धर्मDharmic Data

द्रोणपर्व · Drona Parva

अध्याय 98

  1. [स] दुःशासन रथं दृष्ट्वा समीपे पर्यवस्थितम भारद्वाजस ततॊ वाक्यं दुःशासनम अथाब्रवीत ॥ 1 ॥

  2. दुःशासन रथाः सर्वे कस्माद एते परविद्रुताः कच चित कषेमं तु नृपतेः कच चिज जीवति सैन्धवः ॥ 2 ॥

  3. राजपुत्रॊ भवान अत्र राजभ्राता महारथः किमर्थं दरवसे युद्धे यौवराज्यम अवाप्य हि ॥ 3 ॥

  4. सवयं वैरं महत कृत्वा पाञ्चालैः पाण्डवैः सह एकं सात्यकिम आसाद्य कथं भीतॊ ऽसि संयुगे ॥ 4 ॥

  5. न जानीषे पुरा तवं तु गृह्णन्न अक्षान दुरॊदरे शरा हय एते भविष्यन्ति दारुणाशीविषॊपमाः ॥ 5 ॥

  6. अप्रियाणां च वचनं पाण्डवेषु विशेषतः दरौपद्याश च परिक्लेशस तवन मूलॊ हय अभवत पुरा ॥ 6 ॥

  7. कव ते मानश च दर्पश च कव च तद वीर गर्जितम आशीविषसमान पार्थान कॊपयित्वा कव यास्यसि ॥ 7 ॥

  8. शॊच्येयं भारती सेना राजा चैव सुयॊधनः यस्य तवं कर्कशॊ भराता पलायनपरायणः ॥ 8 ॥

  9. ननु नाम तवया वीर दीर्यमाणा भयार्दिता सवबाहुबलम आस्थाय रक्षितव्या हय अनीकिनी स तवम अद्य रणं तयक्त्वा भीतॊ हर्षयसे परान ॥ 9 ॥

  10. विद्रुते तवयि सैन्यस्य नायके शत्रुसूदन कॊ ऽनयः सथास्यति संग्रामे भीतॊ भीते वयपाश्रये ॥ 10 ॥

  11. एकेन सात्वतेनाद्य युध्यमानस्य चानघ पलायने तव मतिः संग्रामाद धि परवर्तते ॥ 11 ॥

  12. यदा गाण्डीवधन्वानं भीमसेनं च कौरव यमौ च युधि दरष्टासि तदा तवं किं करिष्यसि ॥ 12 ॥

  13. युधि फल्गुन बाणानां सूर्याग्निसमतेजसाम न तुल्याः सात्यकिशरा येषां भीतः पलायसे ॥ 13 ॥

  14. यदि तावत कृता बुद्धिः पलायनपरायणा पृथिवीधर्मराजस्य शमेनैव परदीयताम ॥ 14 ॥

  15. यावत फल्गुन नाराचा निर्मुक्तॊरग संनिभाः नाविशन्ति शरीरं ते तावत संशाम्य पाण्डवैः ॥ 15 ॥

  16. यावत ते पृथिवीं पार्था हत्वा भरातृशतं रणे नाक्षिपन्ति महात्मानस तावत संशाम्य पाण्डवैः ॥ 16 ॥

  17. यावन न करुध्यते राजा धर्मपुत्रॊ युधिष्ठिरः कृष्णश च समरश्लाघी तावत संशाम्य पाण्डवैः ॥ 17 ॥

  18. यावद भीमॊ महाबाहुर विगाह्य महतीं चमूम सॊदरांस ते न मृद्नाति तावत संशमयाण्डवैः ॥ 18 ॥

  19. पूर्वम उक्तश च ते भराता भीष्मेण स सुयॊधनः अजेयाः पाण्डवाः संख्ये सौम्य संशाम्य पाण्डवैः न च तत कृतवान मन्दस तव भराता सुयॊधनः ॥ 19 ॥

  20. स युद्धे धृतिम आस्थाय यत्तॊ युध्यस्व पाण्डवैः गच्छ तूर्णं रथेनैव तत्र तिष्ठति सात्यकिः ॥ 20 ॥

  21. तवया हीनं बलं हय एतद विद्रविष्यति भारत आत्मार्थं यॊधय रणे सात्यकिं सत्यविक्रमम ॥ 21 ॥

  22. एवम उक्तस तव सुतॊ नाब्रवीत किं चिद अप्य असौ शरुतं चाश्रुतवत कृत्वा परायाद येन स सात्यकिः ॥ 22 ॥

  23. सैन्येन महता युक्तॊ मलेच्छानाम अनिवर्तिनाम आसाद्य च रणे यत्तॊ युयुधानम अयॊधयत ॥ 23 ॥

  24. दरॊणॊ ऽपि रथिनां शरेष्ठः पाञ्चालान पाण्डवांस तथा अभ्यद्रवत संक्रुद्धॊ जवम आस्थाय मध्यमम ॥ 24 ॥

  25. परविश्य च रणे दरॊणः पाञ्चालानां वरूथिनीम दरवयाम आस यॊधान वै शतशॊ ऽथ सहस्रशः ॥ 25 ॥

  26. ततॊ दरॊणॊ महाराज नाम विश्राव्य संयुगे पाण्डुपाञ्चाल मत्स्यानां परचक्रे कदनं महत ॥ 26 ॥

  27. तं जयन्तम अनीकानि भारद्वाजं ततस ततः पाञ्चाल पुत्रॊ दयुतिमान वीर केतुः समभ्ययात ॥ 27 ॥

  28. स दरॊणं पञ्चभिर विद्ध्वा शरैः संनतपर्वभिः धवजम एकेन विव्याध सारथिं चास्य सप्तभिः ॥ 28 ॥

  29. तत्राद्भुतं महाराज दृष्टवान अस्मि संयुगे यद दरॊणॊ रभसं युद्धे पाञ्चाल्यं नाभ्यवर्तत ॥ 29 ॥

  30. संनिरुद्धं रणे दरॊणं पाञ्चाला वीक्ष्य मारिष आवव्रुः सर्वतॊ राजन धर्मपुत्र जयैषिणः ॥ 30 ॥

  31. ते शरैर अग्निसंकाशैस तॊमरैश च महाधनैः शस्त्रैश च विविधै राजन दरॊणम एकम अवाकिरन ॥ 31 ॥

  32. निहत्य तान बाणगणान दरॊणॊ राजन समन्ततः महाजलधरान वयॊम्नि मातरिश्वा विवान इव ॥ 32 ॥

  33. ततः शरं महाघॊरं सूर्यपावक संनिभम संदधे परवीरघ्नॊ वीर केतुरथं पति ॥ 33 ॥

  34. स भित्त्वा तु शरॊ राजन पाञ्चाल्यं कुलनन्दनम अभ्यगाद धरणीं तूर्णं लॊहितार्द्रॊ जवलन्न इव ॥ 34 ॥

  35. ततॊ ऽपतद रथात तूर्णं पाञ्चाल्यः कुलनन्दनः पर्वताग्राद इव महांश चम्पकॊ वायुपीडितः ॥ 35 ॥

  36. तस्मिन हते महेष्वासे राजपुत्रे महाबले पाञ्चालास तवरिता दरॊणं समन्तात पर्यवारयन ॥ 36 ॥

  37. चित्रकेतुः सुधन्वा च चित्रवर्मा च भारत तथा चित्ररथश चैव भरातृव्यसनकर्षिताः ॥ 37 ॥

  38. अभ्यद्रवन्त सहिता भारद्वाजं युयुत्सवः मुञ्चन्तः शरवर्षाणि तपान्ते जलदा इव ॥ 38 ॥

  39. स वध्यमानॊ बहुधा राजपुत्रैर महारथैः वयश्व सूत रथांश चक्रे कुमारान कुपितॊ रणे ॥ 39 ॥

  40. तथापरैः सुनिशितैर भल्लैस तेषां महायशाः पुष्पाणीव विचिन्वन हि सॊत्तमाङ्गान्य अपातयत ॥ 40 ॥

  41. ते रथेभ्यॊ हताः पेतुः कषितौ राजन सुवर्चसः देवासुरे पुरा युद्धे यथा दैतेय दानवाः ॥ 41 ॥

  42. तान निहत्य रणे राजन भारद्वाजः परतापवान कार्मुकं भरामयाम आस हेमपृष्ठं दुरासदम ॥ 42 ॥

  43. पाञ्चालान निहतान दृष्ट्वा देवकल्पान महारथान धृष्टद्युम्नॊ भृशं करुद्धॊ नेत्राभ्यां पातयञ जलम अभ्यवर्तत संग्रामे करुद्धॊ दरॊण रथं परति ॥ 43 ॥

  44. ततॊ हाहेति सहसा नादः समभवन नृप पाञ्चाल्येन रणे दृष्ट्वा दरॊणम आवारितं शरैः ॥ 44 ॥

  45. संछाद्यमानॊ बहुधा पार्षतेन महात्मना न विव्यथे ततॊ दरॊणः समयन्न एवान्वयुध्यत ॥ 45 ॥

  46. ततॊ दरॊणं महाराज पाञ्चाल्यः करॊधमूर्छितः आजघानॊरसि करुद्धॊ नवत्या नतपर्वणाम ॥ 46 ॥

  47. स गाढविद्धॊ बलिना भारद्वाजॊ महायशाः निषसाद रथॊपस्थे कश्मलं च जगाम ह ॥ 47 ॥

  48. तं वै तथागतं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नः पराक्रमी समुत्सृज्य धनुस तूर्णम असिं जग्राह वीर्यवान ॥ 48 ॥

  49. अवप्लुत्य रथाच चापि तवरितः स महारथः आरुरॊह रथं तूर्णं भारद्वाजस्य मारिष हर्तुम ऐच्छच छिरः कायात करॊधसंरक्तलॊचनः ॥ 49 ॥

  50. परत्याश्वस्तस ततॊ दरॊणॊ धनुर गृह्य महाबलः शरैर वैतस्तिकै राजन नित्यमासन्न यॊधिभिः यॊधयाम आस समरे धृषद्युम्नं महारथम ॥ 50 ॥

  51. ते हि वैतस्तिका नाम शरा आसन्न यॊधिनः दरॊणस्य विदिता राजन धृष्टद्युम्नम अवाक्षिपन ॥ 51 ॥

  52. स वध्यमानॊ बहुभिः सायकैस तैर महाबलः अवप्लुत्य रथात तूर्णं भग्नवेगः पराक्रमी ॥ 52 ॥

  53. आरुह्य सवरथं वीरः परगृह्य च महद धनुः विव्याध समरे दरॊणं धृष्टद्युम्नॊ महारथः ॥ 53 ॥

  54. तद अद्भुतं तयॊर युद्धं भूतसंघा हय अपूजयन कत्रियाश च महाराज ये चान्ये तत्र सैनिकाः ॥ 54 ॥

  55. अवश्यं समरे दरॊणॊ धृष्टद्युम्नेन संगतः वशम एष्यति नॊ राज्ञः पाञ्चाला इति चुक्रुशुः ॥ 55 ॥

  56. दरॊणस तु तवरितॊ युद्धे धृष्टद्युम्नस्य सारथेः शिरः परच्यावयाम आस फलं पक्वं तरॊर इव ततस ते परद्रुता वाहा राजंस तस्य महात्मनः ॥ 56 ॥

  57. तेषु परद्रवमाणेषु पाञ्चालान सृञ्जयांस तथा वयद्रावयद रणे दरॊणस तत्र तत्र पराक्रमी ॥ 57 ॥

  58. विजित्य पाण्डुपाञ्चालान भारद्वाजः परतापवान सवं वयूहं पुनर आस्थाय सथिरॊ ऽभवद अरिंदमः न चैनं पाण्डवा युद्धे जेतुम उत्सहिरे परभॊ ॥ 58 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 99

Previous: अध्याय 97