धर्मDharmic Data

कर्णपर्व · Karna Parva

अध्याय 19

  1. [स] शवेताश्वॊ ऽपि महाराज वयधमत तावकं बलम यथा वायुः समासाद्य तूला राशिं समन्ततः ॥ 1 ॥

  2. परत्युद्ययुस तरिगर्तास तं शिबयः कौरवैः सह शाल्वाः संशप्तकाश चैव नारायण बलं च यत ॥ 2 ॥

  3. सत्यसेनः सत्यकीर्तिर मित्र देवः शरुतं जयः सौश्रुतिश चित्रसेनश च मित्र वर्मा च भारत ॥ 3 ॥

  4. तरिगर्तराजः समरे भरातृभिः परिवारितः पुत्रैश चैव महेष्वासैर नानाशस्त्रधरैर युधि ॥ 4 ॥

  5. ते सृजन्तः शरव्रातान किरन्तॊ ऽरजुनम आहवे अभ्यद्रवन्त समरे वार्यॊघा इव सागरम ॥ 5 ॥

  6. ते तव अर्जुनं समासाद्य यॊधाः शतसहस्रशः अगच्छन विलयं सर्वे तार्क्ष्यं दृष्ट्वेव पन्नगाः ॥ 6 ॥

  7. ते वध्यमानाः समरे नाजहुः पाण्डवं तदा दह्यमाना यथा राजञ शलभा इव पावकम ॥ 7 ॥

  8. सत्यसेनस तरिभिर बाणैर विव्याध युधि पाण्डवम मित्र देवस तरिषष्ट्या च चन्द्र देवश च सप्तभिः ॥ 8 ॥

  9. मित्र वर्मा तरिसप्तत्या सौश्रुतिश चापि पञ्चभिः शत्रुंजयश च विंशत्या सुशर्मा नवभिः शरैः ॥ 9 ॥

  10. शत्रुंजयं च राजानं हत्वा तत्र शिलाशितैः सौश्रुतेः सशिरस्त्राणं शिरः कायाद अपाहरत तवरितश चन्द्र देवं च शरैर निन्ये यमक्षयम ॥ 10 ॥

  11. अथेतरान महाराज यतमानान महारथान पञ्चभिः पञ्चभिर बाणैर एकैकं परत्यवारयत ॥ 11 ॥

  12. सत्यसेनस तु संक्रुद्धस तॊमरं वयसृजन महत समुद्दिश्य रणे कृष्णं सिंहनादं ननाद च ॥ 12 ॥

  13. स निर्भिद्य भुजं सव्यं माधवस्य महात्मनः अयॊ मयॊ महाचण्डॊ जगाम धरणीं तदा ॥ 13 ॥

  14. माधवस्य तु विद्धस्य तॊमरेण महारणे परतॊदः परापतद धस्ताद रश्मयश च विशां पते ॥ 14 ॥

  15. स परतॊदं पुनर गृह्य रश्मींश चैव महायशाः वाहयाम आस तान अश्वान सत्यसेनरथं परति ॥ 15 ॥

  16. विष्वक्सेनं तु निर्भिन्नं परेक्ष्य पार्थॊ धनंजयः सत्यसेनं शरैस तीक्ष्णैर दारयित्वा महाबलः ॥ 16 ॥

  17. ततः सुनिशितैर बाणै राज्ञस तस्य महच छिरः कुण्डलॊपचितं कायाच चकर्त पृतनान्तरे ॥ 17 ॥

  18. तं निहत्य शितैर बाणैर मित्र वर्माणम आक्षिपत वत्सदन्तेन तीक्ष्णेन सारथिं चास्य मारिष ॥ 18 ॥

  19. ततः शरशतैर भूयः संशप्तक गणान वशी पातयाम आस संक्रुद्धः शतशॊ ऽथ सहस्रशः ॥ 19 ॥

  20. ततॊ रजतपुङ्खेन राज्ञः शीर्षं महात्मनः मित्र देवस्य चिच्छेद कषुरप्रेण महायशाः सुशर्माणं च संक्रुद्धॊ जत्रु देशे समार्दयत ॥ 20 ॥

  21. ततः संशप्तकाः सर्वे परिवार्य धनंजयम शस्त्रौघैर ममृदुः करुद्धा नादयन्तॊ दिशॊ दश ॥ 21 ॥

  22. अभ्यर्दितस तु तैर जिष्णुः शक्रतुल्यपराक्रमः ऐन्द्रम अस्त्रम अमेयात्मा परादुश्चक्रे महारथः ततः शरसहस्राणि परादुरासन विशां पते ॥ 22 ॥

  23. धवजानां छिद्यमानानां कार्मुकाणां च संयुगे रथानां सपताकानां तूणीराणां शरैः सह ॥ 23 ॥

  24. अक्षाणाम अथ यॊक्त्राणां चक्राणां रश्मिभिः सह कूबराणां वरूथानां पृषत्कानां च संयुगे ॥ 24 ॥

  25. अश्मनां पततां चैव परासानाम ऋष्टिभिः सह गदानां परिघाणां च शक्तीनां तॊमरैः सह ॥ 25 ॥

  26. शतघ्नीनां सचक्राणां भुजानाम ऊरुभिः सह कण्ठसूत्राङ्गदानां च केयूराणां च मारिष ॥ 26 ॥

  27. हराणाम अथ निष्काणां तनुत्राणां च भारत छत्राणां वयजनानां च शिरसां मुकुटैः सह अश्रूयत महाञ शब्दस तत्र तत्र विशां पते ॥ 27 ॥

  28. सकुण्डलानि सवक्षीणि पूर्णचन्द्र निभानि च शिरांस्य उर्व्याम अदृश्यन्त तारागण इवाम्बरे ॥ 28 ॥

  29. सुस्रग्वीणि सुवासांसि चन्दनेनॊक्षितानि च शरीराणि वयदृश्यन्त हतानां च महीतले गन्धर्वनगराकारं घॊरम आयॊधनं तदा ॥ 29 ॥

  30. निहतै राजपुत्रैश च कषत्रियैश च महाबलैः हस्तिभिः पतितैश चैव तुरगैश चाभवन मही अगम्यमार्गा समरे विशीर्णैर इव पर्वतैः ॥ 30 ॥

  31. नासीच चक्रपथश चैव पाण्डवस्य महात्मनः निघ्नतः शात्रवान भल्लैर हस्त्यश्वं चामितम महत ॥ 31 ॥

  32. आ तुम्बाद अवसीदन्ति रथचक्राणि मारिष रणे विचरतस तस्य तस्मिँल लॊहितकर्दमे ॥ 32 ॥

  33. सीदमानानि चक्राणि समूहुस तुरगा भृशम शरमेण महता युक्ता मनॊमारुतरंहसः ॥ 33 ॥

  34. वध्यमानं तु तत सैन्यं पाण्डुपुत्रेण धन्विना परायशॊ विमुखं सर्वं नावतिष्ठत संयुगे ॥ 34 ॥

  35. ताञ जित्वा समरे जिष्णुः संशप्तक गणान बहून रराज स महाराज विधूमॊ ऽगनिर इव जवलन ॥ 35 ॥

  36. युधिष्ठिरं महाराज विसृजन्तं शरान बहून सवयं दुर्यॊधनॊ राजा परत्यगृह्णाद अभीतवत ॥ 36 ॥

  37. तम आपतन्तं सहसा तव पुत्रं महाबलम धर्मराजॊ दरुतं विद्ध्वा तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत ॥ 37 ॥

  38. सा च तं परतिविव्याध नवभिर निशितैः शरैः सारथिं चास्य भल्लेन भृशं करुद्धॊ ऽभयताडयत ॥ 38 ॥

  39. ततॊ युधिष्ठिरॊ राजा हेमपुङ्खाञ शिलीमुखान दुर्यॊधनाय चिक्षेप तरयॊदश शिलाशितान ॥ 39 ॥

  40. चतुर्भिश चतुरॊ वाहांस तस्य हत्वा महारथः पञ्चमेन शिरः कायात सारथेस तु समाक्षिपत ॥ 40 ॥

  41. षष्ठेन च धवजं राज्ञः सप्तमेन च कार्मुकम अष्टमेन तथा खड्गं पातयाम आस भूतले पञ्चभिर नृपतिं चापि धर्मराजॊ ऽरदयद भृशम ॥ 41 ॥

  42. हताश्वात तु रथात तस्माद अवप्लुत्य सुतस तव उत्तमं वयसनं पराप्तॊ भूमाव एव वयतिष्ठत ॥ 42 ॥

  43. तं तु कृच्छ्रगतं दृष्ट्वा कर्ण दरौणिकृपादयः अभ्यवर्तन्त सहिताः परीप्सन्तॊ नराधिपम ॥ 43 ॥

  44. अथ पाण्डुसुताः सर्वे परिवार्य युधिष्ठिरम अभ्ययुः समरे राजंस ततॊ युद्धम अवर्तत ॥ 44 ॥

  45. अथ तूर्यसहस्राणि परावाद्यन्त महामृधे कष्वेडाः किललिला शब्दाः परादुरासन महीपते यद अभ्यगच्छन समरे पाञ्चालाः कौरवैः सह ॥ 45 ॥

  46. नरा नरैः समाजग्मुर वारणा वरवारणैः रथाश च रथिभिः सार्धं हयाश च हयसादिभिः ॥ 46 ॥

  47. दवंद्वान्य आसन महाराज परेक्षणीयानि संयुगे विस्मापनान्य अचिन्त्यानि शस्त्रवन्त्य उत्तमानि च ॥ 47 ॥

  48. अयुध्यन्त महावेगाः परस्परवधैषिणः अन्यॊन्यं समरे जघ्नुर यॊधव्रतम अनुष्ठिताः न हि ते समरं चक्रुः पृष्ठतॊ वै कथं चन ॥ 48 ॥

  49. मुहूर्तम एव तद युद्धम आसीन मधुरदर्शनम तत उन्मत्तवद राजन निर्मर्यादम अवर्तत ॥ 49 ॥

  50. रथी नागं समासाद्य विचरन रणमूर्धनि परेषयाम आस कालाय शरैः संनतपर्वभिः ॥ 50 ॥

  51. नागा हयान समासाद्य विक्षिपन्तॊ बहून अथ दरावयाम आसुर अत्युग्रास तत्र तत्र तदा तदा ॥ 51 ॥

  52. विद्राव्य च बहून अश्वान नागा राजन बलॊत्कटाः विषाणैश चापरे जघ्नुर ममृदुश चापरे भृशम ॥ 52 ॥

  53. साश्वारॊहांश च तुरगान विषाणैर बिभिदू रणे अपरांश चिक्षिपुर वेगात परगृह्यातिबलास तथा ॥ 53 ॥

  54. पादातैर आहता नागा विवरेषु समन्ततः चक्रुर आर्तस्वरं घॊरं वयद्रवन्त दिशॊ दश ॥ 54 ॥

  55. पदातीनां तु सहसा परद्रुतानां महामृधे उत्सृज्याभरणं तूर्णम अवप्लुत्य रणाजिरे ॥ 55 ॥

  56. निमित्तं मन्यमानास तु परिणम्य महागजाः जगृहुर बिभिदुश चैव चित्राण्य आभरणानि च ॥ 56 ॥

  57. परतिमानेषु कुम्भेषु दन्तवेष्टेषु चापरे निगृहीता भृशं नागाः परासतॊमर शक्तिभिः ॥ 57 ॥

  58. निगृह्य च गदाः के चित पार्श्वस्थैर भृशदारुणैः रथाश्वसादिभिस तत्र संभिन्ना नयपतन भुवि ॥ 58 ॥

  59. सरथं सादिनं तत्र अपरे तु महागजाः भूमाव अमृद्नन वेगेन सवर्माणं पताकिनम ॥ 59 ॥

  60. रथं नागाः समासाद्य धुरि गृह्य च मारिष वयाक्षिपन सहसा तत्र घॊररूपे महामृधे ॥ 60 ॥

  61. नाराचैर निहतश चापि निपपात महागजः पर्वतस्येव शिखरं वज्रभग्नं महीतले ॥ 61 ॥

  62. यॊधा यॊधान समासाद्य मुष्टिभिर वयहनन युधि केशेष्व अन्यॊन्यम आक्षिप्य चिच्छिदुर बिभिदुः सह ॥ 62 ॥

  63. उद्यम्य च भुजाव अन्यॊ निक्षिप्य च महीतले पदा चॊरः समाक्रम्य सफुरतॊ वयहनच छिरः ॥ 63 ॥

  64. मृतम अन्यॊ महाराज पद्भ्यां ताडितवांस तदा जीवतश च तथैवान्यः शस्त्रं काये नयमज्जयत ॥ 64 ॥

  65. मुष्टियुद्धं महच चासीद यॊधानां तत्र भारत तथा केशग्रहश चॊग्रॊ बाहुयुद्धं च केवलम ॥ 65 ॥

  66. समासक्तस्य चान्येन अविज्ञातस तथापरः जहार समरे पराणान नानाशस्त्रैर अनेकधा ॥ 66 ॥

  67. संसक्तेषु च यॊधेषु वर्तमाने च संकुले कबन्धान्य उत्थितानि सम शतशॊ ऽथ सहस्रशः ॥ 67 ॥

  68. लॊहितैः सिच्यमानानि शस्त्राणि कवचानि च महारङ्गानुरक्तानि वस्त्राणीव चकाशिरे ॥ 68 ॥

  69. एवम एतन महायुद्धं दारुणं भृशसंकुलम उन्मत्तरङ्गप्रतिमं शब्देनापूरयज जगत ॥ 69 ॥

  70. नैव सवे न परे राजन विज्ञायन्ते शरातुराः यॊद्धव्यम इति युध्यन्ते राजानॊ जय गृद्धिनः ॥ 70 ॥

  71. सवान सवे जघ्नुर महाराज परांश चैव समागतान उभयॊः सेनयॊर वीरैर वयाकुलं समपद्यत ॥ 71 ॥

  72. रथैर भग्नैर महाराज वारणैश च निपातितैः हयैश च पतितैस तत्र नरैश च विनिपातितैः ॥ 72 ॥

  73. अगम्यरूपा पृथिवी मांसशॊणितकर्दमा कषणेनासीन महाराज कषतजौघप्रवर्तिनी ॥ 73 ॥

  74. पाञ्चालान अवधीत कर्णस तरिगर्तांश च धनंजयः भीमसेनः कुरून राजन हस्त्यनीकं च सर्वशः ॥ 74 ॥

  75. एवम एष कषयॊ वृत्तः कुरुपाण्डवसेनयॊः अपराह्णे महाराज काङ्क्षन्त्यॊर विपुलं जयम ॥ 75 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 20

Previous: अध्याय 18