धर्मDharmic Data

उद्योगपर्व · Udyoga Parva

अध्याय 44

  1. [धृ] सनत्सुजात यद इमां परार्थां; बराह्मीं वाचं परवदसि विश्वरूपाम परां हि कामेषु सुदुर्लभां कथां; तद बरूहि मे वाक्यम एतत कुमार ॥ 1 ॥

  2. [सन] नैतद बरह्म तवरमाणेन लभ्यं; यन मां पृच्छस्य अभिहृष्यस्य अतीव अव्यक्तविद्याम अभिधास्ये पुराणीं; बुद्ध्या च तेषां बरह्मचर्येण सिद्धाम ॥ 2 ॥

  3. अव्यक्तविद्याम इति यत सनातनीं; बरवीषि तवं बरह्मचर्येण सिद्धाम अनारभ्या वसतीहार्य काले; कथं बराह्मण्यम अमृतत्वं लभेत ॥ 3 ॥

  4. [सन] ये ऽसमिँल लॊके विजयन्तीह कामान; बराह्मीं सथितिम अनुतितिक्षमाणाः त आत्मानं निर्हरन्तीह देहान; मुञ्जाद इषीकाम इव सत्त्वसंस्थाः ॥ 4 ॥

  5. शरीरम एतौ कुरुतः पिता माता च भारत आचार्य शास्ता या जातिः सा सत्या साजरामरा ॥ 5 ॥

  6. आचार्य यॊनिम इह ये परविश्य; भूत्वा गर्भं बरह्मचर्यं चरन्ति इहैव ते शास्त्रकारा भवन्ति; परहाय देहं परमं यान्ति यॊगम ॥ 6 ॥

  7. य आवृणॊत्य अवितथेन कर्णा; वृतं कुर्वन्न अमृतं संप्रयच्छन तं मन्येत पितरं मातरं च; तस्मै न दरुह्येत कृतम अस्य जानन ॥ 7 ॥

  8. गुरुं शिष्यॊ नित्यम अभिमन्यमानः; सवाध्यायम इच्छेच छुचिर अप्रमत्तः मानं न कुर्यान न दधीत रॊषम; एष परथमॊ बरह्मचर्यस्य पादः ॥ 8 ॥

  9. आचार्यस्य परियं कुर्यात पराणैर अपि धनैर अपि कर्मणा मनसा वाचा दवितीयः पाद उच्यते ॥ 9 ॥

  10. समा गुरौ यथावृत्तिर गुरु पत्न्यां तथा भवेत यथॊक्तकारी परियकृत तृतीयः पाद उच्यते ॥ 10 ॥

  11. नाचार्यायेहॊपकृत्वा परवादं; पराज्ञः कुर्वीत नैतद अहं करॊमि इतीव मन्येत न भाषयेत; स वै चतुर्थॊ बरह्मचर्यस्य पादः ॥ 11 ॥

  12. एवं वसन्तं यद उपप्लवेद धनम; आचार्याय तद अनुप्रयच्छेत सतां वृद्धिं बहुगुणाम एवम एति; गुरॊः पुत्रे भवति च वृत्तिर एषा ॥ 12 ॥

  13. एवं वसन सर्वतॊ वर्धतीह; बहून पुत्राँल लभते च परतिष्ठाम वर्षन्ति चास्मै परदिशॊ दिशश च; वसन्त्य अस्मिन बरह्मचर्ये जनाश च ॥ 13 ॥

  14. एतन बरह्मचर्येण देवा देवत्वम आप्नुवन ऋषयश च महाभागा बरह्मलॊकं मनीषिणः ॥ 14 ॥

  15. गन्धर्वाणाम अनेनैव रूपम अप्सरसाम अभूत एतेन बरह्मचर्येण सूर्यॊ अह्नाय जायते ॥ 15 ॥

  16. य आशयेत पाटयेच चापि राजन; सर्वं शरीरं तपसा तप्यमानः एतेनासौ बाल्यम अत्येति विद्वान; मृत्युं तथा रॊधयत्य अन्तकाले ॥ 16 ॥

  17. अन्तवन्तः कषत्रिय ते जयन्ति; लॊकाञ जनाः कर्मणा निर्मितेन बरह्मैव विद्वांस तेनाभ्येति सर्वं; नान्यः पन्था अयनाय विद्यते ॥ 17 ॥

  18. आभाति शुक्लम इव लॊहितम इव; अथॊ कृष्णम अथाञ्जनं काद्रवं वा तद बराह्मणः पश्यति यॊ ऽतर विद्वान; कथंरूपं तद अमृतम अक्षरं पदम ॥ 18 ॥

  19. नाभाति शुक्लम इव लॊहितम इव; अथॊ कृष्णम आयसम अर्कवर्णम न पृथिव्यां तिष्ठति नान्तरिक्षे; नैतत समुद्रे सलिलं बिभर्ति ॥ 19 ॥

  20. न तारकासु न च विद्युद आश्रितं; न चाभ्रेषु दृश्यते रूपम अस्य न चापि वायौ न च देवतासु; न तच चन्द्रे दृश्यते नॊत सूर्ये ॥ 20 ॥

  21. नैवर्क्षु तन न यजुःषु नाप्य अथर्वसु; न चैव दृश्यत्य अमलेषु सामसु रथंतरे बार्हते चापि राजन; महाव्रते नैव दृश्येद धरुवं तत ॥ 21 ॥

  22. अपारणीयं तमसः परस्तात; तद अन्तकॊ ऽपय एति विनाशकाले अणीय रूपं कषुर धारया तन; महच च रूपं तव अपि पर्वतेभ्यः ॥ 22 ॥

  23. सा परतिष्ठा तद अमृतं लॊकास तद बरह्म तद यशः भूतानि जज्ञिरे तस्मात परलयं यान्ति तत्र च ॥ 23 ॥

  24. अनामयं तन महद उद्यतं यशॊ; वाचॊ विकारान कवयॊ वदन्ति तस्मिञ जगत सर्वम इदं परतिष्ठितं; ये तद विदुर अमृतास ते भवन्ति ॥ 24 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 45

Previous: अध्याय 43