धर्मDharmic Data

कर्णपर्व · Karna Parva

अध्याय 18

  1. [स] युयुत्सुं तव पुत्रं तु पराद्रवन्तं महद बलम उलूकॊ ऽभयपतत तूर्णं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत ॥ 1 ॥

  2. युयुत्सुस तु ततॊ राजञ शितधारेण पत्रिणा उलूकं ताडयाम आस वज्रेणेन्द्र इवाचलम ॥ 2 ॥

  3. उलूकस तु ततः करुद्धस तव पुत्रस्य संयुगे कषुरप्रेण धनुश छित्त्वा ताडयाम आस कर्णिना ॥ 3 ॥

  4. तद अपास्य धनुश छिन्नं युयुत्सुर वेगवत्तरम अन्यद आदत्त सुमहच चापं संरक्तलॊचनः ॥ 4 ॥

  5. शाकुनिं च ततः षष्ट्या विव्याध भरतर्षभ सारथिं तरिभिर आनर्छत तं च भूयॊ वयविध्यत ॥ 5 ॥

  6. उलूकस तं तु विंशत्या विद्ध्वा हेमविभूषितैः अथास्य समरे करुद्धॊ धवजं चिच्छेद काञ्चनम ॥ 6 ॥

  7. सच्छिन्नयष्टिः सुमहाञ शीर्यमाणॊ महाध्वजः पपात परमुखे राजन युयुत्सॊः काञ्चनॊज्ज्वलः ॥ 7 ॥

  8. धवजम उन्मथितं दृष्ट्वा युयुत्सुः करॊधमूर्छितः उलूकं पञ्चभिर बाणैर आजघान सतनान्तरे ॥ 8 ॥

  9. उलूकस तस्य भल्लेन तैलधौतेन मारिष शिरश चिच्छेद सहसा यन्तुर भरतसत्तम ॥ 9 ॥

  10. जघान चतुरॊ ऽशवांश च तं च विव्याध पञ्चभिः सॊ ऽतिविद्धॊ बलवता परत्यपायाद रथान्तरम ॥ 10 ॥

  11. तं निर्जित्य रणे राजन्न उलूकस तवरितॊ ययौ पाञ्चालान सृञ्जयांश चैव विनिघ्नन निशितैः शरैः ॥ 11 ॥

  12. शतानीकं महाराज शरुतकर्मा सुतस तव वयश्व सूत रथं चक्रे निमेषार्धाद असंभ्रमम ॥ 12 ॥

  13. हताश्वे तु रथे तिष्ठञ शतानीकॊ महाबलः गदां चिक्षेप संक्रुद्धस तव पुत्रस्य मारिष ॥ 13 ॥

  14. सा कृत्वा सयन्दनं भस्म हयांश चैव ससारथीन पपात धरणीं तूर्णं दारयन्तीव भारत ॥ 14 ॥

  15. ताव उभौ विरथॊ वीरौ कुरूणां कीर्तिवर्धनौ अपाक्रमेतां युद्धार्तौ परेक्षमाणौ परस्परम ॥ 15 ॥

  16. पुत्रस तु तव संभ्रान्तॊ विवित्सॊ रथम आविशत शतानीकॊ ऽपि तवरितः परतिविन्ध्य रथं गतः ॥ 16 ॥

  17. सुत सॊमस तु शकुनिं विव्याध निशितैः शरैः नाकम्पयत संरब्धॊ वार्यॊघ इव पर्वतम ॥ 17 ॥

  18. सुत सॊमस तु तं दृष्ट्वा पितुर अत्यन्तवैरिणम शरैर अनेकसाहस्रैश छादयाम आस भारत ॥ 18 ॥

  19. ताञ शराञ शकुनिस तूर्णं चिच्छेदान्यैः पतत्रिभिः लध्व अस्त्रश चित्रयॊधी च जितकाशी च संयुगे ॥ 19 ॥

  20. निवार्य समरे चापि शरांस तान निशितैः शरैः आजघान सुसंक्रुद्धः सुत सॊमं तरिभिः शरैः ॥ 20 ॥

  21. तस्याश्वान केतनं सूतं तिलशॊ वयधमच छरैः सयालस तव महावीर्यस ततस ते चुक्रुशुर जनाः ॥ 21 ॥

  22. हताश्वॊ विरथश चैव छिन्नधन्वा च मारिष धन्वी धनुर्वरं गृह्य रथाद भूमाव अतिष्ठत वयसृजत सायकांश चैव सवर्णपुङ्खाञ शिलाशितान ॥ 22 ॥

  23. छादयाम आसुर अथ ते तव सयालस्य तं रथम पतंगानाम इव वराताः शरव्राता महारथम ॥ 23 ॥

  24. रथॊपस्थान समीक्ष्यापि विव्यथे नैव सौबलः परमृद्नंश च शरांस तांस ताञ शरव्रातैर महायशाः ॥ 24 ॥

  25. तत्रातुष्यन्त यॊधाश च सिद्धाश चापि दिवि सथिताः सुत सॊमस्य तत कर्म दृष्ट्वाश्रद्धेयम अद्भुतम रथस्थं नृपतिं तं तु पदातिः सन्न अयॊधयत ॥ 25 ॥

  26. तस्य तीक्ष्णैर महावेगैर भल्लैः संनतपर्वभिः वयहनत कार्मुकं राजा तूणीरं चैव सर्वशः ॥ 26 ॥

  27. सच्छिन्नधन्वा समरे खड्गम उद्यम्य नानदन वैडूर्यॊत्पल वर्णाभं हस्तिदन्त मय तसरुम ॥ 27 ॥

  28. भराम्यमाणं ततस तं तु विमलाम्ब्बर वर्चसम कालॊपम ततॊ मेने सुत सॊमस्य धीमतः ॥ 28 ॥

  29. सॊ ऽचरत सहसा खड्गी मण्डलानि सहस्रशः चतुर्विंशन महाराज शिक्षा बलसमन्वितः ॥ 29 ॥

  30. सौबलस तु ततस तस्य शरांश चिक्षेप वीर्यवान तान आपतत एवाशु चिच्छेद परमासिना ॥ 30 ॥

  31. ततः करुद्धॊ महाराज सौबलः परवीरहा पराहिणॊत सुत सॊमस्य शरान आशीविषॊपमान ॥ 31 ॥

  32. चिच्छेद तांश च खड्गेन शिक्षया च बलेन च दर्शयँल लाघवं युद्धे तार्क्ष्य वीर्यसमद्युतिः ॥ 32 ॥

  33. तस्य संचरतॊ राजन मण्डलावर्तने तदा कषुरप्रेण सुतीक्ष्णेन खड्गं चिच्छेद सुप्रभम ॥ 33 ॥

  34. सच्छिन्नः सहसा भूमौ निपपात महान असिः अवशस्य सथितं हस्ते तं खड्गं सत्सरुं तदा ॥ 34 ॥

  35. छिन्नम आज्ञाय निस्त्रिंशम अवप्लुत्य पदानि षट पराविध्यत ततः शेषं सुत सॊमॊ महारथः ॥ 35 ॥

  36. सच छित्त्वा सगुणं चापं रणे तस्य महात्मनः पपात धरणीं तूर्णं सवर्णवज्रविभूषितः सुत सॊमस ततॊ ऽगच्छच छरुत कीर्तेर महारथम ॥ 36 ॥

  37. सौबलॊ ऽपि धनुर गृह्य घॊरम अन्यत सुदुःसहम अभ्ययात पाण्डवानीकं निघ्नञ शत्रुगणान बहून ॥ 37 ॥

  38. तत्र नादॊ महान आसीत पाण्डवानां विशां पते सौबलं समरे दृष्ट्वा विचरन्तम अभीतवत ॥ 38 ॥

  39. तान्य अनीकानि दृप्तानि शस्त्रवन्ति महान्ति च दराव्यमाणान्य अदृश्यन्त सौबलेन महात्मना ॥ 39 ॥

  40. यथा दैत्य चमूं राजन देवराजॊ ममर्द ह तथैव पाण्डवीं सेनां सौबलेयॊ वयनाशयत ॥ 40 ॥

  41. धृष्टद्युम्नं कृपॊ राजन वारयाम आस संयुगे यथा दृप्तं वने नागं शरभॊ वारयेद युधि ॥ 41 ॥

  42. निरुद्धः पार्षतस तेन गौतमेन बलीयसा पदात पदं विचलितुं नाशक्नॊत तत्र भारत ॥ 42 ॥

  43. गौतमस्य वपुर दृष्ट्वा धृष्टद्युम्न रथं परति वित्रेसुः सर्वभूतानि कषयं पराप्तं च मेनिरे ॥ 43 ॥

  44. तत्रावॊचन विमनसॊ रथिनः सादिनस तथा दरॊणस्य निधने नूनं संक्रुद्धॊ दविपदां वरः ॥ 44 ॥

  45. शारद्वतॊ महातेजा दिव्यास्त्रविद उदारधीः अपि सवस्ति भवेद अद्य धृष्टद्युम्नस्य गौतमात ॥ 45 ॥

  46. अपीयं वाहिनी कृत्स्ना मुच्येत महतॊ भयात अप्य अयं बराह्मणः सर्वान न नॊ हन्यात समागतान ॥ 46 ॥

  47. यादृशं दृश्यते रूपम अन्तकप्रतिमं भृशम गमिष्यत्य अद्य पदवीं भारद्वाजस्य संयुगे ॥ 47 ॥

  48. आचार्यः कषिप्रहस्तश च विजयी च सदा युधि अस्त्रवान वीर्यसंपन्नः करॊधेन च समन्वितः ॥ 48 ॥

  49. पार्षतश च भृशं युद्धे विमुखॊ ऽदयापि लक्ष्यते इत्य एवं विविधा वाचस तावकानां परैः सह ॥ 49 ॥

  50. विनिःश्वस्य ततः करुद्धः कृपः शारद्वतॊ नृप पार्षतं छादयाम आस निश्चेष्टं सर्वमर्मसु ॥ 50 ॥

  51. स वध्यमानः समरे गौतमेन महात्मना कर्तव्यं न परजानाति मॊहितः परमाहवे ॥ 51 ॥

  52. तम अब्रवीत ततॊ यन्ता कच चित कषेमं नु पार्षत ईदृशं वयसनं युद्धे न ते दृष्टं कदा चन ॥ 52 ॥

  53. दैवयॊगात तु ते बाणा नातरन मर्मभेदिनः परेषिता दविजमुख्येन मर्माण्य उद्दिश्य सर्वशः ॥ 53 ॥

  54. वयावर्तये तत्र रथं नदीवेगम इवार्णवात अवध्यं बराह्मणं मन्ये येन ते विक्रमॊ हतः ॥ 54 ॥

  55. धृष्टद्युम्नस ततॊ राजञ शनकैर अब्रवीद वचः मुह्यते मे मनस तात गात्रे सवेदश च जायते ॥ 55 ॥

  56. वेपथुं च शरीरे मे रॊमहर्षं च पश्य वै वर्जयन बराह्मणं युद्धे शनैर याहि यतॊ ऽचयुतः ॥ 56 ॥

  57. अर्जुनं भीमसेनं वा समरे पराप्य सारथे कषेमम अद्य भवेद यन्तर इति मे नैष्ठिकी मतिः ॥ 57 ॥

  58. ततः परायान महाराज सारथिस तवरयन हयान यतॊ भीमॊ महेष्वासॊ युयुधे तव सैनिकैः ॥ 58 ॥

  59. परद्रुतं तु रथं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नस्य मारिष किरञ शरशतान्य एव गौतमॊ ऽनुययौ तदा ॥ 59 ॥

  60. शङ्खं च पूरयाम आस मुहुर मुहुर अरिंदमः पार्षतं पराद्रवद यन्तं महेन्द्र इव शम्बरम ॥ 60 ॥

  61. शिखण्डिनं तु समरे भीष्ममृत्युं दुरासदम हार्दिक्यॊ वारयाम आस समयन्न इव मुहुर मुहुः ॥ 61 ॥

  62. शिखण्डी च समासाद्य हृदिकानां महारथम पञ्चभिर निशितैर भल्लैर जत्रु देशे समार्दयत ॥ 62 ॥

  63. कृतवर्मा तु संक्रुद्धॊ भित्त्वा षष्टिभिर आशुगैः धनुर एकेन चिच्छेद हसन राजन महारथः ॥ 63 ॥

  64. अथान्यद धनुर आदाय दरुपदस्यात्मजॊ बली तिष्ठ तिष्ठेति संक्रुद्धॊ हार्दिक्यं परत्यभाषत ॥ 64 ॥

  65. ततॊ ऽसय नवतिं बाणान रुक्मपुङ्खान सुतेजनान परेषयाम आस राजेन्द्र ते ऽसयाभ्रश्यन्त वर्मणः ॥ 65 ॥

  66. वितथांस तान समालक्ष्य पतितांश च महीतले कषुरप्रेण सुतीक्ष्णेन कार्मुकं चिच्छिदे बली ॥ 66 ॥

  67. अथैनं छिन्नधन्वानं भग्नशृङ्गम इवर्षभम अशीत्या मार्गणैः करुद्धॊ बाह्वॊर उरसि चार्दयत ॥ 67 ॥

  68. कृतवर्मा तु संक्रुद्धॊ मार्गणैः कृतविक्षतः धनुर अन्यत समादाय समार्गण गणं परभॊ शिखण्डिनं बाणवरैः सकन्धदेशे ऽभयताडयत ॥ 68 ॥

  69. सकन्धदेशे सथितैर बाणैः शिखण्डी च रराज ह शाखा परतानैर विमलैः सुमहान स यथा दरुमः ॥ 69 ॥

  70. ताव अन्यॊन्यं भृशं विद्ध्वा रुधिरेण समुक्षितौ अन्यॊन्यशृङ्गाभिहतौ रेजतुर वृषभाव इव ॥ 70 ॥

  71. अन्यॊन्यस्य वधे यत्नं कुर्वाणौ तौ महारथौ रथाभ्यां चेरतुस तत्र मण्डलानि सहस्रशः ॥ 71 ॥

  72. कृतवर्मा महाराज पार्षतं निशितैः शरैः रणे विव्याध सप्तत्या सवर्णपुङ्खैः शिलाशितैः ॥ 72 ॥

  73. ततॊ ऽसय समरे बाणं भॊजः परहरतां वरः जीवितान्तकरं घॊरं वयसृजत तवरयान्वितः ॥ 73 ॥

  74. स तेनाभिहतॊ राजन मूर्छाम आशु समाविशत धवजयष्टिं च सहसा शिश्रिये कश्मलावृतः ॥ 74 ॥

  75. अपॊवाह रणात तं तु सारथी रथिनां वरम हार्दिक्य शरसंतप्तं निःश्वसन्तं पुनः पुनः ॥ 75 ॥

  76. पराजिते ततः शूरे दरुपदस्य सुते परभॊ पराद्रवत पाण्डवी सेना वध्यमाना समन्ततः ॥ 76 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 19

Previous: अध्याय 17