धर्मDharmic Data

भीष्मपर्व · Bhishma Parva

अध्याय 90

  1. [स] सवसैन्यं निहतं दृष्ट्वा राजा दुर्यॊधनः सवयम अभ्यधावत संक्रुद्धॊ भीमसेनम अरिंदमम ॥ 1 ॥

  2. परगृह्य सुमहच चापम इन्द्राशनिसमस्वनम महता शरवर्षेण पाण्डवं समवाकिरत ॥ 2 ॥

  3. अर्धचन्द्रं च संधाय सुतीक्ष्णं लॊमवाहिनम भीमसेनस्य चिच्छेद चापं करॊधसमन्वितः ॥ 3 ॥

  4. तदन्तरं च संप्रेक्ष्य तवरमाणॊ महारथः संदधे निशितं बाणं गिरीणाम अपि दारणम तेनॊरसि महाबाहुर भीमसेनम अताडयत ॥ 4 ॥

  5. स गाढविद्धॊ वयथितः सृक्किणी परिसंलिहन समाललम्बे तेजस्वी धवजं हेमपरिष्कृतम ॥ 5 ॥

  6. तथा विमनसं दृष्ट्वा भीमसेनं घटॊत्कचः करॊधेनाभिप्रजज्वाल दिधक्षन्न इव पावकः ॥ 6 ॥

  7. अभिमन्युमुखाश चैव पाण्डवानां महारथाः समभ्यधावन करॊशन्तॊ राजानं जातसंभ्रमाः ॥ 7 ॥

  8. संप्रेक्ष्य तान आपततः संक्रुद्धाञ जातसंभ्रमान भारद्वाजॊ ऽबरवीद वाक्यं तावकानां महारथान ॥ 8 ॥

  9. कषिप्रं गच्छत भद्रं वॊ राजानं परिरक्षत संशयं परमं पराप्तं मज्जन्तं वयसनार्णवे ॥ 9 ॥

  10. एते करुद्धा महेष्वासाः पाण्डवानां महारथाः भीमसेनं पुरस्कृत्य दुर्यॊधनम उपद्रुताः ॥ 10 ॥

  11. नानाविधानि शस्त्राणि विसृजन्तॊ जये रताः नदन्तॊ भैरवान नादांस तरासयन्तश च भूम इमाम ॥ 11 ॥

  12. तद आचार्य वचः शरुत्वा सॊमदत्त पुरॊगमाः तावकाः समवर्तन्त पाण्डवानाम अनीकिनीम ॥ 12 ॥

  13. कृपॊ भूरि शवराः शल्यॊ दरॊणपुत्रॊ विविंशतिः चित्रसेनॊ विकर्णश च सैन्धवॊ ऽथ बृहद्बलः आवन्त्यौ च महेष्वासौ कौरवं पर्यवारयन ॥ 13 ॥

  14. ते विंशतिपदं गत्वा संप्रहारं परचक्रिरे पाण्डवा धार्तराष्ट्राश च परस्परजिघांसवः ॥ 14 ॥

  15. एवम उक्त्वा महाबाहुर महद विस्फार्य कार्मुकम भारद्बाजस ततॊ भीमं षड्विंशत्या समार्पयत ॥ 15 ॥

  16. भूयश चैनं महाबाहुः शरैः शीघ्रम अवाकिरत पर्वतं वारिधाराभिः शरदीव बलाहकः ॥ 16 ॥

  17. तं पत्यविध्यद दशभिर भीमसेनः शिलीमुखैः तवरमाणॊ महेष्वासः सव्ये पार्श्वे महाबलः ॥ 17 ॥

  18. स गाढविद्धॊ वयथितॊ वयॊवृद्धश च भारत परनष्टसंज्ञः सहसा रथॊपस्थ उपाविशत ॥ 18 ॥

  19. गुरुं परव्यथितं दृष्ट्वा राजा दुर्यॊधनः सवयम दरौणायनिश च संक्रुद्धौ भीमसेनम अभिद्रुतौ ॥ 19 ॥

  20. ताव आपतन्तौ संप्रेक्ष्य कालान्तकयमॊपमौ भीमसेनॊ महाबाहुर गदाम आदाय स तवरः ॥ 20 ॥

  21. अवप्लुत्य रथात तूर्णं तस्थौ गिरिर इवाचलः समुद्यम्य गदां गुर्वीं यमदण्डॊपमां रणे ॥ 21 ॥

  22. तद उद्यतगदं दृष्ट्वा कैलासम इव शृङ्गिणम कौरवॊ दरॊणपुत्रश च सहिताव अभ्यधावताम ॥ 22 ॥

  23. ताव आपतन्तौ सहितौ तवरितौ बलिनां वरौ अभ्यधावत वेगेन तवरमाणॊ वृकॊदरः ॥ 23 ॥

  24. तम आपतन्तं संप्रेक्ष्य संक्रुद्धं भीमदर्शनम समभ्यधावंस तवरिताः कौरवाणां महारथाः ॥ 24 ॥

  25. भारद्वाज मुखाः सर्वे भीमसेनजिघांसया नानाविधानि शस्त्राणि भीमस्यॊरस्य अपातयन सहिताः पाण्डवं सर्वे पीडयन्तः समन्ततः ॥ 25 ॥

  26. तं दृष्ट्वा संशयं पराप्तं पीड्यमानं महारथम अभिमन्युप्रभृतयः पाण्डवानां महारथाः अभ्यधावन परीप्सन्तः पराणांस तयक्त्वा सुदुस्त्यजान ॥ 26 ॥

  27. अनूपाधिपतिः शूरॊ भीमस्य दयितः सखा नीलॊ नीलाम्बुदप्रख्यः संक्रुद्धॊ दरौणिम अभ्ययात सपर्धते हि महेष्वासॊ नित्यं दरॊणसुतेन यः ॥ 27 ॥

  28. स विस्फार्य महच चापं दरौणिं विव्याध पत्रिणा यथा शक्रॊ महाराज पुरा विव्याध दानवम ॥ 28 ॥

  29. विप्रचित्तिं दुराधर्षं देवतानां भयं ककम येन लॊकत्रयं करॊधात तरासितं सवेन तेजसा ॥ 29 ॥

  30. तथा नीलेन निर्भिन्नः सुमुखेन पतत्रिणा संजातरुधिरॊत्पीडॊ दरौणिः करॊधसमन्वितः ॥ 30 ॥

  31. स विस्फार्य धनुश चित्रम इन्द्राशनिसमस्वनम दध्रे नीलविनाशाय मतिं मतिमतां वरः ॥ 31 ॥

  32. ततः संधाय विमलान भल्लान कर्मारपायितान जघान चतुरॊ वाहान पातयाम आस च धवजम ॥ 32 ॥

  33. सप्तमेन च भल्लेन नीलं विव्याध वक्षसि स गाढविद्धॊ वयथितॊ रथॊपस्थ उपाविशत ॥ 33 ॥

  34. मॊहितं वीक्ष्य राजानं नीलम अभ्रचयॊपमम घटॊत्कचॊ ऽपि संक्रुद्धॊ भरातृभिः परिवारितः ॥ 34 ॥

  35. अभिदुद्राव वेगेन दरौणिम आहवशॊभिनम तथेतरे अभ्यधावन राक्षसॊ युद्धदुर्मदाः ॥ 35 ॥

  36. तम आपतन्तं संप्रेक्ष्य राक्षसं घॊरदर्शनम अभ्यधावत तेजस्वी भारद्वाजात्मजस तवरन ॥ 36 ॥

  37. निजघान च संक्रुद्धॊ राक्षसान भीमदर्शनान यॊ ऽभवन्न अग्रतः करुद्धा राक्षसस्य पुरःसराः ॥ 37 ॥

  38. विमुखांश चैव तान दृष्ट्वा दरौणिचापच्युतैः शरैः अक्रुध्यत महाकायॊ भैमसेनिर घटॊत्कचः ॥ 38 ॥

  39. परादुश्चक्रे महामायां घॊररूपां सुदारुणाम मॊहयन समरे दरौणिं मायावी राक्षसाधिपः ॥ 39 ॥

  40. ततस ते तावकाः सर्वे मायया विमुखीकृताः अन्यॊन्यं समपश्यन्त निकृत्तान मेदिनी तले विचेष्टमानान कृपणाञ शॊणितेन समुक्षितान ॥ 40 ॥

  41. दरॊणं दुर्यॊधनं शल्यम अश्वत्थामानम एव च परायशश च महेष्वासा ये परधानाश च कौरवाः ॥ 41 ॥

  42. विध्वस्ता रथिनः सर्वे गजाश च विनिपातिताः हयाश च सहयारॊहा विनिकृत्ताः सहस्रशः ॥ 42 ॥

  43. तद दृष्ट्वा तावकं सैन्यं विद्रुतं शिबिरं परति मम पराक्रॊशतॊ राजंस तथा देवव्रतस्य च ॥ 43 ॥

  44. युध्यध्वं मा पलायध्वं मायैषा राक्षसी रणे घटॊत्कच परयुक्तेति नातिष्ठन्त विमॊहिताः नैव ते शरद्दधुर भीता वदतॊर आवयॊर वचः ॥ 44 ॥

  45. तांश च परद्रवतॊ दृष्ट्वा जयं पराप्तांश च पाण्डवाः घटॊत्कचेन सहिताः सिंहनादान परचक्रिरे शङ्खदुन्दुभिघॊषाश च समन्तात सस्वनुर भृशम ॥ 45 ॥

  46. एवं तव बलं सर्वं हैडिम्बेन दुरात्मना सूर्यास्तमय वेलायां परभग्नं विद्रुतं दिशः ॥ 46 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 91

Previous: अध्याय 89