धर्मDharmic Data

उद्योगपर्व · Udyoga Parva

अध्याय 130

  1. [व] परविश्याथ गृहं तस्याश चरणाव अभिवाद्य च आचख्यौ तत समासेन यद्वृत्तं कुरुसंसदि ॥ 1 ॥

  2. उक्तं बहुविधं वाक्यं गरहणीयं सहेतुकम ऋषिभिश च मया चैव न चासौ तद्गृहीतवान ॥ 2 ॥

  3. कालपक्वम इदं सर्वं दुर्यॊधन वशानुगम आपृच्छे भवतीं शीघ्रं परयास्ये पाण्डवान परति ॥ 3 ॥

  4. किं वाच्याः पाण्डवेयास ते भवत्या वननान मया तद बरूहि तवं महाप्राज्ञे शुश्रूषे वचनं तव ॥ 4 ॥

  5. बरूयाः केशव राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम भूयांस ते हीयते धर्मॊ मा पुत्रक वृथा कृथाः ॥ 5 ॥

  6. शरॊत्रियस्येव ते राजन मन्दकस्याविपश्चितः अनुवाक हता बुद्धिर धर्मम एवैकम ईक्षते ॥ 6 ॥

  7. अङ्गावेक्षस्व धर्मं तवं यथा सृष्टः सवयम्भुवाम उरस्तः कषत्रियः सृष्टॊ बाहुवीर्यॊपजीविता करूराय कर्मणे नित्यं परजानां परिपालने ॥ 7 ॥

  8. शृणु चात्रॊपमाम एकां या वृद्धेभ्यः शरुता मया मुचुकुन्दस्य राजर्षेर अददात पृथिवीम इमाम पुरा वैश्रवणः परीतॊ न चासौ तां गृहीतवान ॥ 8 ॥

  9. बाहुवीर्यार्जितं राज्यम अश्नीयाम इति कामये ततॊ वैश्वरणः परीतॊ विस्मितः समपद्यत ॥ 9 ॥

  10. मुचुकुन्दस ततॊ राजा सॊ ऽनवशासद वसुंधराम बाहुवीर्यार्जितां सम्यक कषत्रधर्मम अनुव्रतः ॥ 10 ॥

  11. यं हि धर्मं चरन्तीह परजा राज्ञा सुरक्षिताः चतुर्थं तस्य धर्मस्य राजा भारत विन्दति ॥ 11 ॥

  12. राजा चरति चेद धर्मं देवत्वायैव कल्पते स चेद अधर्मं चरति नरकायैव गच्छति ॥ 12 ॥

  13. दण्डनीतिः सवधर्मेण चातुर्वर्ण्यं नियच्छति परयुक्ता सवामिना सम्यग अधर्मेभ्यश च यच्छति ॥ 13 ॥

  14. दण्डनीत्यां यदा राजा सम्यक कार्त्स्न्येन वर्तते तदा कृतयुगं नाम कालः शरेष्ठः परवर्तते ॥ 14 ॥

  15. कालॊ वा कारणं राज्ञॊ राजा वा कालकारणम इति ते संशयॊ मा भूद राजा कालस्य कारणम ॥ 15 ॥

  16. राजा कृतयुगस्रष्टा तरेताया दवापरस्य च युगस्य च चतुर्थस्य राजा भवति कारणम ॥ 16 ॥

  17. कृतस्य कारणाद राजा सवर्गम अत्यन्तम अश्नुते तरेतायाः कारणाद राजा सवर्गं नात्यन्तम अश्नुते परवर्तनाद दवापरस्य यथाभागम उपाश्नुते ॥ 17 ॥

  18. ततॊ वसति दुष्कर्मा नरके शाश्वतीः समाः राजदॊषेण हि जगत सपृश्यते जगतः स च ॥ 18 ॥

  19. राजधर्मान अवेक्षस्व पितृपैतामहॊचितान नैतद राजर्षिवृत्तं हि यत्र तवं सथातुम इच्छसि ॥ 19 ॥

  20. न हि वैक्लव्य संसृष्ट आनृशंस्ये वयवस्थितः परजापालनसंभूतं किं चित पराप फलं नृपः ॥ 20 ॥

  21. न हय एताम आशिषं पाण्डुर न चाहं न पितामहः परयुक्तवन्तः पूर्वं ते यया चरसि मेधया ॥ 21 ॥

  22. यज्ञॊ दानं तपः शौर्यं परजा संतानम एव च माहात्म्यं बलभॊजश च नित्यम आशंसितं मया ॥ 22 ॥

  23. नित्यं सवाहा सवधा नित्यं ददुर मानुषदेवताः दीर्घम आयुर धनं पुत्रान सम्यग आराधिताः शुभाः ॥ 23 ॥

  24. पुत्रेष्व आशासते नित्यं पितरॊ दैवतानि च दानम अध्ययनं यज्ञं परजानां परिपालनम ॥ 24 ॥

  25. एतद धर्मम अधर्मं वा जन्मनैवाभ्यजायथाः ते सथ वैद्याः कुले जाता अवृत्त्या तात पीडिताः ॥ 25 ॥

  26. यत तु दानपतिं शूरं कषुधिताः पृथिवीचराः पराप्य तृप्ताः परतिष्ठन्ते धर्मः कॊ ऽभयधिकस ततः ॥ 26 ॥

  27. दानेनान्यं बलेनान्यं तहा सूनृतयापरम सर्वतः परतिगृह्णीयाद राज्यं पराप्येह धार्मिकः ॥ 27 ॥

  28. बराह्मणः परचरेद भैक्षं कषत्रियः परिपालयेत वैश्यॊ धनार्जनं कुर्याच छूद्रः परिचरेच च तान ॥ 28 ॥

  29. भैक्षं विप्रतिषिद्धं ते कृषिर नैवॊपपद्यते कषत्रियॊ ऽसि कषतास तराता बाहुवीर्यॊपजीविता ॥ 29 ॥

  30. पित्र्यम अंशं महाबाहॊ निमग्नं पुनर उद्धर साम्ना दानेन भेदेन दण्डेनाथ नयेन च ॥ 30 ॥

  31. इतॊ दुःखतरं किं नु यद अहं हीनबान्धवा परपिण्डम उदीक्षामि तवां सूत्वामित्रनन्दन ॥ 31 ॥

  32. युध्यस्व राजधर्मेण मा निमज्जीः पितामहान मा गमः कषीणपुण्यस तवं सानुगः पापिकां गतिम ॥ 32 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 131

Previous: अध्याय 129