धर्मDharmic Data

द्रोणपर्व · Drona Parva

अध्याय 24

  1. [स] महद भैरवम आसीन नः संनिवृत्तेषु पाण्डुषु दृष्ट्वा दरॊणं छाद्यमानं तैर भास्करम इवाम्बुदैः ॥ 1 ॥

  2. तैश चॊद्धूतं रजस तीव्रम अवचक्रे चमूं तव ततॊ हतम अमन्याम दरॊणं दृष्टिपथे हते ॥ 2 ॥

  3. तांस तु शूरान महेष्वासान करूरं कर्म चिकीर्षतः दृष्ट्वा दुर्यॊधनस तूर्णं सवसैन्यं समचूचुदत ॥ 3 ॥

  4. यथाशक्ति यथॊत्साहं यथा सत्त्वं नराधिपाः वारयध्वं यथायॊगं पाण्डवानाम अनीकिनीम ॥ 4 ॥

  5. ततॊ दुर्मर्षणॊ भीमम अभ्यगच्छत सुतस तव आराद दृष्ट्वा किरन बाणैर इच्छन दरॊणस्य जीवितम ॥ 5 ॥

  6. तं बाणैर अवतस्तार करुद्धॊ मृत्युम इवाहवे तं च भीमॊ ऽतुदद बाणैस तद आसीत तुमुलं महत ॥ 6 ॥

  7. त ईश्वर समादिष्टाः पराज्ञाः शूराः परहारिणः बाह्यं मृत्युभयं कृत्वा परत्यतिष्ठन परान युधि ॥ 7 ॥

  8. कृतवर्मा शिनेः पुत्रं दरॊण परेप्सुं विशां पते पर्यवारयद आयान्तं शूरं समितिशॊभनम ॥ 8 ॥

  9. तं शैनेयः शरव्रातैः करुद्धः करुद्धम अवारयत कृतवर्मा च शैनेयं मत्तॊ मत्तम इव दविपम ॥ 9 ॥

  10. सैन्धवः कषत्रधर्माणम आपतन्तं शरौघिणम उग्रधन्वा महेष्वासं यत्तॊ दरॊणाद अवारयत ॥ 10 ॥

  11. कषत्रधर्मा सिन्धुपतेश छित्त्वा केतन कार्मुके नाराचैर बहुभिः करुद्धः सर्वमर्मस्व अताडयत ॥ 11 ॥

  12. अथान्यद धनुर आदाय सैन्धवः कृतहस्तवत विव्याध कषत्रधर्माणं रणे सर्वायसैः शरैः ॥ 12 ॥

  13. युयुत्सुं पाण्डवार्थाय यतमानं महारथम सुबाहुर भरातरं शूरं यत्तॊ दरॊणाद अवारयत ॥ 13 ॥

  14. सुबाहॊः सधनुर्बाणाव अस्यतः परिघॊपमौ युयुत्सुः शितपीताभ्यां कषुराभ्याम अच्छिनद भुजौ ॥ 14 ॥

  15. राजानं पाण्डवश्रेष्ठं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम वेलेव सागरं कषुब्धं मद्रराट समवारयत ॥ 15 ॥

  16. तं धर्मराजॊ बहुभिर मर्मभिद्भिर अवाकिरत मद्रेशस तं चतुःषष्ट्या शरैर विद्ध्वानदद भृशम ॥ 16 ॥

  17. तस्य नानदतः केतुम उच्चकर्त स कार्मुकम कषुराभ्यां पाण्डवश्रेष्ठस तत उच्चुक्रुशुर जनाः ॥ 17 ॥

  18. तथैव राजा बाह्लीकॊ राजानं दरुपदं शरैः आद्रवन्तं सहानीकं सहानीकॊ नयवारयत ॥ 18 ॥

  19. तद युद्धम अभवद घॊरं वृद्धयॊः सह सेनयॊः यथा महायूथपयॊर दविपयॊः संप्रभिन्नयॊः ॥ 19 ॥

  20. विन्दानुविन्दाव आवन्त्यौ विराटं मत्यम आर्च्छताम सह सैन्यौ सहानीकं यथेन्द्राग्नी पुरा बलिम ॥ 20 ॥

  21. तद उत्पिञ्जलकं युद्धम आसीद देवासुरॊपमम मत्स्यानां केकयैः सार्धम अभीताश्वरथद्विपम ॥ 21 ॥

  22. नाकुलिं तु शतानीकं भूतकर्मा सभा पतिः अस्यन्तम इषुजालानि यान्तं दरॊणाद अवारयत ॥ 22 ॥

  23. ततॊ नकुल दायादस तरिभिर भल्लैः सुसंशितैः चक्रे विबाहु शिरसं भूतकर्माणम आहवे ॥ 23 ॥

  24. सुत सॊमं तु विक्रान्तम आपतन्तं शरौघिणम दरॊणायाभिमुखं वीरं विविंशतिर अवारयत ॥ 24 ॥

  25. सुत सॊमस तु संक्रुद्धः सवपितृव्यम अजिह्मगैः विविंशतिं शरैर विद्ध्वा नाभ्यवर्तत दंशितः ॥ 25 ॥

  26. अथ भीम रथः शाल्वम आशुगैर आयसैः शितैः षड्भिः साश्वनियन्तारम अनयद यमसादनम ॥ 26 ॥

  27. शरुतकर्माणम आयान्तं मयूरसदृशैर हयैः चैत्रसेनिर महाराज तव पौत्रॊ नयवारयत ॥ 27 ॥

  28. तौ पौत्रौ तव दुर्धर्षौ परस्परवधैषिणौ पितॄणाम अर्थसिद्ध्यर्थं चक्रतुर युद्धम उत्तमम ॥ 28 ॥

  29. तिष्ठन्तम अग्रतॊ दृष्ट्वा परतिविन्ध्यं तम आहवे दरुणिर मानं पितुः कुर्वन मार्गणैः समवारयत ॥ 29 ॥

  30. तं करुद्धः परतिविव्याध परतिविन्ध्यः शितैः शरैः सिंहलाङ्गूल लक्ष्माणं पितुर अर्थे वयवस्थितम ॥ 30 ॥

  31. परवपन्न इव बीजानि बीजकाले नरर्षभ दरौणायनिर दरौपदेयं शरवर्षैर अवाकिरत ॥ 31 ॥

  32. यस तु शूरतमॊ राजन सेनयॊर उभयॊर मतः तं पटच चर हन्तारं लक्ष्मणः समवारयत ॥ 32 ॥

  33. स लक्ष्मणस्येष्व असनं छित्त्वा लक्ष्म च भारत लक्ष्मणे शरजालानि विसृजन बह्व अशॊभत ॥ 33 ॥

  34. विकर्णस तु महाप्राज्ञॊ याज्ञसेनिं शिखण्डिनम पर्यवारयद आयान्तं युवानं समरे युवा ॥ 34 ॥

  35. ततस तम इषुजालेन याज्ञसेनिः समावृणॊत विधूय तद बाणजालं बभौ तव सुतॊ बली ॥ 35 ॥

  36. अङ्गदॊ ऽभिमुखः शूरम उत्तमौजसम आहवे दरॊणायाभिमुखं यान्तं वत्सदन्तैर अवारयत ॥ 36 ॥

  37. स संप्रहारस तुमुलस तयॊः पुरुषसिंहयॊः सैनिकानां च सर्वेषां तयॊश च परीतिवर्धनः ॥ 37 ॥

  38. दुर्मुखस तु महेष्वासॊ वीरं पुरु जितं बली दरॊणायाभिमुखं यान्तं कुन्तिभॊजम अवारयत ॥ 38 ॥

  39. स दुर्मुखं भरुवॊर मध्ये नाराचेन वयताडयत तस्य तद विबभौ वक्त्रं स नालम इव पङ्कजम ॥ 39 ॥

  40. कर्णस तु केकयान भरातॄन पञ्च लॊहितक धवजान दरॊणायाभिमुखं याताञ शरवर्षैर अवारयत ॥ 40 ॥

  41. ते चैनं भृशसंक्रुद्धाः शरव्रातैर अवाकिरन स च तांश छादयाम आस शरजालैः पुनः पुनः ॥ 41 ॥

  42. नैव कर्णॊ न ते पञ्च ददृशुर बाणसंवृताः साश्वसूत धवजरथाः परस्परशराचिताः ॥ 42 ॥

  43. पुत्रस ते दुर्जयश चैव जयश च विजयश च ह नीलं काश्यं जयं शूरास तरयस तरीन परत्यवारयन ॥ 43 ॥

  44. तद युद्धम अभवद घॊरम ईक्षितृप्रीतिवर्धनम सिंहव्याघ्र तरक्षूणां यथेभ महिषर्षभैः ॥ 44 ॥

  45. कषेमधूर्ति बृहन्तौ तौ भरातरौ सात्वतं युधि दरॊणायाभिमुखं यान्तं शरैस तीक्ष्णैस ततक्षतुः ॥ 45 ॥

  46. तयॊस तस्य च तद युद्धम अत्यद्भुतम इवाभवत सिंहस्य दविपमुख्याभ्यां परभिन्नाभ्यां यथा वने ॥ 46 ॥

  47. राजानं तु तथाम्बष्ठम एकं युद्धाभिनन्दिनम चेदिराजः शरान अस्यन करुद्धॊ दरॊणाद अवारयत ॥ 47 ॥

  48. तम अम्बष्ठॊ ऽसथि भेदिन्या निरविध्यच छलाकया स तयक्त्वा स शरं चापं रथाद भूमिम अथापतत ॥ 48 ॥

  49. वार्धक्षेमिं तु वार्ष्णेयं कृपः शारद्वतः शरैः अक्षुद्रः कषुद्रकैर दरॊणात करुद्ध रूपम अवारयत ॥ 49 ॥

  50. युध्यन्तौ कृप वार्ष्णेयौ ये ऽपश्यंश चित्रयॊधिनौ ते युद्धसक्तमनसॊ नान्या बुबुधिरे करियाः ॥ 50 ॥

  51. सौमदत्त्तिस तु राजानं मणिमन्तम अतन्द्रितम पर्यवारयद आयान्तं यशॊ दरॊणस्य वर्धयन ॥ 51 ॥

  52. स सौमदत्तेस तवरितश छित्त्वेष्व असन केतने पुनः पताकां सूतं च छत्त्रं चापातयद रथात ॥ 52 ॥

  53. अथाप्लुत्य रथात तूर्णं यूपकेतुर अमित्रहा साश्वसूत धवजरथं तं चकर्त वरासिना ॥ 53 ॥

  54. रथं च सवं समास्थाय धनुर आदाय चापरम सवयं यच्छन हयान राजन वयधमत पाण्डवीं चमूम ॥ 54 ॥

  55. मुसलैर मुद्गरैश चक्रैर भिण्डिपालैः परश्वधैः पांसुवाताग्निसलिलैर भस्म लॊष्ठ तृणद्रुमैः ॥ 55 ॥

  56. आरुजन पररुजन भञ्जन निघ्नन विद्रावयन कषिपन सेनां विभीषयन्न आयाद दरॊण परेप्सुर घटॊत्चकः ॥ 56 ॥

  57. तं तु नानाप्रहरणैर नाना युद्धविशेषणैः राक्षसं राक्षसः करुद्ध समाजघ्ने हय अलम्बुसः ॥ 57 ॥

  58. तयॊर तद अभवद युद्धं रक्षॊ गरामणि मुख्ययॊः तादृग यादृक पुरावृत्तं शम्बरामर राजयॊः ॥ 58 ॥

  59. एवं दवंद्व शतान्य आसन रथवारणवाजिनाम पदातीनां च भद्रंते तव तेषां च संकुलम ॥ 59 ॥

  60. नैतादृशॊ दृष्टपूर्वः संग्रामॊ नैव च शरुतः दरॊणस्याभाव भावेषु परसक्तानां यथाभवत ॥ 60 ॥

  61. इदं घॊरम इदं चित्रम इदं रौद्रम इति परभॊ तत्र युद्धान्य अदृश्यन्त परततानि बहूनि च ॥ 61 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 25

Previous: अध्याय 23