धर्मDharmic Data

वनपर्व · Vana Parva

अध्याय 70

  1. बृहदश्व उवाच स नदीः पर्वतांश चैव वनानि च सरांसि च अचिरेणातिचक्राम खेचरः खे चरन्न इव ॥ 1 ॥

  2. तथा परयाते तु रथे तदा भाङ्गस्वरिर नृपः उत्तरीयम अथापश्यद भरष्टं परपुरंजयः ॥ 2 ॥

  3. ततः स तवरमाणस तु पटे निपतिते तदा गरहीष्यामीति तं राजा नलम आह महामनाः ॥ 3 ॥

  4. निगृह्णीष्व महाबुद्धे हयान एतान महाजवान वार्ष्णेयॊ यावद एतं मे पटम आनयताम इति ॥ 4 ॥

  5. नलस तं परत्युवाचाथ दूरे भरष्टः पटस तव यॊजनं समतिक्रान्तॊ न स शक्यस तवया पुनः ॥ 5 ॥

  6. एवम उक्ते नलेनाथ तदा भाङ्गस्वरिर नृपः आससाद वने राजन फलवन्तं बिभीतकम ॥ 6 ॥

  7. तं दृष्ट्वा बाहुकं राजा तवरमाणॊ ऽभयभाषत ममापि सूत पश्य तवं संख्याने परमं बलम ॥ 7 ॥

  8. सर्वः सर्वं न जानाति सर्वज्ञॊ नास्ति कश चन नैकत्र परिनिष्ठास्ति जञानस्य पुरुषे कव चित ॥ 8 ॥

  9. वृक्षे ऽसमिन यानि पर्णानि फलान्य अपि च बाहुक पतितानि च यान्य अत्र तत्रैकम अधिकं शतम एकपत्राधिकं पत्रं फलम एकं च बाहुक ॥ 9 ॥

  10. पञ्च कॊट्यॊ ऽथ पत्राणां दवयॊर अपि च शाखयॊः परचिनुह्य अस्य शाखे दवे याश चाप्य अन्याः परशाखिकाः आभ्यां फलसहस्रे दवे पञ्चॊनं शतम एव च ॥ 10 ॥

  11. ततॊ रथाद अवप्लुत्य राजानं बाहुकॊ ऽबरवीत परॊक्षम इव मे राजन कत्थसे शत्रुकर्शन ॥ 11 ॥

  12. अथ ते गणिते राजन विद्यते न परॊक्षता परत्यक्षं ते महाराज गणयिष्ये बिभीतकम ॥ 12 ॥

  13. अहं हि नाभिजानामि भवेद एवं न वेति च संख्यास्यामि फलान्य अस्य पश्यतस ते नराधिप मुहूर्तम इव वार्ष्णेयॊ रश्मीन यच्छतु वाजिनाम ॥ 13 ॥

  14. तम अब्रवीन नृपः सूतं नायं कालॊ विलम्बितुम बाहुकस तव अब्रवीद एनं परं यत्नं समास्थितः ॥ 14 ॥

  15. परतीक्षस्व मुहूर्तं तवम अथ वा तवरते भवान एष याति शिवः पन्था याहि वार्ष्णेयसारथिः ॥ 15 ॥

  16. अब्रवीद ऋतुपर्णस तं सान्त्वयन कुरुनन्दन तवम एव यन्ता नान्यॊ ऽसति पृथिव्याम अपि बाहुक ॥ 16 ॥

  17. तवत्कृते यातुम इच्छामि विदर्भान हयकॊविद शरणं तवां परपन्नॊ ऽसमि न विघ्नं कर्तुम अर्हसि ॥ 17 ॥

  18. कामं च ते करिष्यामि यन मां वक्ष्यसि बाहुक विदर्भान यदि यात्वाद्य सूर्यं दर्शयितासि मे ॥ 18 ॥

  19. अथाब्रवीद बाहुकस तं संख्यायेमं बिभीतकम ततॊ विदर्भान यास्यामि कुरुष्वेदं वचॊ मम ॥ 19 ॥

  20. अकाम इव तं राजा गणयस्वेत्य उवाच ह सॊ ऽवतीर्य रथात तूर्णं शातयाम आस तं दरुमम ॥ 20 ॥

  21. ततः स विस्मयाविष्टॊ राजानम इदम अब्रवीत गणयित्वा यथॊक्तानि तावन्त्य एव फलानि च ॥ 21 ॥

  22. अत्यद्भुतम इदं राजन दृष्टवान अस्मि ते बलम शरॊतुम इच्छामि तां विद्यां यथैतज जञायते नृप ॥ 22 ॥

  23. तम उवाच ततॊ राजा तवरितॊ गमने तदा विद्ध्य अक्षहृदयज्ञं मां संख्याने च विशारदम ॥ 23 ॥

  24. बाहुकस तम उवाचाथ देहि विद्याम इमां मम मत्तॊ ऽपि चाश्वहृदयं गृहाण पुरुषर्षभ ॥ 24 ॥

  25. ऋतुपर्णस ततॊ राजा बाहुकं कार्यगौरवात हयज्ञानस्य लॊभाच च तथेत्य एवाब्रवीद वचः ॥ 25 ॥

  26. यथेष्टं तवं गृहाणेदम अक्षाणां हृदयं परम निक्षेपॊ मे ऽशवहृदयं तवयि तिष्ठतु बाहुक एवम उक्त्वा ददौ विद्याम ऋतुपर्णॊ नलाय वै ॥ 26 ॥

  27. तस्याक्षहृदयज्ञस्य शरीरान निःसृतः कलिः कर्कॊटकविषं तीक्ष्णं मुखात सततम उद्वमन ॥ 27 ॥

  28. कलेस तस्य तदार्तस्य शापाग्निः स विनिःसृतः स तेन कर्शितॊ राजा दीर्घकालम अनात्मवान ॥ 28 ॥

  29. ततॊ विषविमुक्तात्मा सवरूपम अकरॊत कलिः तं शप्तुम ऐच्छत कुपितॊ निषधाधिपतिर नलः ॥ 29 ॥

  30. तम उवाच कलिर भीतॊ वेपमानः कृताञ्जलिः कॊपं संयच्छ नृपते कीर्तिं दास्यामि ते पराम ॥ 30 ॥

  31. इन्द्रसेनस्य जननी कुपिता माशपत पुरा यदा तवया परित्यक्ता ततॊ ऽहं भृशपीडितः ॥ 31 ॥

  32. अवसं तवयि राजेन्द्र सुदुःखम अपराजित विषेण नागराजस्य दह्यमानॊ दिवानिशम ॥ 32 ॥

  33. ये च तवां मनुजा लॊके कीर्तयिष्यन्त्य अतन्द्रिताः मत्प्रसूतं भयं तेषां न कदा चिद भविष्यति ॥ 33 ॥

  34. एवम उक्तॊ नलॊ राजा नययच्छत कॊपम आत्मनः ततॊ भीतः कलिः कषिप्रं परविवेश बिभीतकम कलिस तव अन्येन नादृश्यत कथयन नैषधेन वै ॥ 34 ॥

  35. ततॊ गतज्वरॊ राजा नैषधः परवीरहा संप्रनष्टे कलौ राजन संख्यायाथ फलान्य उत ॥ 35 ॥

  36. मुदा परमया युक्तस तेजसा च परेण ह रथम आरुह्य तेजस्वी परययौ जवनैर हयैः बिभीतकश चाप्रशष्टः संवृत्तः कलिसंश्रयात ॥ 36 ॥

  37. हयॊत्तमान उत्पततॊ दविजान इव पुनः पुनः नलः संचॊदयाम आस परहृष्टेनान्तरात्मना ॥ 37 ॥

  38. विदर्भाभिमुखॊ राजा परययौ स महामनाः नले तु समतिक्रान्ते कलिर अप्य अगमद गृहान ॥ 38 ॥

  39. ततॊ गतज्वरॊ राजा नलॊ ऽभूत पृथिवीपते विमुक्तः कलिना राजन रूपमात्रवियॊजितः ॥ 39 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 71

Previous: अध्याय 69