धर्मDharmic Data

द्रोणपर्व · Drona Parva

अध्याय 73

  1. [धृ] बाणे तस्मिन निकृत्ते तु धृष्टद्युम्ने च मॊक्षिते तेन वृष्णिप्रवीरेण युयुधानेन संजय ॥ 1 ॥

  2. अमर्षितॊ महेष्वासः सर्वशस्त्रभृतां वरः नरव्याघ्रः शिनेः पौत्रे दरॊणः किम अकरॊद युधि ॥ 2 ॥

  3. [स] संप्रद्रुतः करॊधविषॊ वयादितास्य शरासनः तीक्ष्णधारेषु दशनः शितनाराच दंष्ट्रवान ॥ 3 ॥

  4. संरम्भामर्ष ताम्राक्षॊ महाहिर इव निःश्वसन नरवीर परमुदितैः शॊणैर अश्वैर महाजवैः ॥ 4 ॥

  5. उत्पतद्भिर इवाकाशं करमद्भिर इव सर्वतः रुक्मपुङ्खाञ शरान अस्यन युयुधानम उपाद्रवत ॥ 5 ॥

  6. शरपात महावर्षं रथघॊषबलाहकम कार्मुकाकर्ष विक्षिप्तं नाराचबहु विद्युतम ॥ 6 ॥

  7. शक्तिखड्गाशनि धरं करॊधवेगसमुत्थितम दरॊण मेघम अनावार्यं हयमारुत चॊदितम ॥ 7 ॥

  8. दृष्ट्वैवाभिपतन्तं तं शूरः परपुरंजयः उवाच सूतं शैनेयः परहसन युद्धदुर्मदः ॥ 8 ॥

  9. एतं वै बराह्मणं करूरं सवकर्मण्य अनवस्थितम आश्रयं धार्तराष्ट्रस्य राज्ञॊ दुःखभयावहम ॥ 9 ॥

  10. शीघ्रं परजवितैर अश्वैः परत्युद्याहि परहृष्टवत आचार्यं राजपुत्राणां सततं शूरमानिनम ॥ 10 ॥

  11. ततॊ रजतसंकाशा माधवस्य हयॊत्तमाः दरॊणस्याभिमुखाः शीघ्रम अगच्छन वातरंहसः ॥ 11 ॥

  12. इषुजालावृतं घॊरम अन्धकारम अनन्तरम अनाधृष्यम इवान्येषां शूराणाम अभवत तदा ॥ 12 ॥

  13. ततः शीघ्रास्त्र विदुषॊर दरॊण सात्वतयॊस तदा नान्तर्म शरवृष्टीनां दृश्यते नरसिंहयॊः ॥ 13 ॥

  14. इषूणां संनिपातेन शब्दॊ धाराभिघातजः शुश्रुवे शक्रम उक्तानाम अशनीनाम इव सवनः ॥ 14 ॥

  15. नाराचैर अतिविद्धानां शराणां रूपम आबभौ आशीविषविदष्टानां सर्पाणाम इव भारत ॥ 15 ॥

  16. तयॊर जयातलनिर्घॊषॊ वयश्रूयत सुदारुणः अजस्रं शैलशृङ्गाणां वज्रेणाहन्यताम इव ॥ 16 ॥

  17. उभयॊस तौ रथौ राजंस ते चाश्वास्तौ च सारथी रुक्मपुङ्खैः शरैश छन्नाश चित्ररूपा बभुस तदा ॥ 17 ॥

  18. निर्मलानाम अजिह्मानां नाराचानां विशां पते निर्मुक्ताशीविषाभानां संपातॊ ऽभूत सुदारुणः ॥ 18 ॥

  19. उभयॊः पतिते छत्त्रं तथैव पतितौ धवजौ उभौ रुधिरसिक्ताङ्गाव उभौ च विजयैषिणौ ॥ 19 ॥

  20. सरवद्भिः शॊणितं गात्रैः परस्रुताव इव वारणौ अन्यॊन्यम अभिविध्येतां जीवितान्तकरैः शरैः ॥ 20 ॥

  21. गर्जितॊत्क्रुष्ट संनादाः शङ्खदुन्दुभिनिस्वनाः उपारमन महाराज वयाजहार न कश चन ॥ 21 ॥

  22. तूष्णींभूतान्य अनीकानि यॊधा युद्धाद उपारमन ददृशे दवैरथं ताभ्यां जातकौतूहलॊ जनः ॥ 22 ॥

  23. रथिनॊ हस्तियन्तारॊ हयारॊहाः पदातयः अवैक्षन्ताचलैर नेत्रैः परिवार्य रथर्षभौ ॥ 23 ॥

  24. हस्त्यनीकान्य अतिष्ठन्त तहानीकानि वाजिनाम तथैव रथवाहिन्यः परतिव्यूह्य वयवस्थिताः ॥ 24 ॥

  25. मुक्ता विद्रुमचित्रैश च मणिकाञ्चनभूषितैः धवजैर आभरणैश चित्रैः कवचैश च हिरण्मयैः ॥ 25 ॥

  26. वैजयन्ती पताकाभिः परिस्तॊमाङ्गकम्बलैः विमलैर निशितैः शस्त्रैर हयानां च परकीर्णकैः ॥ 26 ॥

  27. जातरूपमयीभिश च राजतीभिश च मूर्धसु गजानां कुम्भमालाभिर दन्तवेष्टैश च भारत ॥ 27 ॥

  28. सबलाकाः स खद्यॊताः सैरावत शतह्रदाः अदृश्यन्तॊष्ण पर्याये मेघानाम इव वागुराः ॥ 28 ॥

  29. अपश्यन्न अस्मदीयाश च ते च यौधिष्ठिराः सथिताः तद युद्धं युयुधानस्य दरॊणस्य च महात्मनः ॥ 29 ॥

  30. विमानाग्रगता देवा बरह्म शक्रपुरॊगमाः सिद्धचारणसंघाश च विद्याधरमहॊरगाः ॥ 30 ॥

  31. गतप्रत्यागताक्षेपैश चित्रैः शस्त्रविघातिभिः विविधैर विस्मयं जग्मुस तयॊः पुरुषसिंहयॊः ॥ 31 ॥

  32. हस्तलाघवम अस्त्रेषु दर्शयन्तौ महाबलौ अन्यॊन्यं समविध्येतां शरैस तौ दरॊण सात्यकी ॥ 32 ॥

  33. ततॊ दरॊणस्य दाशार्हः शरांश चिच्छेद संयुगे पत्रिभिः सुदृढैर आशु धनुश चैव महाद्युते ॥ 33 ॥

  34. निमेषान्तरमात्रेण भारद्वाजॊ ऽपरं धनुः सज्यं चकार तच चाशु चिच्छेदास्य स सात्यकिः ॥ 34 ॥

  35. ततस तवरन पुनर दरॊणॊ धनुर हस्तॊ वयतिष्ठत सज्यं सज्यं पुनश चास्य चिच्छेद निशितैः शरैः ॥ 35 ॥

  36. ततॊ ऽसय संयुगे दरॊणॊ दृष्ट्वा कर्मातिमानुषम युयुधानस्य राजेन्द्र मनसेदम अचिन्तयत ॥ 36 ॥

  37. एतद अस्त्रबलं रामे कार्तवीर्ये धनंजये भीष्मे च पुरुषव्याघ्रे यद इदं सात्वतां वरे ॥ 37 ॥

  38. तं चास्य मनसा दरॊणः पूजयाम आस विक्रमम लाघवं वासवस्येव संप्रेक्ष्य दविजसत्तमः ॥ 38 ॥

  39. तुतॊषास्त्रविदां शरेष्ठस तथा देवाः स वासवाः न ताम आलक्षयाम आसुर लघुतां शीघ्रकारिणः ॥ 39 ॥

  40. देवाश च युयुधानस्य गन्धर्वाश च विशां पते सिद्धचारणसंघाश च विदुर दरॊणस्य कर्म तत ॥ 40 ॥

  41. ततॊ ऽनयद धनुर आदाय दरॊणः कषत्रिय मर्दनः अस्त्रैर अस्त्रविदां शरेष्ठॊ यॊधयाम आस भारत ॥ 41 ॥

  42. तस्यास्त्राण्य अस्त्रमायाभिः परतिहन्य स सात्यकिः जघान निशितैर बाणैस तद अद्भुतम इवाभवत ॥ 42 ॥

  43. तस्यातिमानुषं कर्म दृष्ट्वान्यैर असमं रणे युक्तं यॊगेन यॊगज्ञास तावकाः समपूजयन ॥ 43 ॥

  44. यद अस्त्रम अस्यति दरॊणस तद एवास्यति सात्यकिः तम आचार्यॊ ऽपय असंभ्रान्तॊ ऽयॊधयत्ल्शत्रु तापनः ॥ 44 ॥

  45. ततः करुद्धॊ महाराज धनुर्वेदस्य पारगः वधाय युयुधानस्य दिव्यम अस्त्रम उदैरयत ॥ 45 ॥

  46. तद आग्नेयं महाघॊरं विपुघ्नम उपलक्ष्य सः अस्त्रं दिव्यं महेष्वासॊ वारुणं समुदैरयत ॥ 46 ॥

  47. हाहाकारॊ महान आसीद दृष्ट्वा दिव्यास्त्रधारिणौ न विचेरुस तदाकाशे भूतान्य आकाशगान्य अपि ॥ 47 ॥

  48. अस्त्रे ते वारुणाग्नेये ताभ्यां बाणसमाहिते न तावद अभिषज्येते वयावर्तद अथ भास्करः ॥ 48 ॥

  49. ततॊ युधिष्ठिरॊ राजा भीमसेनश च पाण्डवः नकुलः सहदेवश च पर्यरक्षन्त सात्यकिम ॥ 49 ॥

  50. धृष्ट्वद्युम्न मुखैः सार्धं विराटश च स केकयः मत्स्याः शाल्वेय सेनाश च दरॊणम आजग्मुर अञ्जसा ॥ 50 ॥

  51. दुःशासनं पुरस्कृत्य राजपुत्रः सहस्रशः दरॊणम अभ्युपपद्यन्त सपत्नैः परिवारितम ॥ 51 ॥

  52. ततॊ युद्धम अभूद राजंस तव तेषां च धन्विनाम रजसा संवृते लॊके शरजालसमावृते ॥ 52 ॥

  53. सर्वम आविग्नम अभवन न पराज्ञायत किं चन सैन्येन रजसा धवस्ते निर्मर्यादम अवर्तत ॥ 53 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 74

Previous: अध्याय 72