धर्मDharmic Data

द्रोणपर्व · Drona Parva

अध्याय 67

  1. [स] संनिरुद्धस तु तैः पार्थॊ महाबलपराक्रमः दरुतं समनुयातश च दरॊणेन रथिनां वरः ॥ 1 ॥

  2. किरन्न इषुगणांस तिक्ष्णान सवरश्मीन इव भास्करः तापयाम आस तत सैन्यं देहं वयाधिगणॊ यथा ॥ 2 ॥

  3. अश्वॊ विद्धॊ धवजश छिन्नः सारॊहः पतितॊ गजः छत्राणि चापविद्धानि रथाश चक्रैर विनाकृताः ॥ 3 ॥

  4. विद्रुतानि च सैन्यानि शरार्तानि समन्ततः इत्य आसीत तुमुलं युद्धं न पराज्ञायत किं चन ॥ 4 ॥

  5. तेषाम आयच्छतां संख्ये परस्परम अजिह्मगैः अर्जुनॊ धवजिनीं राजन्न अभीक्ष्णं समकम्पयत ॥ 5 ॥

  6. सत्यां चिकीर्षमाणस तु परतिज्ञां सत्यसंगरः अभ्यद्रवद रथश्रेष्ठं शॊणाश्वं शवेतवाहनः ॥ 6 ॥

  7. तं दरॊणः पञ्चविंशत्या मर्मभिद्भिर अजिह्मगैः अन्तेवासिनम आचार्यॊ महेष्वासं समर्दयत ॥ 7 ॥

  8. तं तूर्णम इव बीभत्सुः सर्वशस्त्रभृतां वरः अभ्यधावद इषून अस्यन्न इषुवेगविघातकान ॥ 8 ॥

  9. तस्याशु कषिपतॊ भल्लान भल्लैः संनतपर्वभिः परत्यविध्यद अमेयात्मा बरह्मास्त्रं समुदीरयन ॥ 9 ॥

  10. तद अद्भुतम अपश्याम दरॊणस्याचार्यकं युधि यतमानॊ युवा नैनं परत्यविध्यद यद अर्जुनः ॥ 10 ॥

  11. कषरन्न इव महामेघॊ वारिधाराः सहस्रशः दरॊण मेघः पार्थ शैलं ववर्ष शरवृष्टिभिः ॥ 11 ॥

  12. अर्जुनः शरवर्षं तद बरह्मास्त्रेणैव मारिष परतिजग्राह तेजस्वी बाणैर बाणान विशातयन ॥ 12 ॥

  13. दरॊणस तु पञ्चविंशत्या शवेतवाहनम आर्दयत वासुदेवं च सप्तत्या बाह्वॊर उरसि चाशुगैः ॥ 13 ॥

  14. पार्थस तु परहसन धीमान आचार्यं स शरौघिणम विसृजन्तं शितान बाणान अवारयत तं युधि ॥ 14 ॥

  15. अथ तौ वध्यमानौ तु दरॊणेन रथसत्तमौ आवर्जयेतां दुर्धर्षं युगान्ताग्निम इवॊत्थितम ॥ 15 ॥

  16. वर्जयन निशितान बाणान दरॊण चापविनिःसृतान किरीटमाली कौन्तेयॊ भॊजानीकं नयपातयत ॥ 16 ॥

  17. सॊ ऽनतरा कृतवर्माणं काम्बॊजं च सुदक्षिणम अभ्ययाद वर्जयन दरॊणं मैनाकम इव पर्वतम ॥ 17 ॥

  18. ततॊ भॊजॊ नरव्याघ्रं दुःसहः कुरुसत्तम अविध्यत तूर्णम अव्यग्रॊ दशभिः कङ्कपत्रिभिः ॥ 18 ॥

  19. तम अर्जुनः शितेनाजौ राजन विव्याध पत्रिणा पुनश चान्यैस तरिभिर बाणैर मॊहयन्न इव सात्वतम ॥ 19 ॥

  20. भॊजस तु परहसन पार्थं वासुदेवं च माधवम एकैकं पञ्चविंशत्या सायकानां समार्पयत ॥ 20 ॥

  21. तस्यार्जुनॊ धनुश छित्त्वा विव्याधैनं तरिसप्तभिः शरैर अग्निशिखाकारैः करुद्धाशीविष संनिभैः ॥ 21 ॥

  22. अथान्यद धनुर आदाय कृतवर्मा महारथः पञ्चभिः सायकैस तूर्णं विव्याधॊरसि भारत ॥ 22 ॥

  23. पुनश च निशितैर बाणैः पार्थं विव्याध पञ्चभिः तं पार्थॊ नवभिर बाणैर आजघान सतनान्तरे ॥ 23 ॥

  24. विषक्तं दृश्यकौनेयं कृतवर्म रथं परति चिन्तयाम आस वार्ष्णेयॊ न नः कालात्ययॊ भवेत ॥ 24 ॥

  25. ततः कृष्णॊ ऽबरवीत पार्थं कृतवर्मणि मा दयाम कुरु साम्बन्धिकं कृत्वा परमथ्यैनं विशातय ॥ 25 ॥

  26. ततः स कृतवर्माणं मॊहयित्वार्जुनः शरैः अभ्यगाज जवनैर अश्वैः काम्बॊजानाम अनीकिनीम ॥ 26 ॥

  27. अमर्षितस तु हार्दिख्यः परविष्टे शवेतवाहने विधुन्वन स शरं चापं पाञ्चाल्याभ्यां समागतः ॥ 27 ॥

  28. चक्ररक्षौ तु पाञ्चाल्याव अर्जुनस्य पदानुगौ पर्यवारयद आयान्तौ कृतवर्मा रथेषुभिः ॥ 28 ॥

  29. ताव अविध्यत ततॊ भॊजः सर्वपारशवैः शरैः तरिभिर एव युधामन्युं चतुर्भिश चॊत्तमौजसम ॥ 29 ॥

  30. ताव अप्य एनं विव्यधतुर दशभिर दशभिः शरैः संचिच्छिदतुर अप्य अस्य धवजं कार्मुकम एव च ॥ 30 ॥

  31. अथान्यद धनुर आदाय हार्दिक्यः करॊधमूर्छितः कृत्वा विधनुषौ वीरौ शरवर्षैर अवाकिरत ॥ 31 ॥

  32. ताव अन्ये धनुषी सज्ये कृत्वा भॊजं विजघ्नतुः तेनान्तरेण बीभत्सुर विवेशामित्र वाहिनीम ॥ 32 ॥

  33. न लेभाते तु तौ दवारं वारितौ कृतवर्मणा धार्तराष्ट्रेष्व अनीकेषु यतमानौ नरर्षभौ ॥ 33 ॥

  34. अनीकान्य अर्दयन युद्धे तवरितः शवेतवाहनः नावधीत कृतवर्माणं पराप्तम अप्य अरिसूदनः ॥ 34 ॥

  35. तं दृष्ट्वा तु तथायान्तं शूरॊ राजा शरुतायुधः अभ्यद्रवत सुसंक्रुद्धॊ विधुन्वानॊ महद धनुः ॥ 35 ॥

  36. स पार्थं तरिभिर आनर्छत सप्तत्या च जनार्दनम कषुरप्रेण सुतीक्ष्णेन पार्थ केतुम अताडयत ॥ 36 ॥

  37. तम अर्जुनॊ नवत्या तु शराणां नतपर्वणाम आजघान भृशं करुद्धस तॊत्त्रैर इव महाद्विपम ॥ 37 ॥

  38. स तन न ममृषे राजन पाण्डवेयस्य विक्रमम अथैनं सप्त सप्तत्या नाराचानां समार्पयत ॥ 38 ॥

  39. तस्यार्जुनॊ धनुश छित्त्वा शरावापं निकृत्य च आजघान उरसि करुद्धः सप्तभिर नतपर्वभिः ॥ 39 ॥

  40. अथान्यद धनुर आदाय स राजा करॊधमूर्हितः वासविं नवभिर बाणैर बाह्वॊर उरसि चार्पयत ॥ 40 ॥

  41. ततॊ ऽरजुनः समयन्न एव शरुतायुधम अरिंदमः शरैर अनेकसाहस्रैः पीडयाम आस भारत ॥ 41 ॥

  42. अश्वांश चास्यावधीत तूर्णं सारथिं च महारथः विव्याध चैनं सप्तत्या नाराचानां महाबलः ॥ 42 ॥

  43. हताश्वं रथम उत्सृज्य स तु राजा शरुतायुधः अभ्यद्रवद रणे पार्थं गदाम उद्यम्य वीर्यवान ॥ 43 ॥

  44. वरुणस्यात्मजॊ वीरः स तु राजा शरुतायुधः पर्णाशा जननी यस्य शीततॊया महानदी ॥ 44 ॥

  45. तस्य माताब्रवीद वाक्यं वरुणं पुत्रकारणात अवध्यॊ ऽयं भवेल्लॊके शत्रूणां तनयॊ मम ॥ 45 ॥

  46. वरुणस तव अब्रवीत परीतॊ ददाम्य अस्मै वरं हितम दिव्यम अस्त्रं सुतस ते ऽयं यनावध्यॊ भविष्यति ॥ 46 ॥

  47. नास्ति चाप्य अमरत्वं वै मनुष्यस्य कथं चन सर्वेणावश्य मर्तव्यं जातेन सरितां वरे ॥ 47 ॥

  48. दुर्धर्षस तव एष शत्रूणां रणेषु भविता सदा अस्त्रस्यास्य परभावाद वै वयेतु ते मानसॊ जवरः ॥ 48 ॥

  49. इत्य उक्त्वा वरुणः परादाद गदां मन्त्रपुरस्कृताम याम आसाद्य दुराधर्षः सर्वलॊके शरुतायुधः ॥ 49 ॥

  50. उवाच चैनं भगवान पुनर एव जलेश्वरः अयुध्यति न भॊक्तव्या स तवय्य एव पतेद इति ॥ 50 ॥

  51. स तया वीर घातिन्या जनार्दनम अताडयत परतिजग्राह तां कृष्णः पीनेनांसेन वीर्यवान ॥ 51 ॥

  52. नाकम्पयत शौरिं सा विन्ध्यं गिरिम इवानिलः परत्यभ्ययात तं विप्रॊढा कृत्येव दुरधिष्ठिता ॥ 52 ॥

  53. जघान चास्थितं वीरं शरुतायुधम अमर्षणम हत्वा शरुतायुधं वीरं जगतीम अन्वपद्यत ॥ 53 ॥

  54. हाहाकारॊ महांस तत्र सैन्यानां समजायत सवेनास्त्रेण हतं दृष्ट्वा शरुतायुधम अरिंदमम ॥ 54 ॥

  55. अयुध्यमानाय हि सा केशवाय नराधिप कषिप्ता शरुतायुधेनाथ तस्मात तम अवधीद गदा ॥ 55 ॥

  56. यथॊक्तं वरुणेनाजौ तथा स निधनं गतः वयसुश चाप्य अपतद भूमौ परेक्षतां सर्वधन्विनाम ॥ 56 ॥

  57. पतमानस तु स बभौ पर्णाशायाः परियः सुतः संभग्न इव वातेन बहुशाखॊ वनस्पतिः ॥ 57 ॥

  58. ततः सर्वाणि सैन्यानि सेनामुख्याश च सर्वशः पराद्रवन्त हतं दृष्ट्वा शरुतायुधम अरिंदमम ॥ 58 ॥

  59. तथ काम्बॊजराजस्य पुत्रः शूरः सुदक्षिणः अभ्ययाज जवनैर अश्वैः फल्गुनं शत्रुसूदनम ॥ 59 ॥

  60. तस्य पार्थः शरान सप्त परेषयाम आस भारत ते तं शूरं विनिर्भिद्य पराविशन धरणीतलम ॥ 60 ॥

  61. सॊ ऽतिविद्धः शरैस तीक्ष्णैर गाण्डीवप्रेषितैर मृधे अर्जुनं परतिविव्याध दशभिर कङ्कपत्रिभिः ॥ 61 ॥

  62. वासुदेवं तरिभिर विद्ध्वा पुनः पार्थं च पञ्चभिः तस्य पार्थॊ धनुश छित्त्वा केतुं चिच्छेद मारिष ॥ 62 ॥

  63. भल्लाभ्यां भृशतीक्ष्णाभ्यां तं च विव्याध पाण्डवः स तु पार्थं तरिभिर विद्ध्वा सिंहनादम अथानदत ॥ 63 ॥

  64. सर्वपारशवीं चैव शक्तिं शूरः सुदक्षिणः स घण्टां पराहिणॊद घॊरां करुद्धॊ गाण्डीवधन्वने ॥ 64 ॥

  65. सा जवलन्ती महॊल्केव तम आसाद्य महारथम स विस्फुलिङ्गा निर्भिद्य निपपात महीतले ॥ 65 ॥

  66. तं चतुर्दशभिः पार्थॊ नाराचैः कङ्कपत्रिभिः साश्वध्वजधनुः सूतं विव्याधाचिन्त्य विक्रमः रथं चान्यैः सुबहुभिश चक्रे विशकलं शरैः ॥ 66 ॥

  67. सुदक्षिणं तु काम्बॊजं मॊघसंकल्पविक्रमम बिभेद हृदि बाणेन पृथु धारेण पाण्डवः ॥ 67 ॥

  68. स भिन्नमर्मा सरस्ताङ्गः परभ्रष्ट मुकुटाङ्गदः पपाताभिमुखः शूरॊ यन्त्रमुक्त इव धवजः ॥ 68 ॥

  69. गिरेः शिख रजः शरीमान सुशाखः सुप्रतिष्ठितः निर्भग्न इव वातेन कर्णिकारॊ हिमात्यये ॥ 69 ॥

  70. शेते सम निहतॊ भूमौ काम्बॊजास्तरणॊचितः सुदर्शनीयस ताम्राक्षः कर्णिना स सुदक्षिणः पुत्रः काम्बॊजराजस्य पार्थेन विनिपातितः ॥ 70 ॥

  71. ततः सर्वाणि सैन्यानि वयद्रवन्त सुतस्य ते हतं शरुतायुधं दृष्ट्वा काम्बॊजं च सुदक्षिणम ॥ 71 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 68

Previous: अध्याय 66