धर्मDharmic Data

भीष्मपर्व · Bhishma Parva

अध्याय 104

  1. [धृ] कथं शिखण्डी गाङ्गेयम अभ्यवर्तत संयुगे पाण्डवाश च तथा भीष्मं तन ममाचक्ष्व संजय ॥ 1 ॥

  2. [स] ततः परभाते विमले सूर्यस्यॊदयनं परति वाद्यमानासु भेरीषु मृदङ्गेष्व आनकेषु च ॥ 2 ॥

  3. धमायत्सु दधि वर्णेषु जलजेषु समन्ततः शिखण्डिनं पुरस्कृत्य निर्याताः पाण्डवा युधि ॥ 3 ॥

  4. कृत्वा वयूहं महाराज सर्वशत्रुनिबर्हणम शिखण्डी सर्वसैन्यानाम अग्र आसीद विशां पते ॥ 4 ॥

  5. चक्ररक्षौ ततस तस्य भिमसेन धनंजयौ पृष्ठतॊ दरौपदेयाश च सौभद्रश चैव वीर्यवान ॥ 5 ॥

  6. सात्यकिश चेकितानश च तेषां गॊप्ता महारथः धृष्टद्युम्नस ततः पश्चात पाञ्चालैर अभिरक्षितः ॥ 6 ॥

  7. ततॊ युधिष्ठिरॊ राजा यमाभ्यां सहितः परभुः परययौ सिंहनादेन नादयन भरतर्षभ ॥ 7 ॥

  8. विराटस तु ततः पश्चात सवेन सैन्येन संवृतः दरुपदश च महाराज ततः पश्चाद उपाद्रवत ॥ 8 ॥

  9. केकया भरातरः पञ्च धृष्टकेतुश च वीर्यवान जघनं पालयाम आस पाण्डुसैन्यस्य भारत ॥ 9 ॥

  10. एवं वयूह्य महत सैन्यं पाण्डवास तव वाहिनीम अभ्यद्रवन्त संग्रामे तयक्त्वा जीवितम आत्मनः ॥ 10 ॥

  11. तथैव कुरवॊ राजन भीष्मं कृत्वा महाबलम अग्रतः सर्वसैन्यानां परययुः पाण्डवान परति ॥ 11 ॥

  12. पुत्रैस तव दुराधर्षै रक्षितः सुमहाबलैः ततॊ दरॊणॊ महेष्वासः पुत्रश चास्य महारथः ॥ 12 ॥

  13. भगदत्तस ततः पश्चाद गजानीकेन संवृतः कृपश च कृप वर्मा च भगदत्तम अनुव्रतौ ॥ 13 ॥

  14. काम्बॊजराजॊ बलवांस ततः पश्चात सुदक्षिणः मागधश च जयत्सेनः सौबलश च बृहद्बलः ॥ 14 ॥

  15. तथेतेरे महेष्वासाः सुशर्मप्रमुखा नृपाः जघनं पालयाम आसुस तव सैन्यस्य भारत ॥ 15 ॥

  16. दिवसे दिवसे पराप्ते भीष्मः शांतनवॊ युधि आसुरान अकरॊद वयूहान पैशाचान अथ राक्षसान ॥ 16 ॥

  17. ततः परववृते युद्धं तव तेषां च भारत अन्यॊन्यं निघ्नतां राजन्यम अराष्ट्र विवर्धनम ॥ 17 ॥

  18. अर्जुन परमुखाः पार्थाः पुरस्कृत्य शिखण्डिनम भीष्मं युद्धे ऽभयवर्तन्त किरन्तॊ विविधाञ शरान ॥ 18 ॥

  19. तत्र भारत भीमेन पीडितास तावकाः शरैः रुधिरौघपरिक्लिन्नाः परलॊकं ययुस तदा ॥ 19 ॥

  20. नकुलः सहदेवश च सात्यकिश च महारथः तव सैन्यं समासाद्य पीडयाम आसुर ओजसा ॥ 20 ॥

  21. ते वध्यमानाः समरे तावका भरतर्षभ नाशक्नुवन वारयितुं पाण्डवानां महद बलम ॥ 21 ॥

  22. ततस तु तावकं सैन्यं वध्यमानं समन्ततः संप्राद्रवद दिशॊ राजन काल्यमानं महारथैः ॥ 22 ॥

  23. तरातारं नाध्यगच्छन्त तावका भरतर्षभ वध्यमानाः शितैर आणैः पाण्डवैः सह सृञ्जयैः ॥ 23 ॥

  24. [धृ] पीड्यमानं बलं पार्थैर दृष्ट्वा भीष्मः पराक्रमी यद अकार्षीद रणे करुद्धस तन ममाचक्ष्व संजय ॥ 24 ॥

  25. कथं वा पाण्डवान युद्धे परत्युद्यातः परंतपः विनिघ्नन सॊमकान वीरांस तन ममाचक्ष्व संजय ॥ 25 ॥

  26. [स] आचक्षे ते महाराज यद अकार्षीत पितामहः पीडिते तव पुत्रस्य सैन्ये पाण्डव सृञ्जयैः ॥ 26 ॥

  27. परहृष्टमनसः शूराः पाण्डवाः पाण्डुपूर्वज अभ्यवर्तन्त निघ्नन्तस तव पुत्रस्य वाहिनीम ॥ 27 ॥

  28. तं विनाशं मनुष्येन्द्र नरवारणवाजिनाम नामृष्यत तदा भीष्मः सैन्यघातं रणे परैः ॥ 28 ॥

  29. स पाण्डवान महेष्वासः पाञ्चालांश च स सृञ्जयान अभ्यद्रवत दुर्धर्षस तयक्त्वा जीवितम आत्मनः ॥ 29 ॥

  30. स पाण्डवानां परवरान पञ्च राजन महारथान आत्तशस्त्रान रणे यत्तान वारयाम आस सायकैः नाराचैर वत्सदन्तैश च शितैर अञ्जलिकैस तथा ॥ 30 ॥

  31. निजघ्ने समरे करुद्धॊ हस्त्यश्वम अमितं बहु रथिनॊ ऽपातयद राजन रथेभ्यः पुरुषर्षभः ॥ 31 ॥

  32. सादिनश चाश्वपृष्ठेभ्यः पदातींश च समागतान गजारॊहान गजेभ्यश च परेषां विदधद भयम ॥ 32 ॥

  33. तम एकं समरे भीष्मं तवरमाणं महारथम पाण्डवाः समवर्तन्त वज्रपाणिम इवासुराः ॥ 33 ॥

  34. शक्राशनिसमस्पर्शान विमुञ्चन निशिकाञ शरान दिक्ष्व अदृश्यत सर्वासु घॊरं संधरयन वपुः ॥ 34 ॥

  35. मण्डलीकृतम एवास्य नित्यं धनुर अदृश्यत संग्रामे युध्यमानस्य शक्रचापनिभं महत ॥ 35 ॥

  36. तद दृष्ट्वा समरे कर्म तव पुत्रा विशां पते विस्मयं परमं पराप्ताः पितामहम अपूजयन ॥ 36 ॥

  37. पार्था विमनसॊ भूत्वा परैक्षन्त पितरं तव युध्यमानं रणे शूरं विप्रचीतिम इवामराः न चैनं वारयाम आसुर वयात्ताननम इवान्तकम ॥ 37 ॥

  38. दशमे ऽहनि संप्राप्ते रथानीकं शिखण्डिनः अदहन निशितैर बाणैः कृष्ण वर्त्मेव काननम ॥ 38 ॥

  39. तं शिखण्डी तरिभिर बाणैर अभ्यविध्यत सतनान्तरे आशीविषम इव करुद्धं कालसृष्टम इवान्तकम ॥ 39 ॥

  40. स तेनातिभृशं विद्धः परेक्ष्य भीष्मः शिखण्डिनम अनिच्छन्न अपि संक्रुद्धः परहसन्न इदम अब्रवीत ॥ 40 ॥

  41. कामम अभ्यासवा मा वा न तवां यॊत्स्ये कथं चन यैव हि तवं कृता धात्रा सैव हि तवं शिखण्डिनी ॥ 41 ॥

  42. तस्य तद वचनं शरुत्वा शिखण्डी करॊधमूर्छितः उवाच भीष्मं समरे सृक्किणी परिलेहिहन ॥ 42 ॥

  43. जानामि तवां महाबाहॊ कषत्रियाणां कषयं करम मया शरुतं च ते युद्धं जामदग्न्येन वै सह ॥ 43 ॥

  44. दिव्यश च ते परभावॊ ऽयं स मया बहुशः शरुतः जानन्न अपि परभावं ते यॊत्स्ये ऽदयाहं तवया सह ॥ 44 ॥

  45. पाण्डवानां परियं कुर्वन्न आत्मनश च नरॊत्तम अद्य तवा यॊधयिष्यामि रणे पुरुषसत्तम ॥ 45 ॥

  46. धरुवं च तवा हनिष्यामि शपे सत्येन ते ऽगरतः एतच छरुत्वा वचॊ मह्यं यत कषमं तत समाचर ॥ 46 ॥

  47. कामम अभ्यासवा मा वा न मे जीवन विमॊक्ष्यसे सुदृष्टः करियतां भीष्म लॊकॊ ऽयं समितिंजय ॥ 47 ॥

  48. एवम उक्त्वा ततॊ भीष्मं पञ्चभिर नतपर्वभिः अविध्यत रणे राजन परणुन्नं वाक्यसायकैः ॥ 48 ॥

  49. तस्य तद वचनं शरुत्वा सव्यसाची परंतपः कालॊ ऽयम इति संचिन्त्य शिखण्डिनम अचॊदयत ॥ 49 ॥

  50. अहं तवाम अनुयास्यामि परान विद्रावयञ शरैः अभिद्रव सुसंरब्धॊ भीष्मं भीमपराक्रमम ॥ 50 ॥

  51. न हि ते संयुगे पीडां शक्तः कर्तुं महाबलः तस्माद अद्य महाबाहॊ वीर भीष्मम अभिद्रव ॥ 51 ॥

  52. अहत्वा समरे भीष्मं यदि यास्यसि मारिष अवहास्यॊ ऽसय लॊकस्य भविष्यसि मया सह ॥ 52 ॥

  53. नावहास्या यथा वीर भवेम परमाहवे तथा कुरु रणे यत्नं साधयस्व पितामहम ॥ 53 ॥

  54. अहं ते रक्षणं युद्धे करिष्यामि परंतप वारयन रथिनः सर्वान साधयस्व पितामहम ॥ 54 ॥

  55. दरॊणं च दरॊणपुत्रं च कृपं चाथ सुयॊधनम चित्रसेनं विकर्णं च सैन्धवं च जयद्रथम ॥ 55 ॥

  56. विन्दानुविन्दाव आवन्त्यौ काम्बॊजं च सुदक्षिणम भगदत्तं तथा शूरं मागधं च महारथम ॥ 56 ॥

  57. सौमदत्तिं रणे शूरम आर्श्यशृङ्गिं च राक्षसम तरिगर्तराजं च रणे सह सर्वैर महारथैः अहम आवारयिष्यामि वेलेव मकराकयम ॥ 57 ॥

  58. कुरूंश च सहितान सर्वान ये चैषां सैनिकाः सथिताः निवारयिष्यामि रणे साधयस्व पितामहम ॥ 58 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 105

Previous: अध्याय 103