[धृ] शृणु दिव्यानि कर्माणि वासुदेवस्य संजय कृतवान यानि गॊविन्दॊ यथा नान्यः पुमान कव चित ॥ 1 ॥
संवर्धता गॊप कुले बालेनैव महात्मना विख्यापितं बलं बाह्वॊस तरिषु लॊकेषु संजय ॥ 2 ॥
उच्छैः शरवस तुल्यबलं वायुवेगसमं जवे जघान हयराजं यॊ यमुनावनवासिनम ॥ 3 ॥
दानवं घॊरकर्माणं गवां मृत्युम इवॊत्थितम वृषरूपधरं बाल्ये भुजाभ्यां निजघान ह ॥ 4 ॥
परलम्बं नरकं जम्भं पीठं चापि महासुरम मुरुं चाचलसंकाशम अवधीत पुष्करेक्षणः ॥ 5 ॥
तथा कंसॊ महातेजा जरासंधेन पालितः विक्रमेणैव कृष्णेन सगणः शातितॊ रणे ॥ 6 ॥
सुनामा नाम विक्रान्तः समग्राक्षौहिणी पतिः भॊजराजस्य मध्यस्थॊ भराता कंसस्य वीर्यवान ॥ 7 ॥
बलदेव दवितीयेन कृष्णेनामित्र घातिना तरस्वी समरे दग्धः स सैन्यः शूरसेनराट ॥ 8 ॥
दुर्वासा नाम विप्रर्षिस तथा परमकॊपनः आराधितः सदारेण स चास्मै परददौ वरान ॥ 9 ॥
तथा गान्धारराजस्य सुतां वीरः सवयंवरे निर्जित्य पृथिवीपालान अवहत पुष्करेक्षणः ॥ 10 ॥
अमृष्यमाणा राजानॊ यस्य जात्या हया इव रथे वैवाहिके युक्ताः परतॊदेन कृतव्रणाः ॥ 11 ॥
जरासंधं महाबाहुम उपायेन जनार्दनः परेण घातयाम आस पृथग अक्षौहिणीपतिम ॥ 12 ॥
चेदिराजं च विक्रान्तं राजसेनापतिं बली अर्घे विवदमानं च जघान पशुवत तदा ॥ 13 ॥
सौभं दैत्य पुरं सवस्थं शाल्व गुप्तं दुरासदम समुद्रकुक्षौ विक्रम्य पातयाम आस माधवः ॥ 14 ॥
अङ्गान वङ्गान कलिङ्गांश च मागधान काशिकॊसलान वत्स गर्ग करूषांश च पुण्ड्रांश चाप्य अजयद रणे ॥ 15 ॥
आवन्त्यान दाक्षिणात्यांश च पार्वतीयान दशेरकान काश्मीरकान औरसकान पिशाचांश च स मन्दरान ॥ 16 ॥
काम्बॊजान वाटधानांश च चॊलान पाण्ड्यांश च संजय तरिगर्तान मालवांश चैव दरदांश च सुदुर्जयान ॥ 17 ॥
नानादिग्भ्यश च संप्राप्तान वरातान अश्वशकान परति जितवान पुण्डरीकाक्षॊ यवनांश च सहानुगान ॥ 18 ॥
परविश्य मकरावासं यादॊभिर अभिसंवृतम जिगाय वरुणं युद्धे सलिलान्तर गतं पुरा ॥ 19 ॥
युधि पञ्चजनं हत्वा पातालतलवासिनम पाञ्चजन्यं हृषीकेशॊ दिव्यं शङ्खम अवाप्तवान ॥ 20 ॥
खाण्डवे पार्थ सहितस तॊषयित्वा हुताशनम आग्नेयम अस्त्रं दुर्धर्षं चक्रं लेभे महाबलः ॥ 21 ॥
वैनतेयं समारुह्य तरासयित्वामरावतीम महेन्द्रभवनाद वीरः पारिजातम उपानयत ॥ 22 ॥
तच च मर्षितवाञ शक्रॊ जानंस तस्य पराक्रमम राज्ञां चाप्य अजितं कं चित कृष्णेनेह न शुश्रुम ॥ 23 ॥
यच च तन महद आश्चर्यं सभायां मम संजय कृतवान पुण्डरीकाक्षः कस तद अन्य इहार्हति ॥ 24 ॥
यच च भक्त्या परपन्नॊ ऽहम अद्राक्षं कृष्णम ईश्वरम तन मे सुविदितं सर्वं परत्यक्षम इव चागमत ॥ 25 ॥
नान्तॊ विक्रमयुक्तस्य बुद्ध्या युक्तस्य वा पुनः कर्मणः शक्यते गन्तुं हृषीकेशस्य संजय ॥ 26 ॥
तथा गदश च साम्बश च परद्युम्नॊ ऽथ विदूरथः आगावहॊ ऽनिरुद्धश च चारुदेष्णश च सारणः ॥ 27 ॥
उल्मुकॊ निशठश चैव झल्ली बभ्रुश च वीर्यवान पृथुश च विपृथुश चैव समीकॊ ऽथारिमेजयः ॥ 28 ॥
एते वै बलवन्तश च वृणि वीराः परहारिणः कथं चित पाण्डवानीकं शरयेयुः समरे सथिताः ॥ 29 ॥
आहूता वृष्णिवीरेण केशवेन महात्मना ततः संशयितं सर्वं भवेद इति मतिर मम ॥ 30 ॥
नागायुत बलॊ वीरः कैलासशिखरॊपमः वनमाली हली रामस तत्र यत्र जनार्दनः ॥ 31 ॥
यम आहुः सर्वपितरं वासुदेवं दविजातयः अपि वा हय एष पाण्डूनां यॊत्स्यते ऽरथाय संजय ॥ 32 ॥
स यदा तात संनह्येत पाण्डवार्थाय केशवः न तदा परत्यनीकेषु भविता तस्य कश चन ॥ 33 ॥
यदि सम कुरवः सर्वे जयेयुः सर्वपाण्डवान वार्ष्णेयॊ ऽरथाय तेषां वै गृह्णीयाच छस्त्रम उत्तमम ॥ 34 ॥
ततः सर्वान नरव्याघ्रॊ हत्वा नरपतीन रणे कौरवांश च महाबाहुः कुन्त्यै दद्यात स मेदिनीम ॥ 35 ॥
यस्य यन्ता हृषीकेशॊ यॊद्धा यस्य धनंजयः रथस्य तस्य कः संख्ये परत्यनीकॊ भवेद रथः ॥ 36 ॥
न केन चिद उपायेन कुरूणां दृश्यते जयः तस्मान मे सर्वम आचक्ष्व यथा युद्धम अवर्तत ॥ 37 ॥
अर्जुनः केशवस्यात्मा कृष्णॊ ऽपय आत्मा किरीटिनः अर्जुने विजयॊ नित्यं कृष्णे कीर्तिश च शाश्वती ॥ 38 ॥
पराधान्येन हि भूयिष्ठम अमेयाः केशवे गुणाः मॊहाद दुर्यॊधनः कृष्णं यन न वेत्तीह माधवम ॥ 39 ॥
मॊहितॊ दैवयॊगेन मृत्युपाशपुरस्कृतः न वेद कृष्णं दाशार्हम अर्जुनं चैव पाण्डवम ॥ 40 ॥
पूर्वदेवौ महात्मानौ नरनारायणाव उभौ एकात्मानौ दविधा भूतौ दृश्येते मानवैर भुवि ॥ 41 ॥
मनसापि हि दुर्धर्षौ सेनाम एतां यशस्विनौ नाशयेताम इहेच्छन्तौ मानुषत्वात तु नेच्छतः ॥ 42 ॥
युगस्येव विपर्यासॊ लॊकानाम इव मॊहनम भीष्मस्य च वधस तात दरॊणस्य च महात्मनः ॥ 43 ॥
न हय एव बरह्मचर्येण न वेदाध्ययनेन च न करियाभिर न शस्त्रेण मृत्यॊः कश चिद विमुच्यते ॥ 44 ॥
लॊकसंभावितौ वीरौ कृतास्त्रौ युद्धदुर्मदौ भीष्मद्रॊणौ हतौ शरुत्वा किं नु जीवामि संजय ॥ 45 ॥
यां तां शरियम असूयामः पुरा यातां युधिष्ठिरे अद्य ताम अनुजानीमॊ भीष्मद्रॊणवधेन च ॥ 46 ॥
तथा च मत्कृते पराप्तः कुरूणाम एष संक्षयः पक्वानां हि वधे सूत वज्रायन्ते तृणान्य अपि ॥ 47 ॥
अनन्यम इदम ऐश्वर्यं लॊके पराप्तॊ युधिष्ठिरः यस्य कॊपान महेष्वासौ भीष्मद्रॊणौ निपातितौ ॥ 48 ॥
पराप्तः परकृतितॊ धर्मॊ नाधर्मॊ मानवान परति करूरः सर्वविनाशाय कालः समतिवर्तते ॥ 49 ॥
अन्यथा चिन्तिता हय अर्था नरैस तात मनस्विभिः अन्यथैव हि गच्छन्ति दैवाद इति मतिर मम ॥ 50 ॥
तस्माद अपरिहार्ये ऽरथे संप्राप्ते कृच्छ्र उत्तमे अपारणीये दुश्चिन्त्ये यथा भूतं परचक्ष्व मे ॥ 51 ॥
द्रोणपर्व · Drona Parva
अध्याय 10
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 11