गुणौघैः ॥ 11 ॥
अवध्यकल्पा निहता नरेन्द्रास; तवार्थ कामा युधि पाण्डवेयैः तन मा शुचॊ भारत दिष्टम एतत; पर्याय सिद्धिर न सदास्ति सिद्धिः ॥ 12 ॥
एतद वचॊ मद्रपतेर निशम्य; सवं चापनीतं मनसा निरीक्ष्य दुर्यॊधनॊ दीनमना विसंज्ञः; पुनः पुनर नयश्वसद आर्तरूपः ॥ 13 ॥
तं धयानमूकं कृपणं भृशार्तम; आर्तायनिर दीनम उवाच वाक्यम पश्येदम उग्रं नरवाजि नागैर; आयॊधनं वीर हतैः परपन्नम ॥ 14 ॥
महीधराभैः पतितैर महागजैः; सकृत परविद्धैः शरविद्ध मर्मभिः तैर विह्वलद्भिश च गतासुभिश च; परध्वस्त यन्त्रायुध वर्म यॊधैः ॥ 15 ॥
वज्रापविद्धैर इव चाचलेन्द्रैर; विभिन्नपाषाण मृगद्रुमौषधैः परविद्ध घण्टाङ्कुश तॊमरध्वजैः; सहेम मालै रुधिरौघसंप्लुतैः ॥ 16 ॥
शरावभिन्नैः पतितैश च वाजिभिः; शवसद्भिर अन्यैः कषतजं वमद्भिः दीनैः सतनद्भिः परिवृत्तनेत्रैर; महीं दशद्भिः कृपणं नदद्भिः ॥ 17 ॥
तथापविद्धैर गजवाजियॊधैर; मन्दासुभिश चैव गतासुभिश च नराश्वनागैश च रथैश च मर्दितैर; मही महावैतरणीव दुर्दृशा ॥ 18 ॥
गजैर निकृत्तापरहस्तगात्रैर; उद्वेपमानैः पतितैः पृथिव्याम यशस्विभिर नागरथाश्वयॊधिभिः; पदातिभिश चाभिमुखैर हतैः परैः विशीर्णवर्माभरणाम्बरायुधैर; वृता निशान्तैर इव पावकैर मही ॥ 19 ॥
शरप्रहाराभिहतैर महाबलैर; अवेक्ष्यमाणैः पतितैः सहस्रशः परनष्टसंज्ञैः पुनर उच्छ्वसद्भिर; मही बभूवानुगतैर इवाग्निभिः दिवश चयुतैर भूर अतिदीप्तम अद्भिर; नक्तं गरहैर दयौर अमलेव दीप्तैः ॥ 20 ॥
शरास तु कर्णार्जुन बाहुमुक्ता; विदार्य नागाश्वमनुष्यदेहान पराणान निरस्याशु महीम अतीयुर; महॊरगा वासम इवाभितॊ ऽसत्रैः ॥ 21 ॥
हतैर मनुष्याश्वगजैश च संख्ये; शरावभिन्नैश च रथैर बभूव धनंजयस्याधिरथेश च मार्गे; गजैर अगम्या वसुधातिदुर्गा ॥ 22 ॥
रथैर वरेषून मथितैश च यॊधैः; संस्यूत सूताश्ववरायुधध्वजैः विशीर्णशस्त्रैर विनिकृत्तबन्धुरैर; निकृत्तचक्राक्ष युगत्रिवेणुभिः ॥ 23 ॥
विमुक्तयन्त्रैर निहतैर अयॊमयैर; हतानुषङ्गैर विनिषङ्ग बन्धुरैः परभग्ननीडैर मणिहेममण्डितैः; सतृता मही दयौर इव शारदैर घनैः ॥ 24 ॥
विकृष्यमणैर जवनैर अलंकृतैर; हतेश्वरैर आजिरथैः सुकल्पितैः मनुष्यमातङ्गरथाश्वराशिभिर; दरुतं वरजन्तॊ बहुधा विचूर्णिताः ॥ 25 ॥
सहेम पट्टाः परिघाः परश्वधाः; कडङ्ग रायॊ मुसलानि पट्टिशाः पेतुश च खड्गा विमला विकॊशा; गदाश च जाम्बूनदपट्ट बद्धाः ॥ 26 ॥
चापानि रुक्माङ्गद भूषणानि; शराश च कार्तस्वरचित्रपुङ्खाः ऋष्ट्यश च पीता विमला विकॊशाः; परासाः सखड्गाः कनकावभासाः ॥ 27 ॥
छत्त्राणि वालव्यजनानि शङ्खाः; सरजश च पुष्पॊत्तम हेमचित्राः कुथाः पताकाम्बर वेष्टिताश च; किरीटमाला मुकुटाश च शुभ्राः ॥ 28 ॥
परकीर्णका विप्रकीर्णाः कुथाश च; परधानमुक्ता तरलाश च हाराः आपीड केयूरवराङ्गदानि; गरैवेय निष्काः ससुवर्ण सूत्राः ॥ 29 ॥
मण्युत्तमा वज्रसुवर्णमुक्ता; रत्नानि चॊच्चावचमङ्गलानि गात्राणि चात्यन्त सुखॊचितानि; शिरांसि चेन्दु परतिमाननानि ॥ 30 ॥
देहांश च भॊगांश च परिच्छदांश च; तयक्त्वा मनॊज्ञानि सुखानि चापि सवधर्मनिष्ठां महतीम अवाप्य; वयाप्तांश च लॊकान यशसा समीयुः ॥ 31 ॥
इत्य एवम उक्त्वा विरराम शल्यॊ; दुर्यॊधनः शॊकपरीत चेताः हा कर्ण हा कर्ण इति बरुवाण; आर्तॊ विसंज्ञॊ भृशम अश्रुनेत्रः ॥ 32 ॥
तं दरॊणपुत्र परमुखा नरेन्द्राः; सर्वे समाश्वास्य सह परयान्ति निरीक्षमाणा मुहुर अर्जुनस्य; धवजं महान्तं यशसा जवलन्तम ॥ 33 ॥
नराश्वमातङ्गशरीरजेन; रक्तेन सिक्ता रुधिरेण भूमिः रक्ताम्बरस्रक तपनीययॊगान; नारी परकाशा इव सर्वगम्या ॥ 34 ॥
परच्छन्नरूपा रुधिरेण राजन; रौद्रे मुहूर्ते ऽतिविराजमानाः नैवावतस्थुः कुरवः समीक्ष्य; परव्राजिता देवलॊकाश च सर्वे ॥ 35 ॥
वधेन कर्णस्य सुदुःखितास ते; हा कर्ण हा कर्ण इति बरुवाणाः दरुतं परयाताः शिबिराणि राजन; दिवाकरं रक्तम अवेक्षमाणाः ॥ 36 ॥
गाण्डीवमुक्तैस तु सुवर्णपुङ्खैः; शितैः शरैः शॊणितदिग्ध वाजैः शरैश चिताङ्गॊ भुवि भाति कर्णॊ; हतॊ ऽपि सन सूर्य इवांशुमाली ॥ 37 ॥
कर्णस्य देहं रुधिरावसिक्तं; भक्तानुकम्पी भगवान विवस्वान सपृष्ट्वा करैर लॊहितरक्तरूपः; सिष्णासुर अभ्येति परं समुद्रम ॥ 38 ॥
इतीव संचिन्त्य सुरर्षिसंघाः; संप्रथिता यान्ति यथानिकेतम संचिन्तयित्वा च जना विसस्रुर; यथासुखं खं च महीतलं च ॥ 39 ॥
तद अद्भुतं पराणभृतां भयंकरं; निशम्य युद्धं कुरुवीरमुख्ययॊः धनंजयस्याधिरथेश च विस्मिताः; परशंसमानाः परययुस तदा जनाः ॥ 40 ॥
शरैः संकृत्तवर्माणं वीरं शिवसने हतम गतासुम अपि राधेयं नैव लक्ष्मीर वयमुञ्चत ॥ 41 ॥
नानाभरणवान राजन मृष्टजाम्बूनदाङ्गदः हतॊ वैकर्तनः शेते पादपॊ ऽङकुरवान इव ॥ 42 ॥
कनकॊत्तम संकाशः परदीप्त इव पावकः सपुत्रः पुरुषव्याघ्रः संशान्तः पार्थ तेजसा परताप्य पाण्डवान राजन पाञ्चालांश चास्त्रतेजसा ॥ 43 ॥
ददानीत्य एव यॊ ऽवॊचन न नातीत्य अर्थितॊ ऽरथिभिः सद्भिः सदा सत्पुरुषः स हतॊ दवैरथे वृषः ॥ 44 ॥
यस्य बराह्मणसात सर्वम आत्मार्थं न महात्मनः नादेयं बराह्मणेष्व आसीद यस्य सवम अपि जीवितम ॥ 45 ॥
सदा नॄणां परियॊ दाता परिय दानॊ दिवं गतः आदाय तव पुत्राणां जयाशां शर्म वर्म च ॥ 46 ॥
हते सम कर्णे सरितॊ न सरवन्ति; जगाम चास्तं कलुषॊ दिवाकरः गरहश च तिर्यग जवलितार्कवर्णॊ; यमस्य पुत्रॊ ऽभयुदियाय राजन ॥ 47 ॥
नभः पफालाथ ननादचॊर्वी; ववुश च वाताः परुषातिवेलम दिशः सधूमाश च भृशं परजज्वलुर; महार्णवाश चुक्षुभिरे च सस्वनाः ॥ 48 ॥
सकाननाः साद्रि चयाश चकम्पुः; परविव्यथुर भूतगणाश च मारिष बृहस्पती रॊहिणीं संप्रपीड्य; बभूव चन्द्रार्कसमानवर्णः ॥ 49 ॥
हते कर्णे न दिशॊ विप्रजज्ञुस; तमॊवृता दयौर विचचाल भूमिः पपात चॊल्का जवलनप्रकाशा; निशाचराश चाप्य अभवन परहृष्टाः ॥ 50 ॥
शशिप्रकाशाननम अर्जुनॊ यदा; कषुरेण कर्णस्य शिरॊ नयपातयत अथान्तरिक्षे दिवि चेह चासकृद; बभूव हाहेति जनस्य निस्वनः ॥ 51 ॥
स देवगन्धर्वमनुष्यपूजितं; निहत्य कर्णं रिपुम आहवे ऽरजुनः रराज पार्थः परमेण तेजसा; वृत्रं निहत्येव सहस्रलॊचनः ॥ 52 ॥
ततॊ रथेनाम्बुदवृन्दनादिना; शरन नभॊ मध्यग भास्करत्विषा पताकिना भीम निनाद केतुना; हिमेन्दु शङ्खस्फटिकावभासिना सुवर्णमुक्ता मणिवज्र विद्रुमैर; अलंकृतेनाप्रतिमान रंहसा ॥ 53 ॥
नरॊत्तमौ पाण्डव केशि मर्दनाव; उदाहिताव अग्निदिवाकरॊपमौ रणाजिरे वीतभयौ विरेजतुः; समानयानाव इव विष्णुवासवौ ॥ 54 ॥
ततॊ धनुर्ज्यातलनेमि निस्वनैः; परसह्य कृत्वा च रिपून हतप्रभान संसाधयित्वैव कुरूञ शरौघैः; कपिध्वजः पक्षिवरध्वजश च परसह्य शङ्खौ धमतुः सुघॊषौ; मनांस्य अरिणाम अवसादयन्तौ ॥ 55 ॥
सुवर्णजालावततौ महास्वनौ; हिमावदातौ परिगृह्य पाणिभिः चुचुम्बतुः शङ्खवरौ नृणां वरौ; वराननाभ्यां युगपच च दध्मतुः ॥ 56 ॥
पाञ्चजन्यस्य निर्घॊषॊ देवदत्तस्य चॊभयॊः पृथिवीम अन्तरिक्षं च दयाम अपश चाप्य अपूरयत ॥ 57 ॥
तौ शङ्खशब्देन निनादयन्तौ; वननै शैलान सरितॊ दिशश च वित्रासयन्तौ तव पुत्र सेनां; युधिष्ठिरं नन्दयतः सम वीरौ ॥ 58 ॥
ततः परयाताः कुरवॊ जवेन; शरुत्वैव शङ्खस्वनम ईर्यमाणम विहाय मद्राधिपतिं पतिं च; दुर्यॊधनं भारत भारतानाम ॥ 59 ॥
महाहवे तं बहु शॊभमानं; धनंजयं भूतगणाः समेताः तदान्वमॊदन्त जनार्दनं च; परभाकराव अभ्युदितौ यथैव ॥ 60 ॥
समाचितौ कर्ण शरैः परंतपाव; उभौ वयभातां समरे ऽचयुतार्जुनौ तमॊ निहत्याभ्युदितौ यथामलौ; शशाङ्कसूर्याव इव रश्मिमालिनौ ॥ 61 ॥
विहाय तान बाणगणान अथागतौ; सुहृद्वृताव अप्रतिमान विक्रमौ सुखं परविष्टौ शिबिरं सवम ईश्वरौ; सदस्य हुताव इव वासवाच्युतौ ॥ 62 ॥
सदेवगन्धर्वमनुष्यचारणैर; महर्षिभिर यक्षमहॊरगैर अपि जयाभिवृद्ध्या परयाभिपूजितौ; निहत्य कर्णं परमाहवे तदा ॥ 63 ॥
कर्णपर्व · Karna Parva
अध्याय 68
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 69