धर्मDharmic Data

द्रोणपर्व · Drona Parva

अध्याय 9

  1. [व] एवं पृष्ट्वा सूतपुत्रं हृच छॊकेनार्दितॊ भृशम जये निराशः पुत्राणां धृतराष्ट्रॊ ऽपतत कषितौ ॥ 1 ॥

  2. तं विसंज्ञं निपतितं सिषुचुः परिचारकाः जलेनात्यर्थ शीतेन वीजन्तः पुण्यगन्धिना ॥ 2 ॥

  3. पतितं चैनम आज्ञाय समन्ताद भरत सत्रियः परिवव्रुर महाराजम अस्पृशंश चैव पाणिभिः ॥ 3 ॥

  4. उत्थाप्य चैनं शनकै राजानं पृथिवीतलात आसनं परापयाम आसुर बाष्पकण्ठ्यॊ वराङ्गनाः ॥ 4 ॥

  5. आसनं पराप्य राजा तु मूर्छयाभिपरिप्लुतः निश्चेष्टॊ ऽतिष्ठत तदा वीज्यमानः समन्ततः ॥ 5 ॥

  6. स लब्ध्वा शनकैः संज्ञां वेपमानॊ महीपतिः पुनर गावल्गणिं सूतं पर्यपृच्छद यथातथम ॥ 6 ॥

  7. यत तद उद्यन्न इवादित्यॊ जयॊतिषा परणुदंस तमः आयाद अजातशत्रुर वै कस तं दरॊणाद अवारयत ॥ 7 ॥

  8. परभिन्नम इव मातङ्गं तथ करुद्धं तरस्विनम आसक्तमनसं दीप्तं परति दविरदघातिनम वाशिता संगमे यद्वद अजय्यं परतियूथपैः ॥ 8 ॥

  9. अति चान्यान रणे यॊधान वीरः पुरुषसत्तमः यॊ हय एकॊ हि महाबाहुर निर्दहेद घॊरचक्षुषा कृत्स्नं दुर्यॊधन बलं धृतिमान सत्यसंगरः ॥ 9 ॥

  10. चक्षुर्हणं जये सक्तम इष्वास वररक्षितम दान्तं बहुमतं लॊके के शूराः पर्यवारयन ॥ 10 ॥

  11. के दुष्प्रधर्षं राजानम इष्वास वरम अच्युतम समासेदुर नरव्याघ्रं कौन्तेयं तत्र मामकाः ॥ 11 ॥

  12. तरसैवाभिपत्याथ यॊ वै दरॊणम उपाद्रवत तं भीमसेनम आयान्तं के शूराः पर्यवारयन ॥ 12 ॥

  13. यद आयाज जलदप्रख्यॊ रथः परमवीर्यवान पर्जन्य इव बीभत्सुस तुमुलाम अशनिं सृजन ॥ 13 ॥

  14. ववर्ष शरवर्षाणि वर्षाणि मघवान इव इषुसंबाधम आकाशं कुर्वन कपिवरध्वजः अवस्फूर्जन दिशः सर्वास तलनेमि सवनेन च ॥ 14 ॥

  15. चापविद्युत परभॊ घॊरॊ रथगुल्म बलाहकः रथनेमि घॊषस्तनितः शरशब्दातिबन्धुरः ॥ 15 ॥

  16. रॊषनिर्जित जीमूतॊ मनॊ ऽभिप्राय शीघ्रगः मर्मातिगॊ बाणधारस तुमुलः शॊणितॊदकः ॥ 16 ॥

  17. संफाल्वयन महीं वर्षां मानवैर आस्तरंस तदा गना निष्टनितॊ रौद्रॊ दुर्यॊधनकृतॊद्यमः ॥ 17 ॥

  18. युद्धे ऽभयषिञ्चद विजयॊ गार्ध्रपत्रिः शिलाशितैः गाण्डीवं धारयन धीमान कीदृशं वॊ मनस तदा ॥ 18 ॥

  19. कच चिद गाण्डीवशब्देन न परणश्यत वै बलम यद वः स भैरवं कुर्वन्न अर्जुनॊ भृशम अभ्यगात ॥ 19 ॥

  20. कच चिन नापानुदद दरॊणाद इषुभिर वॊ धनंजयः वातॊ मेघान इवाविध्यन परवाञ शरवनानिलह कॊ हि गाण्डीवधन्वानं नरः सॊढुं रणे ऽरहति ॥ 20 ॥

  21. यत सेनाः समकम्पन्त यद वीरान अस्पृशद भयम के तत्र नाजहुर दरॊणं के कषुद्राः पराद्रवन भयात ॥ 21 ॥

  22. के वा तत्र तनूस तयक्त्वा परतीपं मृत्युम आव्रजन अमानुषाणां जेतारं युद्धेष्व अपि धनंजयम ॥ 22 ॥

  23. न च वेगं सिताश्वस्य विशक्ष्यन्तीह मामकाः गाण्डीवस्य च निर्घॊषं परावृड जलदनिस्वनम ॥ 23 ॥

  24. विष्वक्सेनॊ यस्य यन्ता यॊद्धा चैव धनंजयः अशक्यः स रथॊ जेतुं मन्ये देवासुरैर अपि ॥ 24 ॥

  25. सुकुमारॊ युवा शूरॊ दर्शनीयश च पाण्डवः मेधावी निपुणॊ धीमान युधि सत्यपराक्रमः ॥ 25 ॥

  26. आरावं विपुलं कुर्वन वयथयन सर्वकौरवान यदायान नकुलॊ धीमान के शूराः पर्यवारयन ॥ 26 ॥

  27. आशीविष इव करुद्धः सहदेवॊ यदाभ्ययात शत्रूणां कदनं जुर्वञ जेतासौ दुर्जयॊ युधि ॥ 27 ॥

  28. आर्य वरतम अमॊघेषुं हरीमन्तम अपराजितम दरॊणायाभिमुखं यान्तं के शूराः पर्यवारयन ॥ 28 ॥

  29. यः स सौवीरराजस्य परमथ्य महतीं चमूम आदत्त महिषीं भॊज्यां काम्यां सर्वाङ्गशॊभनाम ॥ 29 ॥

  30. सत्यं धृतिश च शौर्यं च बरह्मचर्यं च केवलम सर्वाणि युयुधाने ऽसमिन नित्यानि पुरुषर्षभे ॥ 30 ॥

  31. बलिनं सत्यकर्माणम अदीनम अपराजितम वासुदेव समं युद्धे वासुदेवाद अनन्तरम ॥ 31 ॥

  32. युक्तं धनंजय परेष्ये शूरम आचार्य कर्मणि पार्थेन समम अस्त्रेषु कस तं दरॊणाद अवारयत ॥ 32 ॥

  33. वृष्णीनां परवरं वीरं शूरं सर्वधनुष्मताम रामेण समम अस्त्रेषु यशसा विक्रमेण च ॥ 33 ॥

  34. सत्यं धृतिर दमः शौर्यं बरह्मचर्यम अनुत्तमम सात्वते तानि सर्वाणि तरैलॊक्यम इव केशवे ॥ 34 ॥

  35. तम एवं गुन संपन्नं दुर्वारम अपि दैवतैः समासाद्य महेष्वासं के वीराः पर्यवारयन ॥ 35 ॥

  36. पाञ्चालेषूत्तमं शूरम उत्तमाभिजन परियम नित्यम उत्तमकर्माणम उत्तमौजसम आहवे ॥ 36 ॥

  37. युक्तं धनंजय हिते ममानर्थाय चॊत्तमम यम वैश्रवणादित्य महेन्द्रवरुणॊपमम ॥ 37 ॥

  38. महारथसमाख्यातं दरॊणायॊद्यन्तम आहवे तयजन्तं तुमुले पराणान के शूराः पर्यवारयन ॥ 38 ॥

  39. एकॊ ऽपसृत्य चेदिभ्यः पाण्डवान यः समाश्रितः धृष्टकेतुं तमायान्तं दरॊणात कः समवारयत ॥ 39 ॥

  40. यॊ ऽवधीत केतुमाञ शूरॊ राजपुत्रं सुदर्शनम अपरान्त गिरिद्वारे कस तं दरॊणाद अवारयत ॥ 40 ॥

  41. सत्रीपूर्वॊ यॊ नरव्याघ्रॊ यः स वेद गुणागुणान शिखण्डिनं याज्ञसेनिम अम्लान मनसं युधि ॥ 41 ॥

  42. देवव्रतस्य समरे हेतुं मृत्यॊर महात्मनः दरॊणायाभिमुखं यान्तं के वीराः पर्यवारयन ॥ 42 ॥

  43. यस्मिन्न अभ्यधिका वीरे गुणाः सर्वे धनंजयात यस्मिन्न अस्त्राणि सत्यं च बरह्मचर्यं च नित्यदा ॥ 43 ॥

  44. वासुदेव समं वीर्ये धनंजय समं बले तेजसादित्यसदृशं बृहस्पतिसमं मतौ ॥ 44 ॥

  45. अभिमन्युं महात्मानं वयात्ताननम इवान्तकम दरॊणायाभिमुखं यान्तं के वीराः पर्यवारयन ॥ 45 ॥

  46. तरुणस तव अरुणप्रख्यः सौभद्रः परवीरहा यदाभ्याद्रवत दरॊणं तदासीद वॊ मनः कथम ॥ 46 ॥

  47. दरौपदेया नरव्याघ्राः समुद्रम इव सिन्धवः यद दरॊणम आद्रवन संख्ये के वीरास तान अवारयन ॥ 47 ॥

  48. ये ते दवादश वर्षाणि करीडाम उत्सृज्य बालकाः अस्त्रार्थम अवसन भीष्मे बिभ्रतॊ वरतम उत्तमम ॥ 48 ॥

  49. कषत्रं जयः कषत्रदेवः कषत्रधर्मा च मानिनः धृष्टद्युम्नात्मजा वीराः के तान दरॊणाद अवारयन ॥ 49 ॥

  50. शताद विशिष्टं यं युद्धे समपश्यन्त वृष्णयः चेकितानं महेष्वासं कस तं दरॊणाद अवारयत ॥ 50 ॥

  51. वार्धक्षेमिः कलिङ्गानां यः कन्याम आहरद युधि अनाधृष्टिर अदीनात्मा कस तं दरॊणाद अवारयत ॥ 51 ॥

  52. भरातरः पञ्च कैकेया धार्मिकाः सत्यविक्रमाः इन्द्र गॊपक वर्णाश च रक्तवर्मायुध धवजाः ॥ 52 ॥

  53. मातृष्वसुः सुता वीराः पाण्डवानां जयार्थिनः तान दरॊणं हन्तुम आयातान के वीराः पर्यवारयन ॥ 53 ॥

  54. यं यॊधयन्तॊ राजानॊ नाजयन वारणावते षण मासान अभिसंरब्धा जिघांसन्तॊ युधां पतिम ॥ 54 ॥

  55. धनुष्मतां वरं शूरं सत्यसंधं महाबलम दरॊणात कस तं नरव्याघ्रं युयुत्सुं परत्यवारयत ॥ 55 ॥

  56. यः पुत्रं काशिराजस्य वाराणस्यां महारथम समरे सत्रीषु गृध्यन्तं भल्लेनापहरद रथात ॥ 56 ॥

  57. धृष्टद्युम्नं महेष्वासं पार्थानां मन्त्रधारिणम युक्तं दुर्यॊधनानर्थे सृष्टं दरॊण वधाय च ॥ 57 ॥

  58. निर्दहन्तं रणे यॊधान दारयन्तं च सर्वशः दरॊणायाभिमुखं यान्तं के वीराः पर्यवारयन ॥ 58 ॥

  59. उत्सङ्ग इव संवृद्धं दरुपदस्यास्त्रवित्तमम शैखण्डिनं कषत्रदेवं के तं दरॊणाद अवारयन ॥ 59 ॥

  60. य इमां पृथिवीं कृत्स्नां चर्म वत्सम अवेष्टयत महता रथवंशेन मुख्यारिघ्नॊ महारथः ॥ 60 ॥

  61. दशाश्वमेघान आजह्रे सवन्नपानाप्त दक्षिणान निरर्गलान सर्वमेधान पुत्रवत पालयन परजाः ॥ 61 ॥

  62. पिबन्त्यॊ दक्षिणां यस्य गङ्गा सरॊतः समापिबन तावतीर गा ददौ वीर उशीनर सुतॊ ऽधवरे ॥ 62 ॥

  63. न पूर्वे नापरे चक्रुर इदं के चन मानवाः इति संचुक्रुशुर देवाः कृते कर्मणि दुष्करे ॥ 63 ॥

  64. पश्यामस तरिषु लॊकेषु न तं संस्थास्नुचारिषु जातं वापि जनिष्यं वा दवितीयं वापि संप्रति ॥ 64 ॥

  65. अन्यम औशीनराच छैब्याद धुरॊ वॊढारम इत्य उत गतिं यस्य न यास्यन्ति मानुषा लॊकवासिनः ॥ 65 ॥

  66. तस्य नप्तारम आयान्तं शैब्यं कः समवारयत दरॊणायाभिमुखं यान्तं वयात्ताननम इवान्तकम ॥ 66 ॥

  67. विराटस्य रथानीकं मत्स्यस्यामित्र धातिनः परेप्सन्तं समरे दरॊणं के वीराः पर्यवारयन ॥ 67 ॥

  68. सद्यॊ वृकॊदराज जातॊ महाबलपराक्रमः मायावी राक्षसॊ घॊरॊ यस्मान मम महद भयम ॥ 68 ॥

  69. पार्थानां जय कामं तं पुत्राणां मम कण्टकम घटॊत्कचं महाबाहुं कस तं दरॊणाद अवारयत ॥ 69 ॥

  70. एते चान्ये च बहवॊ येषाम अर्थाय संजय तयक्तारः संयुगे पराणान किं तेषाम अजितं युधि ॥ 70 ॥

  71. येषां च पुरुषव्याघ्रः शार्ङ्गधन्वा वयपाश्रयः हितार्थी चापि पार्थानां कथं तेषां पराजयः ॥ 71 ॥

  72. लॊकानां गुरुर अत्यन्तं लॊकनाथः सनातनः नारायणॊ रणे नाथॊ दिव्यॊ दिव्यात्मवान परभुः ॥ 72 ॥

  73. यस्य दिव्यानि कर्माणि परवदन्ति मनीषिणः तान्य अहं कीर्तयिष्यामि भक्त्या सथैर्यार्थम आत्मनः ॥ 73 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 10

Previous: अध्याय 8