धर्मDharmic Data

भीष्मपर्व · Bhishma Parva

अध्याय 39

  1. अर्जुन उवाच ये शास्त्रविधिम उत्सृज्य यजन्ते शरद्धयान्विताः तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वम आहॊ रजस तमः ॥ 1 ॥

  2. शरीभगवान उवाच तरिविधा भवति शरद्धा देहिनां सा सवभावजा सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां शृणु ॥ 2 ॥

  3. सत्त्वानुरूपा सर्वस्य शरद्धा भवति भारत शरद्धामयॊ ऽयं पुरुषॊ यॊ यच्छ्रद्धः स एव सः ॥ 3 ॥

  4. यजन्ते सात्त्विका देवान यक्षरक्षांसि राजसाः परेतान भूतगणांश चान्ये यजन्ते तामसा जनाः ॥ 4 ॥

  5. अशास्त्रविहितं घॊरं तप्यन्ते ये तपॊ जनाः दम्भाहंकारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः ॥ 5 ॥

  6. कर्शयन्तः शरीरस्थं भूतग्रामम अचेतसः मां चैवान्तःशरीरस्थं तान विद्ध्य आसुरनिश्चयान ॥ 6 ॥

  7. आहारस तव अपि सर्वस्य तरिविधॊ भवति परियः यज्ञस तपस तथा दानं तेषां भेदम इमं शृणु ॥ 7 ॥

  8. आयुःसत्त्वबलारॊग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः रस्याः सनिग्धाः सथिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः ॥ 8 ॥

  9. कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः आहारा राजसस्येष्टा दुःखशॊकामयप्रदाः ॥ 9 ॥

  10. यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत उच्छिष्टम अपि चामेध्यं भॊजनं तामसप्रियम ॥ 10 ॥

  11. अफलाकाङ्क्षिभिर यज्ञॊ विधिदृष्टॊ य इज्यते यष्टव्यम एवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः ॥ 11 ॥

  12. अभिसंधाय तु फलं दम्भार्थम अपि चैव यत इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम ॥ 12 ॥

  13. विधिहीनम असृष्टान्नं मन्त्रहीनम अदक्षिणम शरद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते ॥ 13 ॥

  14. देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचम आर्जवम बरह्मचर्यम अहिंसा च शारीरं तप उच्यते ॥ 14 ॥

  15. अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं परियहितं च यत सवाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते ॥ 15 ॥

  16. मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनम आत्मविनिग्रहः भावसंशुद्धिर इत्य एतत तपॊ मानसम उच्यते ॥ 16 ॥

  17. शरद्धया परया तप्तं तपस तत तरिविधं नरैः अफलाकाङ्क्षिभिर युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते ॥ 17 ॥

  18. सत्कारमानपूजार्थं तपॊ दम्भेन चैव यत करियते तद इह परॊक्तं राजसं चलम अध्रुवम ॥ 18 ॥

  19. मूढग्राहेणात्मनॊ यत पीडया करियते तपः परस्यॊत्सादनार्थं वा तत तामसम उदाहृतम ॥ 19 ॥

  20. दातव्यम इति यद दानं दीयते ऽनुपकारिणे देशे काले च पात्रे च तद दानं सात्त्विकं समृतम ॥ 20 ॥

  21. यत तु परत्युपकारार्थं फलम उद्दिश्य वा पुनः दीयते च परिक्लिष्टं तद दानं राजसं समृतम ॥ 21 ॥

  22. अदेशकाले यद दानम अपात्रेभ्यश च दीयते असत्कृतम अवज्ञातं तत तामसम उदाहृतम ॥ 22 ॥

  23. ओं तत सद इति निर्देशॊ बरह्मणस तरिविधः समृतः बराह्मणास तेन वेदाश च यज्ञाश च विहिताः पुरा ॥ 23 ॥

  24. तस्माद ओम इत्य उदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः परवर्तन्ते विधानॊक्ताः सततं बरह्मवादिनाम ॥ 24 ॥

  25. तद इत्य अनभिसंधाय फलं यज्ञतपःक्रियाः दानक्रियाश च विविधाः करियन्ते मॊक्षकाङ्क्षिभिः ॥ 25 ॥

  26. सद्भावे साधुभावे च सद इत्य एतत परयुज्यते परशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते ॥ 26 ॥

  27. यज्ञे तपसि दाने च सथितिः सद इति चॊच्यते कर्म चैव तदर्थीयं सद इत्य एवाभिधीयते ॥ 27 ॥

  28. अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस तप्तं कृतं च यत असद इत्य उच्यते पार्थ न च तत परेत्य नॊ इह ॥ 28 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 40

Previous: अध्याय 38