[स] तवद युक्तॊ ऽयम अनुप्रश्नॊ महाराज यथार्हसि न तु दुर्यॊधने दॊषम इमम आसक्तुम अर्हसि ॥ 1 ॥
य आत्मनॊ दुश्चरिताद अशुभं पराप्नुयान नरः एनसा तेन नान्यं स उपाशङ्कितुम अर्हति ॥ 2 ॥
महाराज मनुष्येषु निन्द्यं यः सर्वम आचरेत स वध्यः सर्वलॊकस्य निन्दितानि समाचरन ॥ 3 ॥
निकारॊ निकृतिप्रज्ञैः पाण्डवैस तवत्प्रतीक्षया अनुभूतः सहामात्यैः कषान्तं च सुचिरं वने ॥ 4 ॥
हयानां च गजानां च शूराणां चामितौजसाम परत्यक्षं यन मया दृष्टं दृष्टं यॊगबलेन च ॥ 5 ॥
शृणु तत पृथिवीपाल मा च शॊके मनः कृथाः दिष्टम एतत पुरा नूनम एवं भावि नराधिप ॥ 6 ॥
नमस्कृत्वा पितुस ते ऽहं पाराशर्याय धीमते यस्य परसादाद दिव्यं मे पराप्तं जञानम अनुत्तमम ॥ 7 ॥
दृष्टिश चातीन्द्रिया राजन दूराच छरवणम एव च परचित्तस्य विज्ञानम अतीतानागतस्य च ॥ 8 ॥
वयुत्थितॊत्पत्तिविज्ञानम आकाशे च गतिः सदा शस्त्रैर असङ्गॊ युद्धेषु वरदानान महात्मनः ॥ 9 ॥
शृणु मे विस्तरेणेदं विचित्रं परमाद्भुतम भारतानां महद युद्धं यथाभूल लॊमहर्षणम ॥ 10 ॥
तेष्व अनीकेषु यत तेषु वयूढेषु च विधानतः दुर्यॊधनॊ महाराज दुःशासनम अथाब्रवीत ॥ 11 ॥
दुःशासन रथास तूर्णं युज्यन्तां भीष्मरक्षिणः अनीकानि च सर्वाणि शीघ्रं तवम अनुचॊदय ॥ 12 ॥
अयं मा समनुप्राप्तॊ वर्षपूगाभिचिन्तितः पाण्डवानां स सैन्यानां कुरूणां च समागमः ॥ 13 ॥
नातः कार्यतमं मन्ये रणे भीष्मस्य रक्षणात हन्याद गुप्तॊ हय असौ पार्थान सॊमकांश च स सृञ्जयान ॥ 14 ॥
अब्रवीच च विशुद्धात्मा नाहं हन्यां शिखण्डिनम शरूयते सत्री हय असौ पूर्वं तस्माद वर्ज्यॊ रणे मम ॥ 15 ॥
तस्माद भीष्मॊ रक्षितव्यॊ विशेषेणेति मे मतिः शिखण्डिनॊ वधे यत्ताः सर्वे तिष्ठन्तु मामकाः ॥ 16 ॥
तथा पराच्याश परतीच्याश च दाक्षिणात्यॊत्तरा पथाः सर्वशस्त्रास्त्रकुशलास ते रक्षन्तु पितामहम ॥ 17 ॥
अरक्ष्यमाणं हि वृकॊ हन्यात सिंहं महाबलम मा सिंहं जम्बुकेनेव घातयामः शिखण्डिना ॥ 18 ॥
वामं चक्रं युधामन्युर उत्तमौजाश च दक्षिणम गॊप्तारौ फल्गुनस्यैतौ फल्गुनॊ ऽपि शिखण्डिनः ॥ 19 ॥
संरक्ष्यमाणः पार्थेन भीष्मेण च विवर्जितः यथा न हन्याद गाङ्गेयं दुःशासन तथा कुरु ॥ 20 ॥
ततॊ रजन्यां वयुष्टातां शब्दः समभवन महान करॊशतां भूमिपालानां युज्यतां युज्यताम इति ॥ 21 ॥
शङ्खदुन्दुभिनिर्घॊषैः सिंहनादैश च भारत हयहेषित शब्दैश च रथनेमि सवनैस तथा ॥ 22 ॥
गजानां बृंहतां चैव यॊधानां चाभिगर्जताम कष्वेडितास्फॊटितॊत्क्रुष्टैस तुमुलं सर्वतॊ ऽभवत ॥ 23 ॥
उदतिष्ठन महाराज सर्वं युक्तम अशेषतः सूर्यॊदये महत सैन्यं कुरुपाण्डवसेनयॊः तव राजेन्द्र पुत्राणां पाण्डवानां तथैव च ॥ 24 ॥
तत्र नागा रथाश चैव जाम्बूनदपरिष्कृताः विभ्राजमाना दृश्यन्ते मेघा इव स विद्युतः ॥ 25 ॥
रथानीकान्य अदृश्यन्त नगराणीव भूरिशः अतीव शुशुभे तत्र पिता ते पूर्णचन्द्रवत ॥ 26 ॥
धनुर्भिर ऋष्टिभिः खड्गैर गदाभिः शक्तितॊमरैः यॊधाः परहरणैः शुभ्रैः सवेष्व अनीकेष्व अवस्थिताः ॥ 27 ॥
गजा रथाः पदाताश च तुरगाश च विशां पते वयतिष्ठन वागुराकाराः शतशॊ ऽथ सहस्रशः ॥ 28 ॥
धवजा बहुविधाकारा वयदृश्यन्त समुच्छ्रिताः सवेषां चैव परेषां च दयुतिमन्तः सहस्रशः ॥ 29 ॥
काञ्चना मणिचित्राङ्गा जवलन्त इव पावकाः अर्चिष्मन्तॊ वयरॊचन्त धवजा राज्ञां सहस्रशः ॥ 30 ॥
महेन्द्र केतवः शुभ्रा महेन्द्र सदनेष्व इव संनद्धास तेषु ते वीरा ददृशुर युद्धकाङ्क्षिणः ॥ 31 ॥
उद्यतैर आयुधैर चित्रास तलबद्धाः कलापिनः ऋषभाक्षा मनुष्येन्द्राश चमूमुखगता बभुः ॥ 32 ॥
शकुनिः सौबलः शल्यः सौन्धवॊ ऽथ जयद्रथः विन्दानुविन्दाव आवन्त्यौ काम्बॊजश च सुदक्षिणः ॥ 33 ॥
शरुतायुधश च कालिङ्गॊ जयत्सेनश च पार्थिवः बृहद्बलश च कौशल्यः कृतवर्मा च सत्वतः ॥ 34 ॥
दशैते पुरुषव्याघ्रः शूराः परिघबाहवः अक्षौहिणीनां पतयॊ यज्वानॊ भूरिदक्षिणाः ॥ 35 ॥
एते चान्ये च बहवॊ दुर्यॊधन वशानुगाः राजानॊ राजपुत्राश च नीतिमन्तॊ महाबलाः ॥ 36 ॥
संनद्धाः समदृश्यन्त सवेष्व अनीकेष्व अवस्थिताः बद्धकृष्णाजिनाः सर्वे धवजिनॊ मुञ्ज मालिनः ॥ 37 ॥
सृष्टा दुर्यॊधनस्यार्थे बरह्मलॊकाय दीक्षिताः समृद्धा दशवाहिन्यः परिगृह्य वयवस्थिताः ॥ 38 ॥
एकादशी धार्तराष्ट्री कौरवाणां महाचमूः अग्रतः सर्वसैन्यानां यत्र शांतनवॊ ऽगरणीः ॥ 39 ॥
शवेतॊष्णीषं शवेतहयं शवेतवर्माणम अच्युतम अपश्याम महाराज भीष्मं चन्द्रम इवॊदितम ॥ 40 ॥
हेमतालध्वजं भीष्मं राजते सयन्दने सथितम शवेताभ्र इव तीक्ष्णांशुं ददृशुः कुरुपाण्डवाः ॥ 41 ॥
दृष्ट्वा चमूमुखे भीष्मं समकम्पन्त पाण्डवाः सृञ्जयाश च महेष्वासा धृष्टद्युम्नपुरॊगमाः ॥ 42 ॥
जृम्भमाणं महासिंहं दृष्ट्वा कषुद्रमृगा यथा धृष्टद्युम्नमुखाः सर्वे समुद्विविजिरे मुहुः ॥ 43 ॥
एकादशैताः शरीजुष्टा वाहिन्यस तव भारत पाण्डवानां तथा सप्त महापुरुषपालिताः ॥ 44 ॥
उन्मत्तमकरावर्तौ महाग्राहसमाकुलौ युगान्ते समुपेतौ दवौ दृश्येते सागराव इव ॥ 45 ॥
नैव नस तादृशॊ राजन दृष्टपूर्वॊ न च शरुतः अनीकानां समेतानां समवायस तथाविधः ॥ 46 ॥
भीष्मपर्व · Bhishma Parva
अध्याय 16
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 17