धर्मDharmic Data

भीष्मपर्व · Bhishma Parva

अध्याय 6

  1. [धृ] नदीनां पर्वतानां च नामधेयानि संजय तथा जनपदानां च ये चान्ये भूमिम आश्रिताः ॥ 1 ॥

  2. परमाणं च परमाणज्ञ पृथिव्या अपि सर्वशः निखिलेन समाचक्ष्व काननानि च संजय ॥ 2 ॥

  3. पञ्चेमानि महाराज महाभूतानि संग्रहात जगत सथितानि सर्वाणि समान्य आहुर मनीषिणः ॥ 3 ॥

  4. भूमिर आपस तथा वायुर अग्निर आकाशम एव च गुणॊत्तराणि सर्वाणि तेषां भूमिः परधानतः ॥ 4 ॥

  5. शब्दः सपर्शश च रूपं च रसॊ गन्धश च पञ्चमः भूमेर एते गुणाः परॊक्ता ऋषिभिस तत्त्ववेदिभिः ॥ 5 ॥

  6. चत्वारॊ ऽपसु गुणा राजन गन्धस तत्र न विद्यते शब्दः सपर्शश च रूपं च तेजसॊ ऽथ गुणास तरयः शब्दः सपर्शश च वायॊस तु आकाशे शब्द एव च ॥ 6 ॥

  7. एते पञ्च गुणा राजन महाभूतेषु पञ्चसु वर्तन्ते सर्वलॊकेषु येषु लॊकाः परतिष्ठिताः ॥ 7 ॥

  8. अन्यॊन्यं नाभिवर्तन्ते साम्यं भवति वै यदा यदा तु विषमीभावम आविशन्ति परस्परम तदा देहैर देहवन्तॊ वयतिरॊहन्ति नान्यथा ॥ 8 ॥

  9. आनुपूर्व्याद विनश्यन्ति जायन्ते चानुपूर्वशः सर्वाण्य अपरिमेयानि तद एषां रूपम ऐश्वरम ॥ 9 ॥

  10. तत्र तत्र हि दृश्यन्ते धातवः पाञ्च भौतिकाः तेषां मनुष्यास तर्केण परमाणानि परचक्षते ॥ 10 ॥

  11. अचिन्त्याः खलु ये भावा न तांस तर्केण साधयेत परकृतिभ्यः परं यत तु तद अचिन्त्यस्य लक्षणम ॥ 11 ॥

  12. सुदर्शनं परवक्ष्यामि दवीपं ते कुरुनन्दन परिमण्डलॊ महाराज दवीपॊ ऽसौ चक्रसंस्थितः ॥ 12 ॥

  13. नदी जलप्रतिच्छन्नः पर्वतैश चाभ्रसंनिभैः पुरैश च विविधाकारै रम्यैर जनपदैस तथा ॥ 13 ॥

  14. वृक्षैः पुष्पफलॊपेतैः संपन्नधनधान्यवान लावणेन समुद्रेण समन्तात परिवारितः ॥ 14 ॥

  15. यथा च पुरुषः पश्येद आदर्शे मुखम आत्मनः एवं सुदर्शन दवीपॊ दृश्यते चन्द्रमण्डले ॥ 15 ॥

  16. दविर अंशे पिप्पलस तत्र दविर अंशे च शशॊ महान सर्वौषधिसमावापैः सर्वतः परिवृंहितः आपस ततॊ ऽनया विज्ञेया एष संक्षेप उच्यते ॥ 16 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 7

Previous: अध्याय 5