धर्मDharmic Data

वनपर्व · Vana Parva

अध्याय 154

  1. [वै] ततस तान परिविश्वस्तान वसतस तत्र पाण्डवान गतेषु तेषु रक्षः सुभीमसेनात्मजे ऽपि च ॥ 1 ॥

  2. रहितान भीमसेनेन कदा चित तान यदृच्छया जहार धर्मराजानं यमौ कृष्णां च राक्षसः ॥ 2 ॥

  3. बराह्मणॊ मन्त्रकुशलः सर्वास्त्रेष्व अस्त्रवित्तमः इति बरुवन पाण्डवेयान पर्युपास्ते सम नित्यदा ॥ 3 ॥

  4. परीक्षमाणः पार्थानां कलापानि धनूंषि च अन्तरं समभिप्रेप्सुर नाम्ना खयातॊ जटासुरः ॥ 4 ॥

  5. स भीमसेने निष्क्रान्ते मृगयार्थम अरिंदमे अन्यद रूपं समास्थाय विकृतं भैरवं महत ॥ 5 ॥

  6. गृहीत्वा सर्वशस्त्राणि दरौपदीं परिगृह्य च परातिष्ठत स दुष्टात्मा तरीन गृहीत्वा च पाण्डवान ॥ 6 ॥

  7. सहदेवस तु यत्नेन ततॊ ऽपक्रम्य पाण्डवः आक्रन्दद भीमसेनं वै यन यातॊ महाबलः ॥ 7 ॥

  8. तम अब्रवीद धर्मराजॊ हरियमाणॊ युधिष्ठिरः धर्मस ते हीयते मूढ न चैनं समवेक्षसे ॥ 8 ॥

  9. ये ऽनये के चिन मनुष्येषु तिर्यग्यॊनिगता अपि गन्धर्वयक्षरक्षांसि वयांसि पशवस तथा मनुष्यान उपजीवन्ति ततस तवम उपजीवसि ॥ 9 ॥

  10. समृद्ध्या हय अस्य लॊकस्य लॊकॊ युष्माकम ऋध्यते इमं च लॊकं शॊचन्तम अनुशॊचन्ति देवताः पूज्यमानाश च वर्धन्ते हव्यकव्यैर यथाविधि ॥ 10 ॥

  11. वयं राष्ट्रस्य गॊप्तारॊ रक्षितारश च राक्षस राष्ट्रस्यारक्ष्यमाणस्य कुतॊ भूतिः कुतः सुखम ॥ 11 ॥

  12. न च राजावमन्तव्यॊ रक्षसा जात्व अनागसि अणुर अप्य अपचारश च नास्त्य अस्माकं नराशन ॥ 12 ॥

  13. दरॊग्धव्यं न च मित्रेषु न विश्वस्तेषु कर्हि चित येषां चान्नानि भुञ्जीत यत्र च सयात परतिश्रयः ॥ 13 ॥

  14. स तवं परतिश्रये ऽसमाकं पूज्यमानः सुखॊषितः भुक्त्वा चान्नानि दुष्प्रज्ञ कथम अस्माञ जिहीर्षसि ॥ 14 ॥

  15. एवम एव वृथाचारॊ वृथा वृद्धॊ वृथा मतिः वृथा मरणम अर्हस तवं वृथाद्य न भविष्यसि ॥ 15 ॥

  16. अथ चेद दुष्टबुद्धिस तवं सर्वैर धर्मैर विवर्जितः परदाय शस्त्राण्य अस्माकं युद्धेन दरौपदीं हर ॥ 16 ॥

  17. अथ चेत तवम अविज्ञाय इदं कर्म करिष्यसि अधर्मं चाप्य अकीर्तिं च लॊके पराप्स्यसि केवलम ॥ 17 ॥

  18. एताम अद्य परामृश्य सत्रियं राक्षस मानुषीम विषम एतत समालॊड्य कुम्भेन पराशितं तवया ॥ 18 ॥

  19. ततॊ युधिष्ठिरस तस्य भारिकः समपद्यत स तु भाराभिभूतात्मा न तथा शीघ्रगॊ ऽभवत ॥ 19 ॥

  20. अथाब्रवीद दरौपदीं च नकुलं च युधिष्ठिरः मा भैष्ट राक्षसान मूढाद गतिर अस्य महाहृता ॥ 20 ॥

  21. नातिदूरे महाबाहुर भविता पवनात्मजः अस्मिन मुहूर्ते संप्राप्ते न भविष्यति राक्षसः ॥ 21 ॥

  22. सहदेवस तु तं दृष्ट्वा राक्षसं मूढचेतसम उवाच वचनं राजन कुन्तीपुत्रम्युधिष्ठिरम ॥ 22 ॥

  23. राजन किंनाम तत कृत्यं कषत्रियस्यास्त्य अतॊ ऽधिकम यद युद्धे ऽभिमुखः पराणांस तयजेच छत्रूञ जयेत वा ॥ 23 ॥

  24. एष चास्मान वयं चैनं युध्यमानाः परंतप सूदयेम महाबाहॊ देशकालॊ हय अयं नृप ॥ 24 ॥

  25. कषत्रधर्मस्य संप्राप्तः कालः सत्यपराक्रम जयन्तः पात्यमाना वा पराप्तुम अर्हाम सद गतिम ॥ 25 ॥

  26. राक्षसे जीवमाने ऽदय रविर अस्तम इयाद यदि नाहं बरूयां पुनर्जातु कषत्रियॊ ऽसमीति भारत ॥ 26 ॥

  27. भॊ भॊ राक्षस तिष्ठस्व सहदेवॊ ऽसमि पाण्डवः हत्वा वा मां नयस्वैनान हतॊ वाद्येह सवप्स्यसि ॥ 27 ॥

  28. तथैव तस्मिन बरुवति भीमसेनॊ यदृच्छया परादृश्यत महाबाहुः सवज्र इव वासवः ॥ 28 ॥

  29. सॊ ऽपश्यद भरातरौ तत्र दरौपदीं च यशस्विनीम कषितिस्थं सहदेवं च कषिपन्तं राक्षसं तदा ॥ 29 ॥

  30. माराच च राक्षसं मूढं कालॊपहतचेतसम भरमन्तं तत्र तत्रैव दैवेन विनिवारितम ॥ 30 ॥

  31. भरातॄंस तान हरियतॊ दृष्ट्वा दरौपदीं च महाबलः करॊधम आहारयद भीमॊ राक्षसं चेदम अब्रवीत ॥ 31 ॥

  32. विज्ञातॊ ऽसि मया पूर्वं चेष्टञ शस्त्रपरीक्षणे आस्था तु तवयि मे नास्ति यतॊ ऽसि न हतस तदा बरह्मरूपप्रतिच्छन्नॊ न नॊ वदसि चाप्रियम ॥ 32 ॥

  33. परियेषु चरमाणं तवां न चैवाप्रिय कारिणम अतिथिं बरह्मरूपं च कथं हन्याम अनागसम राक्षसं मन्यमानॊ ऽपि यॊ हन्यान नरकं वरजेत ॥ 33 ॥

  34. अपक्वस्य च कालेन वधस तव न विद्यते नूनम अद्यासि संपक्वॊ यथा ते मतिर ईदृशी दत्ता कृष्णापहरणे कालेनाद्भुत कर्मणा ॥ 34 ॥

  35. बडिशॊ ऽयं तवया गरस्तः कालसूत्रेण लम्बितः मत्स्यॊ ऽमभसीव सयूतास्यः कथं मे ऽदय गमिष्यसि ॥ 35 ॥

  36. यं चासि परस्थितॊ देशं मनॊ पूर्वं गतं च ते न तं गन्तासि गन्तासि मार्गं बकहिडिम्बयॊः ॥ 36 ॥

  37. एवम उक्तस तु भीमेन राक्षसः कालचॊद्नितः भीत उत्सृज्य तान सर्वान युद्धाय समुपस्थितः ॥ 37 ॥

  38. अब्रवीच च पुनर भीमं रॊषात परस्फुरिताधरः न मे मूढा दिशः पापत्वद अर्थं मे विलम्बनम ॥ 38 ॥

  39. शरुता मे राक्षसा ये ये तवया विनिहता रणे तेषाम अद्य करिष्यामि तवास्रेणॊदक करियाम ॥ 39 ॥

  40. एवम उक्तस ततॊ भीमः सृक्किणी परिसंलिहन समयमान इव करॊधात साक्षात कालान्तकॊपमः बाहुसंरम्भम एवेच्छन्न अभिदुद्राव राक्षसम ॥ 40 ॥

  41. राक्षसॊ ऽपि तदा भीमं युद्धार्थिनम अवस्थितम अभिदुद्राव संरब्धॊ बलॊ वज्रधरं यथा ॥ 41 ॥

  42. वर्तमाने तदा ताभ्यां बाहुयुद्धे सुदारुणे माद्रीपुत्राव अभिक्रुद्धाव उभाव अप्य अभ्यधावताम ॥ 42 ॥

  43. नयवारयत तौ परहसन कुन्तीपुत्रॊ वृकॊदरः शक्तॊ ऽहं राक्षसस्येति परेक्षध्वम इति चाब्रवीत ॥ 43 ॥

  44. आत्मना भरातृभिश चाहं धर्मेण सुकृतेन च इष्टेन च शपे राजन सूदयिष्यामि राक्षसम ॥ 44 ॥

  45. इत्य एवम उक्त्वा तौ वीरौ सपर्धमानौ परस्परम बाहुभिः समसज्जेताम उभौ रक्षॊवृकॊदरौ ॥ 45 ॥

  46. तयॊर आसीत संप्रहारः करुद्धयॊर भीम रक्षसॊः अमृष्यमाणयॊः संख्ये देवदानवयॊर इव ॥ 46 ॥

  47. आरुज्यारुज्य तौ वृक्षान अन्यॊन्यम अभिजघ्नतुः जीमूताव इव घर्मान्ते विनदन्तौ महाबलौ ॥ 47 ॥

  48. बभज्ञतुर महावृक्षान ऊरुभिर बलिनां वरौ अन्यॊन्येनाभिसंरब्धौ परस्परजयैषिणौ ॥ 48 ॥

  49. तद वृक्षयुद्धम अभवन महीरुह विनाशनम वालिसुग्रीवयॊर भरात्रॊः पुरेव कपिसिंहयॊः ॥ 49 ॥

  50. आविद्याविध्य तौ वृक्षान मुहूर्तम इतरेतरम ताडयाम आसतुर उभौ विनदन्तौ मुहुर मुहुः ॥ 50 ॥

  51. तस्मिन देशे यदा वृक्षाः सर्व एव निपातिताः पुञ्जी कृताश च शतशः परस्परवधेप्सया ॥ 51 ॥

  52. तदा शिलाः समादाय मुहूर्तम इव भारत महाभ्रैर इव शैलेन्द्रौ युयुधाते महाबलौ ॥ 52 ॥

  53. उग्राभिर उग्ररूपाभिर बृहतीभिः परस्परम वज्रैर इव महावेगैर आजघ्नतुर अमर्षणौ ॥ 53 ॥

  54. अभिहत्य च भूयस ताव अन्यॊन्यं बलदर्पितौ भुजाभ्यां परिगृह्याथ चकर्षाते गजाव इव ॥ 54 ॥

  55. मुष्टिभिश च महाघॊरैर अन्यॊन्यम अभिपेततुः तयॊश चटचटा शब्दॊ बभूव सुमहात्मनॊः ॥ 55 ॥

  56. ततः संहृत्य मुष्टिं तु पञ्चशीर्षम इवॊरगम वेगेनाभ्यहनद भीमॊ राक्षसस्य शिरॊधराम ॥ 56 ॥

  57. ततः शरान्तं तु तद रक्षॊ भीमसेन भुजाहतम सुपरिश्रान्तम आलक्ष्य भीमसेनॊ ऽभयवर्तत ॥ 57 ॥

  58. तत एनं महाबाहुर बाहुभ्याम अमरॊपमः समुत्क्षिप्य बलाद भीमॊ निष्पिपेष महीतले ॥ 58 ॥

  59. तस्य गात्राणि सर्वाणि चूर्णयाम आस पाण्डवः अरत्निना चाभिहत्य शिरॊ कायाद अहाहरत ॥ 59 ॥

  60. संदष्टौष्ठं विवृत्ताक्षं फलं वृन्ताद इव चयुतम जटासुरस्य तु शिरॊ भीमसेनबलाद धृतम पपात रुधिरादिग्धं संदष्ट दशनछदम ॥ 60 ॥

  61. तं निहत्य महेष्वासॊ युधिष्ठिरम उपागमत सतूयमानॊ दविजाग्र्यैस तैर मरुद्भिर इव वासवः ॥ 61 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 155

Previous: अध्याय 153