धर्मDharmic Data

द्रोणपर्व · Drona Parva

अध्याय 101

  1. [स] अपराह्णे महाराज संग्रामः समपद्यत पर्जन्यसमनिर्घॊषः पुनर दरॊणस्य सॊमकैः ॥ 1 ॥

  2. शॊणाश्वं रथम आस्थाय नरवीरः समाहितः समरे ऽभयद्रवत पाण्डूञ जवम आस्थाय मध्यमम ॥ 2 ॥

  3. तव परियहिते युक्तॊ महेष्वासॊ महाबलः चित्रपुङ्खैः शितैर बाणैः कलशॊत्तम संभवः ॥ 3 ॥

  4. वरान वरान हि यॊधानां विचिन्वन्न इव भारत अक्रीडत रणे राजन भारद्वाजः परतापवान ॥ 4 ॥

  5. तम अभ्ययाद बृहत कषत्रः केकयानां महारथः भरातॄणां वीर पञ्चानां जयेष्ठः समरकर्कशः ॥ 5 ॥

  6. विमुञ्चन विशिखांस तीक्ष्णान आचार्यं छादयन भृशम महामेघॊ यथा वर्षं विमुञ्चन गन्धमादने ॥ 6 ॥

  7. तस्य दरॊणॊ महाराज सवर्णपुङ्खाञ शिलाशितान परेषयाम आस संक्रुद्धः सायकान दश सप्त च ॥ 7 ॥

  8. तांस तु दरॊण धनुर्मुक्तान घॊरान आशीविषॊपमान एकैकं दशभिर बाणैर युधि चिच्छेद हृष्टवत ॥ 8 ॥

  9. तस्य तल लाघवं दृष्ट्वा परहसन दविजसत्तमः परेषयाम आस विशिखान अष्टौ संनतपर्वणः ॥ 9 ॥

  10. तान दृष्ट्वा पततः शीघ्रं दरॊण चापच्युताञ शरान अवारयच छरैर एव तावद्भिर निशितैर दृढैः ॥ 10 ॥

  11. ततॊ ऽभवन महाराज तव सैन्यस्य विस्मयः बृह कषत्रेण तत कर्मकृतं दृष्ट्वा सुदुष्करम ॥ 11 ॥

  12. ततॊ दरॊणॊ महाराज केकयं वै विशेषयन परादुश्चक्रे रणे दिव्यं बराह्मम अस्त्रं महातपाः ॥ 12 ॥

  13. तद अस्य राजन कैकेयः परत्यवारयद अच्युतः बराह्मेणैव महाबाहुर आहवे समुदीरितम ॥ 13 ॥

  14. परतिहन्य तद अस्त्रं तु भारद्वाजस्य संयुगे विव्याध बराह्मणं षष्ट्या सवर्णपुङ्खैः शिलाशितैः ॥ 14 ॥

  15. तं दरॊणॊ दविपदां शरेष्ठॊ नाराचेन समर्पयत स तस्य कवचं भित्त्वा पराविशद धरणीतलम ॥ 15 ॥

  16. कृष्णसर्पॊ यथा मुक्तॊ वल्मीकं नृपसत्तम तथाभ्यगान महीं बाणॊ भित्त्वा कैकेयम आहवे ॥ 16 ॥

  17. सॊ ऽतिविद्धॊ महाराज दरॊणेनास्त्रविदा भृशम करॊधेन महताविष्टॊ वयावृत्य नयने शुभे ॥ 17 ॥

  18. दरॊणं विव्याध सप्तत्या सवर्णपुङ्खैः शिलाशितैः सारथिं चास्य भल्लेन बाह्वॊर उरसि चार्पयत ॥ 18 ॥

  19. दरॊणस तु बहुधा विद्धॊ बृहत कषत्रेण मारिष असृजद विशिखांस तीक्ष्णान केकयस्य रथं परति ॥ 19 ॥

  20. वयाकुलीकृत्य तं दरॊणॊ बृहत कषत्रं महारथम वयसृजत सायकं तीक्ष्णं केकयं परति भारत ॥ 20 ॥

  21. स गाढविद्धस तेनाशु महाराज सतनान्तरे रथात पुरुषशार्दूलः संभिन्नहृदयॊ ऽपतत ॥ 21 ॥

  22. बृहत कषत्रे हते राजन केकयानां महारथे शैशुपालिः सुसंक्रुद्धॊ यन्तारम इदम अब्रवीत ॥ 22 ॥

  23. सारथे याहि यत्रैष दरॊणस तिष्ठति दंशितः विनिघ्नन केकयान सर्वान पाञ्चालानां च वाहिनीम ॥ 23 ॥

  24. तस्य तद वचनं शरुत्वा सारथी रथिनां वरम दरॊणाय परापयाम आस काम्बॊजैर जवनैर हयैः ॥ 24 ॥

  25. धृष्टकेतुश च चेदीनाम ऋषभॊ ऽतिबलॊदितः सहसा परापतद दरॊणं पतंग इव पावकम ॥ 25 ॥

  26. सॊ ऽभयविध्यत ततॊ दरॊणं षष्ट्या साश्वरथध्वजम पुनश चान्यैः शरैस तीक्ष्णैः सुप्तं वयाघ्रं तुदन्न इव ॥ 26 ॥

  27. तस्य दरॊणॊ धनुर्मध्ये कषुरप्रेण शितेन ह चिच्छेद राज्ञॊ बलिनॊ यतमानस्य संयुगे ॥ 27 ॥

  28. अथान्यद धनुर आदाय शैशुपालिर महारथः विव्याध सायकैर दरॊणं पुनः सुनिशितैर दृढैः ॥ 28 ॥

  29. तस्य दरॊणॊ हयान हत्वा सारथिंच महाबलः अथैनं पञ्चविंशत्या सायकानां समार्पयत ॥ 29 ॥

  30. विरथॊ विधनुष्कश च चेदिराजॊ ऽपि संयुगे गदां चिक्षेप संक्रुद्धॊ भारद्वाज रथं परति ॥ 30 ॥

  31. ताम आपतन्तीं सहसा घॊररूपां भयावहाम अश्मसारमयीं गुर्वीं तपनीयविभूषिताम शरैर अनेकसाहस्रैर भारद्वाजॊ नयपातयत ॥ 31 ॥

  32. सा पपात गदा भूमौ भारद्वाजेन सादिता रक्तमाल्याम्बरधरा तारेव नभसस तलात ॥ 32 ॥

  33. गदां विनिहतां दृष्ट्वा धृष्टकेतुर अमर्षणः तॊमरं वयसृजत तूर्णं शक्तिं च कनकॊज्ज्वलाम ॥ 33 ॥

  34. तॊमरं तु तरिभिर बाणैर दरॊणश छित्त्वा महामृधे शक्तिं चिच्छेद सहसा कृतहस्तॊ महाबलः ॥ 34 ॥

  35. ततॊ ऽसय विशिखं तीक्ष्णं वधार्थं वधकाङ्क्षिणः परेषयाम आस समरे भारद्वाजः परतापवान ॥ 35 ॥

  36. स तस्य कवचं भित्त्वा हृदयं चामितौजसः अभ्यगाद धरणीं बाणॊ हंसः पद्मसरॊ यथा ॥ 36 ॥

  37. पतंगं हि गरसेच चाषॊ यथा राजन बुभुक्षितः तथा दरॊणॊ ऽगरसच छूरॊ धृष्टकेतुं महामृधे ॥ 37 ॥

  38. निहते चेदिराजे तु तत खण्डं पित्र्यम आविशत अमर्षवशम आपन्नः पुत्रॊ ऽसय परमास्त्रवित ॥ 38 ॥

  39. तम अपि परहसन दरॊणः शरैर निन्ये यमक्षयम महाव्याघ्रॊ महारण्ये मृगशावं यथाबली ॥ 39 ॥

  40. तेषु परक्षीयमाणेषु पाण्डवेयेषु भारत जरासंध सुतॊ वीरः सवयं दरॊणम उपाद्रवत ॥ 40 ॥

  41. स तु दरॊणं महाराज छादयन सायकैः शितैः अदृश्यम अकरॊत तूर्णं जलदॊ भास्करं यथा ॥ 41 ॥

  42. तस्य तल लाघवं दृष्ट्वा दरॊणः कषत्रिय मर्दनः वयसृजत सायकांस तूर्णं शतशॊ ऽथ सहस्रशः ॥ 42 ॥

  43. छादयित्वा रणे दरॊणॊ रथस्थं रथिनां वरम जारासंधिम अथॊ जघ्ने मिषतां सर्वधन्विनाम ॥ 43 ॥

  44. यॊ यः सम लीयते दरॊणं तं तं दरॊणॊ ऽनतकॊपमः आदत्त सर्वभूतानि पराप्रे काले यथान्तकः ॥ 44 ॥

  45. ततॊ दरॊणॊ महेष्वासॊ नाम विश्राव्य संयुगे शरैर अनेकसाहस्रैः पाण्डवेयान वयमॊहयत ॥ 45 ॥

  46. ततॊ दरॊणाङ्किता बाणाः सवर्णपुङ्खाः शिलाशिताः नरान नागान हयांश चैव निजघ्नुः सर्वतॊ रणे ॥ 46 ॥

  47. ते वध्यमाना दरॊणेन शक्रेणेव महासुराः समकम्पन्त पाञ्चाला गावः शीतार्दिता इव ॥ 47 ॥

  48. ततॊ निष्टानकॊ घॊरः पाण्डवानाम अजायत दरॊणेन वध्यमानेषु सैन्येषु भरतर्षभ ॥ 48 ॥

  49. मॊहिताः शरवर्षेण भारद्वाजस्य संयुगे ऊरुग्राहगृहीता हि पाञ्चालानां महारथाः ॥ 49 ॥

  50. चेदयश च महाराज सृञ्जयाः सॊमकास तथा अभ्यद्रवन्त संहृष्टा भारद्वाजं युयुत्सया ॥ 50 ॥

  51. हतद्रॊणं हतद्रॊणम इति ते दरॊणम अभ्ययुः यतन्तः पुरुषव्याघ्राः सर्वशक्त्या महाद्युतिम निनीषन्तॊ रणे दरॊणं यमस्य सदनं परति ॥ 51 ॥

  52. यतमानांस तु तान वीरान भारद्वाजः शिलीमुखैः यमाय परेषयाम आस चेदिमुख्यान विशेषतः ॥ 52 ॥

  53. तेषु परक्षीयमाणेषु चेदिमुख्येषु भारत पाञ्चालाः समकम्पन्त दरॊण सायकपीडिताः ॥ 53 ॥

  54. पराक्रॊशन भीमसेनं ते धृष्टद्युम्न रथं परति दृष्ट्वा दरॊणस्य कर्माणि तथारूपाणि मारिष ॥ 54 ॥

  55. बराह्मणेन तपॊ नूनं चरितं दुश्चरं महत तथा हि युधि विक्रान्तॊ दहति कषत्रियर्षभान ॥ 55 ॥

  56. धर्मॊ युद्धं कषत्रियस्य बराह्मणस्य परंतपः तपस्वी कृतविद्यश च परेक्षितेनापि निर्दहेत ॥ 56 ॥

  57. दरॊणास्त्रम अग्निसंस्पर्शं परविष्टाः कषत्रियर्षभाः बहवॊ दुस्तरं घॊरं यत्रादह्यन्त भारत ॥ 57 ॥

  58. यथाबलं यथॊत्साहं यथा सत्त्वं महाद्युतिः मॊहयन सर्वभूतानि दरॊणॊ हन्ति बलानि नः ॥ 58 ॥

  59. तेषां तद वचनं शरुत्वा कषत्रधर्मा वयवस्थितः अर्धचन्द्रेण चिच्छेद दरॊणस्य स शरं धनुः ॥ 59 ॥

  60. स संरब्धतरॊ भूत्वा दरॊणः कषत्रिय मर्दनः अन्यत कार्मुकम आदाय भास्वरं वेगवत्तरम ॥ 60 ॥

  61. तत्राधाय शरं तीक्ष्णं भारघ्नं विमलं दृढम आकर्णपूर्णम आचार्यॊ बलवान अभ्यवासृजत ॥ 61 ॥

  62. स हत्वा कषत्रधर्म्माणं जगाम धरणीतलम स भिन्नहृदयॊ वाहाद अपतन मेदिनी तले ॥ 62 ॥

  63. ततः सैन्यान्य अकम्पन्त धृष्टद्युम्न सुते हते अथ दरॊणं समारॊहच चेकितानॊ महारथः ॥ 63 ॥

  64. स दरॊणं दशभिर बाणैः परत्यविध्यत सतनान्तरे चतुर्भिः सारथिं चास्य चतुर्भिश चतुरॊ हयान ॥ 64 ॥

  65. तस्याचार्यः षॊडशभिर अविध्यद दक्षिणं भुजम धवजं षॊडशभिर बाणैर यन्तारं चास्य सप्तभिः ॥ 65 ॥

  66. तस्य सूते हते ते ऽशवा रथम आदाय विद्रुताः समरे शरसंवीता भारद्वाजेन मारिष ॥ 66 ॥

  67. चेकितान रथं दृष्ट्वा विद्रुतं हतसारथिम पाञ्चालान पाण्डवांश चैव महद भयम अथाविशत ॥ 67 ॥

  68. तान समेतान रणे शूरांश चेदिपाञ्चालसृञ्जयान समन्ताद दरावयन दरॊणॊ बह्व अशॊभत मारिष ॥ 68 ॥

  69. आकर्णपलितः शयामॊ वयसाशीतिकात परः रणे पर्यचरद दरॊणॊ वृद्धः षॊडशवर्षवत ॥ 69 ॥

  70. अथ दरॊणं महाराज विचरन्तम अभीतवत वज्रहस्तम अमन्यन्त शत्रवः शत्रुसूदनम ॥ 70 ॥

  71. ततॊ ऽबरवीन महाराज दरुपदॊ बुद्धिमान नृप लुब्धॊ ऽयं कषत्रियान हन्ति वयाघ्रः कषुद्रमृगान इव ॥ 71 ॥

  72. कृच्छ्रान दुर्यॊधनॊ लॊकान आपः पराप्स्यति दुर्मतिः यस्य लॊभाद विनिहताः समरे कषत्रियर्षभाः ॥ 72 ॥

  73. शतशः शेरते भूमौ निकृत्ता गॊवृषा इव रुधिरेण परीताङ्गाः शवसृगालादनी कृताः ॥ 73 ॥

  74. एवम उक्त्वा महाराज दरुपदॊ ऽकषौहिणीपतिः पुरस्कृत्य रणे पार्थान दरॊणम अभ्यद्रवद दरुतम ॥ 74 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 102

Previous: अध्याय 100