[स] दरौणिस तु रथवंशेन महता परिवारितः आपतत सहसा राजन यत्र राजा वयवस्थिथ ॥ 1 ॥
तम आपतन्तं सहसा शूरः शौरि सहायवान दधार सहसा पार्थॊ वेलेव मकलालयम ॥ 2 ॥
ततः करुद्धॊ महाराज दरॊणपुत्रः परताववान अर्जुनं वासुदेवं च छादयाम आस पत्रिभिः ॥ 3 ॥
अवच्छन्नौ ततः कृष्णौ दृष्ट्वा तत्र महारथाः विस्मयं परमं गत्वा परैक्षान्त कुरवस तदा ॥ 4 ॥
अर्जुनस तु ततॊ दिव्यम अस्त्रं चक्रे हसन्न इव तद अस्त्रं बराह्मणॊ युद्धे वारयाम आस भारत ॥ 5 ॥
यद यद धि वयाक्षिपद युद्धे पाण्डवॊ ऽसत्रं जिघांसया तत तद अस्त्रं महेष्वासॊ दरॊणपुत्रॊ वयशातयत ॥ 6 ॥
अस्त्रयुद्धे ततॊ राजन अर्तमाने भयावहे अपश्याम रणे दरौणिं वयात्ताननम इवान्तकम ॥ 7 ॥
स दिशॊ विदिशश चैव छादयित्वा विजिह्मगैः वासुदेवं तरिभिर बाणैर अविध्यद दक्षिणे भुजे ॥ 8 ॥
ततॊ ऽरजुनॊ हयान हत्वा सर्वांस तस्य महात्मनः चकार समरे भूमिं शॊणितौघतरङ्गिणीम ॥ 9 ॥
निहता रथिनः पेतुः पार्थ चापच्युतैः शरैः हयाश च पर्यधावन्त मुक्तयॊक्त्रास ततस ततः ॥ 10 ॥
तद दृष्ट्वा कर्म पार्थस्य दरौणिर आहवशॊभिनः अवाकिरद रणे कृष्णं समन्तान निशितैः शरैः ॥ 11 ॥
ततॊ ऽरजुनं महाराज दरौणिर आयम्य पत्रिणा वक्षॊ देशे समासाद्य ताडयाम आस संयुगे ॥ 12 ॥
सॊ ऽतिविद्धॊ रणे तेन दरॊणपुत्रेण भारत आदत्त परिघं घॊरं दरौणेश चैनम अवाक्षिपत ॥ 13 ॥
तम आपतन्तं परिघं कार्तस्वरविभूषितम दरौणिश चिच्छेद सहसा तत उच्चुक्रुशुर जनाः ॥ 14 ॥
सॊ ऽनेकधापतद भूमौ भारद्वाजस्य सायकैः विशीर्णः पर्वतॊ राजन यथा सयान मातरिश्वना ॥ 15 ॥
ततॊ ऽरजुनॊ रणे दरौणिं विव्याध दशभिः शरैः सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडाद अपाहरत ॥ 16 ॥
स संगृह्य सवयं वाहान कृणौ पराच्छादयच छरैः तत्राद्भुतम अपश्याम दरौणेर आशु पराक्रमम ॥ 17 ॥
अयच्छत तुरगान यच च फल्गुनं चाप्य अयॊधयत तद अस्य समरे राजन सर्वे यॊधा अपूजयन ॥ 18 ॥
यदा तव अग्रस्यत रणे दरॊण पुत्रेण फल्गुनः ततॊ रश्मीन रथाश्वानां कषुरप्रैश चिच्छिदे जयः ॥ 19 ॥
पराद्रवंस तुरगास ते तु शरवेगप्रबाधिताः ततॊ ऽभून निनदॊ भूयस तव सैन्यस्य भारत ॥ 20 ॥
पाण्डवास तु जयं लब्ध्वा तव सैन्यम उपाद्रवन समन्तान निशितान बाणान विमुञ्चन्तॊ जयैषिणः ॥ 21 ॥
पाण्डवैस तु महाराज धार्तराष्ट्री महाचमूः पुनः पुनर अथॊ वीरैर अभज्यत जयॊद्धतैः ॥ 22 ॥
पश्यतां ते महाराज पुत्राणां चित्रयॊधिनाम शकुनेः सौबलेयस्य कर्णस्य च महात्मनः ॥ 23 ॥
वार्यमाणा महासेना पुत्रैस तव जनेश्वर नावतिष्ठत संग्रामे ताड्यमाना समन्ततः ॥ 24 ॥
ततॊ यॊधैर महाराज पलायद्भिस ततस ततः अभवद वयाकुलं भीतैः पुत्राणां ते महद बलम ॥ 25 ॥
तिष्ठ तिष्ठेति सततं सूतपुत्रस्य जल्पतः नावतिष्ठत सा सेना वध्यमाना महात्मभिः ॥ 26 ॥
अथॊत्क्रष्टं महाराज पाण्डवैर जितकाशिभिः धार्तराष्ट्र बलं दृष्ट्वा दरवमाणं समन्ततः ॥ 27 ॥
ततॊ दुर्यॊधनः कर्णम अब्रवीत परणयाद इव पश्य कर्ण यथा सेना पाण्डवैर अर्दिता भृशम ॥ 28 ॥
तवयि तिष्ठति संत्रासात पलायति समन्ततः एतज जञात्वा महाबाहॊ कुरु पराप्तम अरिंदम ॥ 29 ॥
सहस्राणि च यॊधानां तवाम एव पुरुषर्षभ करॊशन्ति समरे वीर दराव्यमाणानि पाण्डवैः ॥ 30 ॥
एतच छरुत्वा तु राधेयॊ दुर्यॊधन वचॊ महत मद्रराजम इदं वाक्यम अब्रवीत सूतनन्दनः ॥ 31 ॥
पश्य मे भुजयॊर वीर्यम अस्त्राणां च जनेश्वर अद्य हन्मि रणे सर्वान पाञ्चालान पाण्डुभिः सह वाहयाश्वान नरव्याघ्र भद्रेणैव जनेश्वर ॥ 32 ॥
एवम उक्त्वा महाराज सूतपुत्रः परतापवान परगृह्य विजयं वीरॊ धनुः शरेष्ठं पुरातनम सज्यं कृत्वा महाराज संमृज्य च पुनः पुनः ॥ 33 ॥
संनिवार्य च यॊधान सवान सात्येन शपथेन च परायॊजयद अमेयात्मा भार्गवास्त्रं महाबलः ॥ 34 ॥
ततॊ राजन सहस्राणि परयुतान्य अर्बुदानि च कॊटिशश च शरास तीक्ष्णा निरगछन महामृधे ॥ 35 ॥
जवलितैस तैर महाघॊरैः कङ्कबर्हिण वाजितैः संछन्ना पाण्डवी सेना न पराज्ञायत किंच चन ॥ 36 ॥
हाहाकारॊ महान आसीत पाञ्चालानां विशां पते पीडितानां बलवता भार्गवास्त्रेण संयुगे ॥ 37 ॥
निपतद्भिर गजै राजन नरैश चापि सहस्रशः रथैश चापि नरव्याघ्र हयैश चापि समन्ततः ॥ 38 ॥
पराकम्पत मही राजन निहतैस तैस ततस ततः वयाकुलं सर्वम अभवत पाण्डवानां महद बलम ॥ 39 ॥
कर्णस तव एकॊ युधां शरेष्ठॊ विधूम इव पावकः दहञ शत्रून नरव्याघ्र शुशुभे सा परंतपः ॥ 40 ॥
ते वध्यमानाः कर्णेन पाञ्चालाश चेदिभिः सह तत्र तत्र वयमुह्यन्त वनदाहे यथा दविपाः चुक्रुशुस ते नरव्याघ्र यथा पराग वा नरॊत्तमाः ॥ 41 ॥
तेषां तु करॊशतां शरुत्वा भीतानां रणमूर्धनि धावतां च दिशॊ राजन वित्रस्तानं समन्ततः आर्तनादॊ महांस तत्र परेतानाम इव संप्लवे ॥ 42 ॥
वध्यमानांस तु तान दृष्ट्वा सूतपुत्रेण मारिष वित्रेसुः सर्वभूतानि तिर्यग्यॊनिगतान्य अपि ॥ 43 ॥
ते वध्यमानाः समरे सूतपुत्रेण सृञ्जयाः अर्जुनं वासुदेवं च वयाक्रॊशन्त मुहुर मुहुः परेतराजपुरे यद्वत परेतराजं विचेतसः ॥ 44 ॥
अथाब्रवीद वासुदेवं कुन्तीपुत्रॊ धनंजयः भार्गवास्त्रं महाघॊरं दृष्ट्वा तत्र सभीरितम ॥ 45 ॥
पश्य कृष्ण महाबाहॊ भार्गवास्त्रस्य वीक्रमम नैतद अस्त्रं हि समरे शक्यं हन्तुं कथं चन ॥ 46 ॥
सूतपुत्रं च संरब्धं पश्य कृष्ण महारणे अन्तकप्रतिमं वीरं कुर्वाणं कर्म दारुणम ॥ 47 ॥
सुतीक्ष्णां चॊदयन्न अश्वान परेकते मां मुहुर मुहुः न च पश्यामि समरे कर्णस्य परपलायितम ॥ 48 ॥
जीवन पराप्नॊति पुरुषः संख्ये जयपराजयौ जितस्य तु हृषीकेश बध एव कुतॊ जयः ॥ 49 ॥
ततॊ जनार्दनः परायाद दरष्टुम इच्छन युधिष्ठिरम शरमेण गराहयिष्यंश च कर्णं युद्धेन मारिष ॥ 50 ॥
अर्जुनं चाब्रवीत कृष्णॊ भृशं राजा परिक्षतः तम आश्वास्य कुरु शरेष्ठ तताः कर्णं हनिष्यसि ॥ 51 ॥
ततॊ धनंजयॊ दरष्टुं राजानं बाणपीडितम रथेन परययौ कषिप्रं संग्रामे केशवाज्ञया ॥ 52 ॥
गच्छन्न एव तु कौन्तेयॊ धर्मराज दिदृक्षया सैन्यम आलॊकयाम आस नापश्यत तत्र चाग्रजम ॥ 53 ॥
युद्धं कृत्वा तु कौन्तेयॊ दरॊणपुत्रेण भारत दुःसहं वाजिणा संख्ये पराजिग्ये भृगॊः सुतम ॥ 54 ॥
दरौणिं पराजित्य ततॊ ऽगरधन्वा; कृत्वा महद दुष्करम आर्य कर्म आलॊकयाम आस ततः सवसैन्यं; धनंजयः शत्रुभिर अप्रधृष्यः ॥ 55 ॥
स युध्यमानः पृतना मुखस्थाञ; शूराञ शूरॊ हर्षयन सव्यसाची पूर्वापदानैः परथितैः परशंसन; सथिरांश चकारात्म रथान अनीके ॥ 56 ॥
अपश्यमानस तु किरीटमाली; युधि जयेष्ठं भरातरम आजमीढम उवाच भीमं तरसाभ्युपेत्य; राज्ञः परवृत्तिस तव इह केति राजन ॥ 57 ॥
[भम] अपयात इतॊ राजा धर्मपुत्रॊ युधिष्ठिरः कर्ण बाणविभुग्नाङ्गॊ यदि जीवेत कथं चन ॥ 58 ॥
[अर्ज] तस्माद भवाञ शीघ्रम इतः परयातु; राज्ञः परवृत्त्यै कुरुसत्तमस्य नूनं हि विद्धॊ ऽतिभृशं पृषत्कैः; कर्णेन राजा शिबिरं गतॊ ऽसौ ॥ 59 ॥
यः संप्रहारे निशि संप्रवृत्ते; दरॊणेन विद्धॊ ऽतिभृशं तरस्वी तस्थौ च तत्रापि जय परतीक्षॊ; दरॊणेन यावन न हतः किलासीत ॥ 60 ॥
स संशयं गमितः पाण्डवाग्र्यः; संख्ये ऽदय कर्णेन महानुभावः जञातुं परयाह्य आशु तम अद्य भीम; सथास्याम्य अहं शत्रुगणान निरुध्य ॥ 61 ॥
[भम] तवाम एव जानीहि महानुभाव; राज्ञः परवृत्तिं भरतर्षभस्य अहं हि यद्य अर्जुन यामि तत्र; वक्ष्यन्ति मां भीत इति परवीराः ॥ 62 ॥
ततॊ ऽबरवीद अर्जुनॊ भीमसेनं; संशप्तकाः परत्यनीकं सथिता मे एतान अहत्वा न मया तु शक्यम; इतॊ ऽपयातुं रिपुसंघ गॊष्ठात ॥ 63 ॥
अथाब्रवीद अर्जुनं भीमसेनः; सववीर्यम आश्रित्य कुरुप्रवीर संशप्तकान परतियॊत्स्यामि संख्ये; सर्वान अहं याहि धनंजयेति ॥ 64 ॥
तद भीमसेनस्य वचॊ निशम्य; सुदुर्वचं भरातुर अमित्रमध्ये दरष्टुं कुरुश्रेष्ठम अभिप्रयातुं; परॊवाच वृष्णिप्रवरं तदानीम ॥ 65 ॥
चॊदयाश्वान हृषीकेश विगाह्यैतं रथार्णवम अजातशत्रुं राजानं दरष्टुम इच्छामि केशव ॥ 66 ॥
ततॊ हयान सर्वदाशार्ह मुख्यः; पराचॊदयद भीमम उवाच चेदम नैतच चित्रं तव कर्माद्य वीर; यास्यामहे जहि भीमारि संघान ॥ 67 ॥
ततॊ ययौ हृषीकेशॊ यत्र राजा युधिष्ठिरः शीघ्राच छीघ्रतरं राजन वाजिभिर गरुडॊपमैः ॥ 68 ॥
परत्यनीके वयवस्थाप्य भीमसेनम अरिंदमम संदिश्य चैव राजेन्द्र युद्धं परति वृकॊदरम ॥ 69 ॥
ततस तु गत्वा पुरुषप्रवीरौ; राजानम आसाद्य शयानम एकम रथाद उभौ परत्यवरुह्य तस्माद; ववन्दतुर धर्मराजस्य पादौ ॥ 70 ॥
तौ दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रौ कषेमिणौ पुरुषर्षभ मुदाभ्युपगतौ कृष्णाव अश्विनाव इव वासवम ॥ 71 ॥
ताव अभ्यनन्दद राजा हि विवस्वान अश्विनाव इव हते महासुरे जम्भे शक्र विष्णू यथा गुरुः ॥ 72 ॥
मन्यमानॊ हतं कर्णं धर्मराजॊ युधिष्ठिरः हर्षगद्गदया वाचा परीतः पराह परंतपौ ॥ 73 ॥
कर्णपर्व · Karna Parva
अध्याय 45
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 46