धर्मDharmic Data

उद्योगपर्व · Udyoga Parva

अध्याय 43

  1. [धृ] ऋचॊ यजूंष्य अधीते यः सामवेदं च यॊ दविजः पापानि कुर्वन पापेन लिप्यते न स लिप्यते ॥ 1 ॥

  2. [सन] नैनं सामान्य ऋचॊ वापि न यजूंषि विचक्षण तरायन्ते कर्मणः पापान न ते मिथ्या बरवीम्य अहम ॥ 2 ॥

  3. न छन्दांसि वृजिनात तारयन्ति; मायाविनं मायया वर्तमानम नीडं शकुन्ता इव जातपक्षाश; छन्दांस्य एनं परजहत्य अन्तकाले ॥ 3 ॥

  4. न चेद वेदा वेदविदं शक्तास तरातुं विचक्षण अथ कस्मात परलापॊ ऽयं बराह्मणानां सनातनः ॥ 4 ॥

  5. [सन] अस्मिँल लॊके तपस तप्तं फलम अन्यत्र दृश्यते बराह्मणानाम इमे लॊका ऋद्धे तपसि संयताः ॥ 5 ॥

  6. कथं समृद्धम अप्य ऋद्धं तपॊ भवति केवलम सनत्सुजात तद बरूहि यथा विद्याम तद वयम ॥ 6 ॥

  7. [सन] करॊधादयॊ दवादश यस्य दॊषास; तथा नृशंसादि षड अत्र राजन धर्मादयॊ दवादश चाततानाः; शास्त्रे गुणा ये विदिता दविजानाम ॥ 7 ॥

  8. करॊधः कामॊ लॊभमॊहौ विवित्सा; कृपासूया मानशॊकौ सपृहा च ईर्ष्या जुगुप्सा च मनुष्यदॊषा; वर्ज्याः सदा दवादशैते नरेण ॥ 8 ॥

  9. एकैकम एत राजेन्द्र मनुष्यान पर्युपासते लिप्समानॊ ऽनतरं तेषां मृगाणाम इव लुब्धकः ॥ 9 ॥

  10. विकत्थनः सपृहयालुर मनस्वी; बिभ्रत कॊपं चपलॊ ऽरक्षणश च एते पराप्ताः षण नरान पापधर्मान; परकुर्वते नॊत सन्तः सुदुर्गे ॥ 10 ॥

  11. संभॊगसंविद दविषम एधमानॊ; दत्तानुतापी कृपणॊ ऽबलीयान वर्ग परशंसी वनितासु दवेष्टा; एते ऽपरे सप्त नृशंसधर्माः ॥ 11 ॥

  12. धर्मश च सत्यं च दमस तपश च; अमात्सर्यं हरीस तितिक्षानसूया यज्ञश च दानं च धृतिः शरुतं च; महाव्रता दवादश बराह्मणस्य ॥ 12 ॥

  13. यस तव एतभ्यः परवसेद दवादशेभ्यः; सर्वाम अपीमां पृथिवीं परशिष्यात तरिभिर दवाभ्याम एकतॊ वा विशिष्टॊ; नास्य सवम अस्तीति स वेदितव्यः ॥ 13 ॥

  14. दमस तयागॊ ऽपरमादश च एतेष्व अमृतम आहितम तानि सत्यमुखान्य आहुर बराह्मणा ये मनीषिणः ॥ 14 ॥

  15. दमॊ ऽषटादश दॊषः सयात परतिकूलं कृताकृते अनृतं चाभ्यसूया च कामार्थौ च तथा सपृहा ॥ 15 ॥

  16. करॊधः शॊकस तथा तृष्णा लॊभः पैशुन्यम एव च मत्सरश च विवित्सा च परितापस तथा रतिः ॥ 16 ॥

  17. अपस्मारः सातिवादस तथा संभावनात्मनि एतैर विमुक्तॊ दॊषैर यः स दमः सद्भिर उच्यते ॥ 17 ॥

  18. शरेयांस तु षड विधस तयागः परियं पराप्य न हृष्यति अप्रिये तु समुत्पन्ने वयथां जातु न चार्च्छति ॥ 18 ॥

  19. इष्टान दारांश च पुत्रांश च न चान्यं यद वचॊ भवेत अर्हते याचमानाय परदेयं तद वचॊ भवेत अप्य अवाच्यं वदत्य एव स तृतीयॊ गुणः समृतः ॥ 19 ॥

  20. तयक्तैर दरव्यैर यॊ भवति नॊपयुङ्क्ते च कामतः न च कर्मसु तद धीनः शिष्यबुद्धिर नरॊ यथा सर्वैर एव गुणैर युक्तॊ दरव्यवान अपि यॊ भवेत ॥ 20 ॥

  21. अप्रमादॊ ऽषट दॊषः सयात तान दॊषान परिवर्जयेत इन्द्रियेभ्यश च पञ्चभ्यॊ मनसश चैव भारत अतीतानागतेभ्यश च मुक्तॊ हय एतैः सुखी भवेत ॥ 21 ॥

  22. दॊषैर एतैर विमुक्तं तु गुणैर एतैः समन्वितम एतत समृद्धम अप्य ऋद्धं तपॊ भवति केवलम यन मां पृच्छसि राजेन्द्र किं भूयः शरॊतुम इच्छसि ॥ 22 ॥

  23. आख्यान पञ्चमैर वेदैर भूयिष्ठं कथ्यते जनः तथैवान्ये चतुर्वेदास तरिवेदाश च तथापरे ॥ 23 ॥

  24. दविवेदाश चैकवेदाश च अनृचश च तथापरे तेषां तु कतमः स सयाद यम अहं वेद बराह्मणम ॥ 24 ॥

  25. [सन] एकस्य वेदस्याज्ञानाद वेदास ते बहवॊ ऽभवन सत्यस्यैकस्य राजेन्द्र सत्ये कश चिद अवस्थितः एवं वेदम अनुत्साद्य परज्ञां महति कुर्वते ॥ 25 ॥

  26. दानम अध्ययनं यज्ञॊ लॊभाद एतत परवर्तते सत्यात परच्यवमानानां संकल्पॊ वितथॊ भवेत ॥ 26 ॥

  27. ततॊ यज्ञः परतायेत सत्यस्यैवावधारणात मनसान्यस्य भवति वाचान्यस्यॊत कर्मणा संकल्पसिद्धः पुरुषः संकल्पान अधितिष्ठति ॥ 27 ॥

  28. अनैभृत्येन वै तस्य दीक्षित वरतम आचरेत नामैतद धातुनिर्वृत्तं सत्यम एव सतां परम जञानं वै नाम परत्यक्षं परॊक्षं जायते तपः ॥ 28 ॥

  29. विद्याद बहु पठन्तं तु बहु पाठीति बराह्मणम तस्मात कषत्रिय मा मंस्था जल्पितेनैव बराह्मणम य एव सत्यान नापैति स जञेयॊ बराह्मणस तवया ॥ 29 ॥

  30. छन्दांसि नाम कषत्रिय तान्य अथर्वा; जगौ पुरस्ताद ऋषिसर्ग एषः छन्दॊविदस ते य उ तान अधीत्य; न वेद्य वेदस्य विदुर न वेद्यम ॥ 30 ॥

  31. न वेदानां वेदिता कश चिद अस्ति; कश चिद वेदान बुध्यते वापि राजन यॊ वेद वेदान न स वेद वेद्यं; सत्ये सथितॊ यस तु स वेद वेद्यम ॥ 31 ॥

  32. अभिजानामि बराह्मणम आख्यातारं विचक्षणम यश छिन्नविचिकित्सः सन्न आचष्टे सर्वसंशयान ॥ 32 ॥

  33. तस्य पर्येषणं गच्छेत पराचीनं नॊत दक्षिणम नार्वाचीनं कुतस तिर्यङ नादिशं तु कथं चन ॥ 33 ॥

  34. तूष्णींभूत उपासीत न चेष्टेन मनसा अपि अभ्यावर्तेत बरह्मास्य अन्तरात्मनि वै शरितम ॥ 34 ॥

  35. मौनाद धि स मुनिर भवति नारण्य वसनान मुनिः अक्षरं तत तु यॊ वेद स मुनिः शरेष्ठ उच्यते ॥ 35 ॥

  36. सर्वार्थानां वयाकरणाद वैयाकरण उच्यते परत्यक्षदर्शी लॊकानां सर्वदर्शी भवेन नरः ॥ 36 ॥

  37. सत्ये वै बराह्मणस तिष्ठन बरह्म पश्यति कषत्रिय वेदानां चानुपूर्व्येण एतद विद्वन बरवीमि ते ॥ 37 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 44

Previous: अध्याय 42