धर्मDharmic Data

भीष्मपर्व · Bhishma Parva

अध्याय 95

  1. [स] परभातायां तु शर्वर्यां परातर उत्थाय वै नृपः राज्ञः समाज्ञापयत सेनां यॊजयतेति ह अद्य भीष्मॊ रणे करुद्धॊ निहनिष्यति सॊमकान ॥ 1 ॥

  2. दुर्यॊधनस्य तच छरुत्वा रात्रौ विलपितं बहु मन्यमानः स तं राजन परत्यादेशम इवात्मनः ॥ 2 ॥

  3. निर्वेदं परमं गत्वा विनिन्द्य परवाच्यताम दीर्घं दध्यौ शांतनवॊ यॊद्धुकामॊ ऽरजुनं रणे ॥ 3 ॥

  4. इङ्गितेन तु तज जञात्वा गाङ्गेयेन विचिन्तितम दुर्यॊधनॊ महाराज दुःशासनम अचॊदयत ॥ 4 ॥

  5. दुःशासन रथास तूर्णं युज्यन्तां भीष्मरक्षिणः दवात्रिंशत तवम अनीकानि सर्वाण्य एवाभिचॊदय ॥ 5 ॥

  6. इदं हि समनुप्राप्तं वर्षपूगाभिचिन्तितम पाण्डवानां स सैन्यानां वधॊ राज्यस्य चागमः ॥ 6 ॥

  7. तत्र कार्यम अहं मन्ये भीष्मस्यैवाभिरक्षणम सा नॊ गुप्तः सुखाय सयाद धन्यात पार्थांश च संयुगे ॥ 7 ॥

  8. अब्रवीच च विशुद्धात्मा नाहं हन्यां शिखण्डिनम सत्रीपूर्वकॊ हय असौ जातस तस्माद वर्ज्यॊ रणे मया ॥ 8 ॥

  9. लॊकस तद वेद यद अहं पितुः परियचिकीर्षया राज्यं सफीतं महाबाहॊ सत्रियश च तयक्तवान पुरा ॥ 9 ॥

  10. नैव चाहं सत्रियं जातु न सत्रीपूर्वं कथं चन हन्यां युधि नरश्रेष्ठ सत्यम एतद बरवीमि ते ॥ 10 ॥

  11. अयं सत्रीपूर्वकॊ राजञ शिखण्डी यदि ते शरुतः उद्यॊगे कथितं यत तत तथा जाता शिखण्डिनी ॥ 11 ॥

  12. कन्या भूत्वा पुमाञ जातः स च यॊत्स्यति भारत तस्याहं परमुखे बाणान न मुञ्चेयं कथं चन ॥ 12 ॥

  13. युद्धे तु कषत्रियांस तात पाण्डवानां जयैषिणः सर्वान अन्यान हनिष्यामि संप्राप्तान बाणगॊचरान ॥ 13 ॥

  14. एवं मां भरतश्रेष्ठॊ गाङ्गेयः पराह शास्त्रवित तत्र सर्वात्मना मन्ये भीष्मस्यैवाभिपालनम ॥ 14 ॥

  15. अरक्ष्यमाणं हि वृकॊ हन्यात सिंहं महावने मा वृकेणेव शार्दूलं घातयेम शिखण्डिना ॥ 15 ॥

  16. मातुलः शकुनिः शल्यः कृपॊ दरॊणॊ विविंशतिः यत्ता रक्षन्तु गाङ्गेयं तस्मिन गुप्ते धरुवॊ जयः ॥ 16 ॥

  17. एतच छरुत्वा तु राजानॊ दुर्यॊधन वचस तदा सर्वतॊ रथवंशेन गाङ्गेयं पर्यवारयन ॥ 17 ॥

  18. पुत्राश च तत्र गाङ्गेयं परिवार्य ययुर मुदा कम्पयन्तॊ भुवं दयां च कषॊभयन्तश च पाण्डवान ॥ 18 ॥

  19. तै रथैश च सुसंयुक्तैर दन्तिभिश च महारथाः परिवार्य रणे भीष्मं दंशिताः समवस्थिताः ॥ 19 ॥

  20. यथा देवासुरे युद्धे तरिदशा वज्रधारिणम सर्वे ते सम वयतिष्ठन्त रक्षन्तस तं महारथम ॥ 20 ॥

  21. ततॊ दुर्यॊधनॊ राजा पुनर भरातरम अब्रवीत सव्यं चक्रं युधामन्युर उत्तमौजाश च दक्षिणम गॊप्ताराव अर्जुनस्यैताव अर्जुनॊ ऽपि शिखण्डिनः ॥ 21 ॥

  22. स रक्ष्यमाणः पार्थेन तथास्माभिर विवर्जितः यथा भीष्मं न नॊ हन्याद दुःशासन तथा कुरु ॥ 22 ॥

  23. भरातुस तद वचनं शरुत्वा पुत्रॊ दुःशासनस तव भीष्मं परमुखतः कृत्वा परययौ सेनया सह ॥ 23 ॥

  24. भीष्मं तु रथवंशेन दृष्ट्वा तम अभिसंवृतम अर्जुनॊ रथिनां शरेष्ठॊ धृष्टद्युम्नम उवाच ह ॥ 24 ॥

  25. शिखण्डिनं नरव्याघ्र भीष्मस्य परमुखे ऽनघ सथापयस्वाद्य पाञ्चाल्य तस्य गॊप्ताहम अप्य उत ॥ 25 ॥

  26. ततः शांतनवॊ भीष्मॊ निर्ययौ सेनया सह वयूहं चाव्यूहत महत सर्वतॊभद्रम आहवे ॥ 26 ॥

  27. कृपश च कृतवर्मा च शैब्यश चैव महारथः शकुनिः सैन्धवश चैव काम्बॊजश च सुदक्षिणः ॥ 27 ॥

  28. भीष्मेण सहिताः सर्वे पुत्रैश च तव भारत अग्रतः सर्वसैन्यानां वयूहस्य परमुखे सथिताः ॥ 28 ॥

  29. दरॊणॊ भूरिश्रवाः शल्यॊ भगदत्तश च मारिष दक्षिणं पक्षम आश्रित्य सथिता वयूहस्य दंशिताः ॥ 29 ॥

  30. अश्वत्थामा सॊमदत्त आवन्त्यौ च महारथौ महत्या सेनया युक्ता वामं पक्षम अपालयन ॥ 30 ॥

  31. दुर्यॊधनॊ महाराज तरिगर्तैः सर्वतॊवृतः वयूहमध्ये सथितॊ राजन पाण्डवान परति भारत ॥ 31 ॥

  32. अलम्बुसॊ रथश्रेष्ठः शरुतायुश च महारथः पृष्ठतः सर्वसैन्यानां सथितौ वयूहस्य दंशितौ ॥ 32 ॥

  33. एवम एते तदा वयूहं कृत्वा भारत तावकाः संनद्धाः समदृश्यन्त परतपन्त इवाग्नयः ॥ 33 ॥

  34. तथा युधिष्ठिरॊ राजा भीमसेनश च पाण्डवः नकुलः सहदेवश च माद्रीपुत्राव उभाव अपि अग्रतः सर्वसैन्यानां सथिता वयूहस्य दंशिताः ॥ 34 ॥

  35. धृष्टद्युम्नॊ विराटश च सात्यकिश च महारथः सथिताः सैन्येन महता परानीक विनाशनाः ॥ 35 ॥

  36. शिखण्डी विजयश चैव राक्षसश च घटॊत्कचः चेकितानॊ महाबाहुः कुन्तिभॊजश च वीर्यवान सथिता रणे महाराज महत्या सेनया वृताः ॥ 36 ॥

  37. अभिमन्युर महेष्वासॊ दरुपदश च महारथः केकया भरातरः पञ्च सथिता युद्धाय दंशिताः ॥ 37 ॥

  38. एवं ते ऽपि महाव्यूहं परतिव्यूह्य सुदुर्जयम पाण्डवाः समरे शूराः सथिता युद्धाय मारिष ॥ 38 ॥

  39. तावकास तु रणे यत्ताः सह सेना नराधिपाः अभ्युद्ययू रणे पार्थान भीष्मं कृत्वाग्रतॊ नृप ॥ 39 ॥

  40. तथैव पाण्डवा राजन भीमसेनपुरॊगमाः भीष्मं युद्धपरिप्रेप्सुं संग्रामे विजिगीषवः ॥ 40 ॥

  41. कष्वेडाः किल किला शब्दान करकचान गॊविषाणिकाः भेरीमृदङ्गपणवान नादयन्तश च पुष्करान पाण्डवा अभ्यधावन्त नदन्तॊ भैरवान रवान ॥ 41 ॥

  42. भेरीमृदङ्गशङ्खानां दुन्दुभीनां च निस्वनैः उत्क्रुष्ट सिंहनादैश च वल्गितैश च पृथग्विधैः ॥ 42 ॥

  43. वयं परतिनदन्तस तान अभ्यगच्छाम स तवराः सहसैवाभिसंक्रुद्धास तदासीत तुमुलं महत ॥ 43 ॥

  44. ततॊ ऽनयॊन्यं परधावन्तः संप्रहारं परचक्रिरे ततः शब्देन महता परचकम्पे वसुंधरा ॥ 44 ॥

  45. पक्षिणश च महाघॊरं वयाहरन्तॊ विबभ्रमुः सप्रभश चॊदितः सूर्यॊ निष्प्रभः समपद्यते ॥ 45 ॥

  46. ववुश च तुमुला वाताः शंसन्तः सुमहद भयम घॊराश च घॊरनिर्ह्रादाः शिवास तत्र ववाशिरे वेदयन्त्यॊ महाराज महद वैशसम आगतम ॥ 46 ॥

  47. दिशः परज्वलिता राजन पांसुवर्षं पपात च रुधिरेण समुन्मिश्रम अस्थि वर्षं तथैव च ॥ 47 ॥

  48. रुदतां वाहनानां च नेत्रेभ्यः परापतज जलम सुस्रुवुश च शकृन मूत्रं परध्यायन्तॊ विशां पते ॥ 48 ॥

  49. अन्तर्हिता महानादाः शरूयन्ते भरतर्षभ रक्षसां पुरुषादानां नदतां भैरवान रवान ॥ 49 ॥

  50. संपतन्तः सम दृश्यन्ते गॊमायुबकवायसाः शवानश च विविधैर नादैर भषन्तस तत्र तस्थिरे ॥ 50 ॥

  51. जवलिताश च महॊल्का वै समाहत्य दिवाकरम निपेतुः सहसा भूमौ वेदयाना महद भयम ॥ 51 ॥

  52. महान्त्य अनीकानि महासमुच्छ्रये; समागमे पाण्डव धार्तराष्ट्रयॊः परकाशिरे शङ्खमृदङ्ग निस्वनैः; परकम्पितानीव वनानि वायुना ॥ 52 ॥

  53. नरेन्द्र नागाश्वसमाकुलानाम; अभ्यायतीनाम अशिवे मुहूर्ते बभूव घॊषस तुमुलश चमूनां; वातॊद्धुतानाम इव सागराणाम ॥ 53 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 96

Previous: अध्याय 94