धर्मDharmic Data

विराटपर्व · Virata Parva

अध्याय 42

  1. [वै] अथ दुर्यॊधनॊ राजा समरे भीष्मम अब्रवीत दरॊणं च रथशार्दूलं कृक्पं च सुमहारथम ॥ 1 ॥

  2. उक्तॊ ऽयम अर्थ आचार्यॊ मया कर्णेन चासकृत पुनर एव च वक्ष्यामि न हि तृप्यामि तं बरुवन ॥ 2 ॥

  3. पराजितैर हि वस्तव्यं तैश च दवादश वत्सरान वने जनपदे ऽजञातैर एष एव पणॊ हि नः ॥ 3 ॥

  4. तेषां न तावन निर्वृत्तं वर्तते तु तरयॊदशम अज्ञातवासं बीभत्सुर अथास्माभिः समागतः ॥ 4 ॥

  5. अनिवृत्ते तु निर्वासे यदि बीभत्सुर आगतः पुनर दवादश वर्षाणि वने वत्स्यन्ति पाण्डवाः ॥ 5 ॥

  6. लॊभाद वा ते न जानीयुर अस्मान वा मॊह आविशत हीनातिरिक्तम एतेषां भीष्मॊ वेदितुम अर्हति ॥ 6 ॥

  7. अर्थानां तु पुनर दवैधे नित्यं भवति संशयः अन्यथा चिन्तितॊ हय अर्थः पुनर भवति चान्यथा ॥ 7 ॥

  8. उत्तरं मार्गमाणानां मत्स्यसेनां युयुत्सताम यदि बीभत्सुर आयातस तेषां कः सयात पराङ्मुखः ॥ 8 ॥

  9. तरिगर्तानां वयं हेतॊर मत्स्यान यॊद्धुम इहागताः मत्स्यानां विप्रकारांस ते बहून अस्मान अकीर्तयन ॥ 9 ॥

  10. तेषां भयाभिपन्नानां तद अस्माभिः परतिश्रुतम परथमं तैर गरहीतव्यं मत्स्यानां गॊधनं महत ॥ 10 ॥

  11. सप्तमीम अपराह्णे वै तथा नस तैः समाहितम अष्टम्यां पुनर अस्माभिर आदित्यस्यॊदयं परति ॥ 11 ॥

  12. ते वा गावॊ न पश्यन्ति यदि व सयुः पराजिताः अस्मान वाप्य अतिसंधाय कुर्युर मत्स्येन संगतम ॥ 12 ॥

  13. अथ वा तान उपायातॊ मत्स्यॊ जानपदैः सह सर्वया सेनया सार्धम अस्मान यॊद्धुम उपागतः ॥ 13 ॥

  14. तेषाम एव महावीर्यः कश चिद एव पुरःसरः अस्माञ जेतुम इहायातॊ मत्स्यॊ वापि सवयं भवेत ॥ 14 ॥

  15. यद्य एष राजा मत्स्यानां यदि बीभत्सुर आगतः सर्वैर यॊद्धव्यम अस्माभिर इति नः समयः कृतः ॥ 15 ॥

  16. अथ कस्मात सथिता हय एते रथेषु रथसत्तमाः भीष्मॊ दरॊणः कृपश चैव विकर्णॊ दरौणिर एव च ॥ 16 ॥

  17. संभ्रान्तमनसः सर्वे काले हय अस्मिन महारथाः नान्यत्र युद्धाच छरेयॊ ऽसति तथात्मा परणिधीयताम ॥ 17 ॥

  18. आच्छिन्ने गॊधने ऽसमाकम अपि देवेन वर्जिणा यमेन वापि संग्रामे कॊ हास्तिनपुरं वरजेत ॥ 18 ॥

  19. शरैर अभिप्रणुन्नानां भग्नानां गहने वने कॊ हि जीवेत पदातीनां भवेद अश्वेषु संशयः आचार्यं पृष्ठतः कृत्वा तथा नीतिर विधीयताम ॥ 19 ॥

  20. जानाति हि मतं तेषाम अतस तरासयतीव नः अर्जुनेनास्य संप्रीतिम अधिकाम उपलक्षये ॥ 20 ॥

  21. तथा हि दृष्ट्वा बीभत्सुम उपायान्तं परशंसति यथा सेना न भज्येत तथा नीतिर विधीयताम ॥ 21 ॥

  22. अदेशिका महारण्ये गरीष्मे शत्रुवशं गता यथा न विभ्रमेत सेना तथा नीतिर विधीयताम ॥ 22 ॥

  23. अश्वानां हेषितं शरुत्वा का परशंसा भवेत परे सथाने वापि वरजन्तॊ वा सदा हेषन्ति वाजिनः ॥ 23 ॥

  24. सदा च वायवॊ वान्ति नित्यं वर्षति वासवः सतनयित्नॊश च निर्घॊषः शरूयते बहुशस तथा ॥ 24 ॥

  25. किम अत्र कार्यं पार्थस्य कथं वा स परशस्यते अन्यत्र कामाद दवेषाद वा रॊषाद वास्मासु केवलात ॥ 25 ॥

  26. आचार्या वै कारुणिकाः पराज्ञाश चापाय दर्शिनः नैते महाभये पराप्ते संप्रष्टव्याः कथं चन ॥ 26 ॥

  27. परासादेषु विचित्रेषु गॊष्ठीष्व आवसथेषु च कथा विचित्राः कुर्वाणाः पिण्डितास तत्र शॊभनाः ॥ 27 ॥

  28. बहून्य आश्चर्यरूपाणि कुर्वन्तॊ जनसंसदि इष्वस्त्रे चारु संधाने पण्डितास तत्र शॊभनाः ॥ 28 ॥

  29. परेषां विवर जञाने मनुष्याचरितेषु च अन्नसंस्कार दॊषेषु पण्डितास तत्र शॊभनाः ॥ 29 ॥

  30. पण्डितान पृष्ठतः कृत्वा परेषां गुणवादिनः विधीयतां तथा नीतिर यथ वध्येत वै परः ॥ 30 ॥

  31. गावश चैव परतिष्ठन्तां सेनां वयूहन्तु माचिरम आरक्षाश च विधीयन्तां यत्र यॊत्स्यामहे परान ॥ 31 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 43

Previous: अध्याय 41