धर्मDharmic Data

वनपर्व · Vana Parva

अध्याय 1

  1. [ज] एवं दयूतजिताः पार्थाः कॊपिताश च दुरात्मभिः धार्तराष्ट्रैः सहामात्यैर निकृत्या दविजसत्तम ॥ 1 ॥

  2. शराविताः परुषा वाचः सृजद्भिर वैरम उत्तमम किम अकुर्वन्त कौरव्या मम पूर्वपितामहाः ॥ 2 ॥

  3. कथं चैश्वर्यविभ्रष्टाः सहसा दुःखम एयुषः वने विजह्रिरे पार्थाः शक्र परतिमतेजसः ॥ 3 ॥

  4. के चैनान अन्ववर्तन्त पराप्तान वयसनम उत्तमम किमाहाराः किमाचाराः कव च वासॊ महात्मनाम ॥ 4 ॥

  5. कथं दवादश वर्षाणि वने तेषां महात्मनाम वयतीयुर बराह्मणश्रेष्ठ शूराणाम अरिघातिनाम ॥ 5 ॥

  6. कथं च राजपुत्री सा परवरा सर्वयॊषिताम पतिव्रता महाभागा सततं सत्यवादिनी वनवासम अदुःखार्हा दारुणं परत्यपद्यत ॥ 6 ॥

  7. एतद आचक्ष्व मे सर्वं विस्तरेण तपॊधन शरॊतुम इच्छामि चरितं भूरि दरविण तेजसाम कथ्यमानं तवया विप्र परं कौतूहलं हि मे ॥ 7 ॥

  8. [व] एवं दयूतजिताः पार्थाः कॊपिताश च दुरात्मभिः धार्तराष्ट्रैः सहामात्यैर निर्ययुर गजसाह्वयात ॥ 8 ॥

  9. वर्धमानपुरद्वारेणाहिनिष्क्रम्य ते तदा उदङ्मुखः शस्त्रभृतः परययुः सह कृष्णया ॥ 9 ॥

  10. इन्द्रसेनादयश चैनान भृत्याः परिचतुर्दश रथैर अनुययुः शीघ्रैः सत्रिय आदाय सर्वशः ॥ 10 ॥

  11. वरजतस तान विदित्वा तु पौराः शॊकाभिपीडिताः गर्हयन्तॊ ऽसकृद भीष्म विदुर दरॊण गौतमान ऊचुर विगतसंत्रासाः समागम्य परस्परम ॥ 11 ॥

  12. नेदम अस्ति कुलं सर्वं न वयं न च नॊ गृहाः यत्र दुर्यॊधनः पापः सौबलेयेन पालिताः कर्ण दुःखासनाभ्यां च राज्यम एतच चिकीर्षति ॥ 12 ॥

  13. नॊ चेत कुलं न चाचारॊ न धर्मॊ ऽरथः कुतः सुखम यत्र पापसहायॊ ऽयं पापॊ राज्यं बुभूषते ॥ 13 ॥

  14. दुर्यॊधनॊ गुरु दवेषी तयक्ताचार सुहृज्जनः अर्थलुब्धॊ ऽभिमानी च नीचः परकृतिनिर्घृणः ॥ 14 ॥

  15. नेयम अस्ति महीकृत्स्ना यत्र दुर्यॊधनॊ नृपः साधु गच्छामहे सर्वे यत्र गच्छन्ति पाण्डवाः ॥ 15 ॥

  16. सानुक्रॊशॊ महात्मानॊ विजितेन्द्रिय शत्रवः हरीमन्तः कीर्तिमन्तश च धर्माचार परायणाः ॥ 16 ॥

  17. एवम उक्त्वानुजग्मुस तान पाण्डवांस ते समेत्य च ऊचुः पराञ्जलयः सर्वे तान कुन्ती माद्रिनन्दनान ॥ 17 ॥

  18. कव गमिष्यथ भद्रं वस तयक्त्वास्मान दुःखभागिनः वयम अप्य अनुयास्यामॊ यत्र यूयं गमिष्यथ ॥ 18 ॥

  19. अधर्मेण जिताञ शरुत्वा युष्मांस तयक्तघृषैः परैः उद्विग्नाः सम भृशं सर्वे नास्मान हातुम इहार्हथ ॥ 19 ॥

  20. भक्तानुरक्ताः सुहृदः सदा परियहिते रतान कुराजाधिष्ठिते राज्ये न विनश्येम सर्वशः ॥ 20 ॥

  21. शरूयतां चाभिधास्यामॊ गुणदॊषान नरर्षभाः शुभाशुभाधिवासेन संसर्गं कुरुते यथा ॥ 21 ॥

  22. वस्त्रम आपस तिलान भूमिं गन्धॊ वासयते यथा पुष्पाणाम अधिवासेन तथा संसर्गजा गुणाः ॥ 22 ॥

  23. मॊहजालस्य यॊनिर हि मूढैर एव समागमः अहन्य अहनि धर्मस्य यॊनिः साधु समागमः ॥ 23 ॥

  24. तस्मात पराज्ञैश च वृद्धैश च सुस्वभावैस तपस्विभिः सद्भिश च सह संसर्गः कार्यः शम परायणैः ॥ 24 ॥

  25. येषां तरीण्य अवदातानि यॊनिर विध्या च कर्म च तान सेवेत तैः समास्या हि शास्त्रेभ्यॊ ऽपि गरीयसी ॥ 25 ॥

  26. निरारम्भा हय अपि वयं पुण्यशीलेषु साधुषु पुण्यम एवाप्नुयामेह पापं पापॊपसेवनात ॥ 26 ॥

  27. असतां दर्शनात सपर्शात संजल्पन सहासनत धर्माचारः परहीयन्ते न च सिध्यन्ति मानवाः ॥ 27 ॥

  28. बुद्धिश च हीयते पुंसां नीचैः सह समागमात मध्यमैर मध्यतां याति शरेष्ठतां याति चॊत्तमैः ॥ 28 ॥

  29. ये गुणाः कीर्तिता लॊके धर्मकामार्थ संभवाः लॊकाचारात्म संभूता वेदॊक्ताः शिष्टसंमताः ॥ 29 ॥

  30. ते युष्मासु समस्ताश च वयस्ताश चैवेह सद्गुणाः इच्छामॊ गुणवन मध्ये वस्तुं शरेयॊ ऽभिकाङ्क्षिणः ॥ 30 ॥

  31. [य] धन्या वयं यद अस्माकं सनेहकारुण्ययन्त्रिताः असतॊ ऽपि गुणान आहुर बराह्मण परमुखाः परजाः ॥ 31 ॥

  32. तद अहं भरातृसहितः सर्वान विज्ञापयामि वः नान्यथा तद धि कर्तव्यम अस्मत सनेहानुकम्पया ॥ 32 ॥

  33. भीष्मः पितामहॊ राजा विदुरॊ जननी च मे सुहृज्जनश च परायॊ मे नगरे नागसाह्वये ॥ 33 ॥

  34. ते तव अस्मद्धितकामार्थं पालनीयाः परयत्नतः युष्माभिः सहितैः सर्वैः शॊकसंताप विह्वलाः ॥ 34 ॥

  35. निवर्ततागता दूरं समागमन शापिताः सवजने नयासभूते मे कार्या सनेहान्विता मतिः ॥ 35 ॥

  36. एतद धि मम कार्याणां परमं हृदि संस्थितम सुकृतानेन मे तुष्टिः सत्काराश च भविष्यति ॥ 36 ॥

  37. [व] तथानुमन्त्रितास तेन धर्मराजेन ताः परजाः चक्रुर आर्तस्वरं घॊरं हा राजन्न इति दुःखिताः ॥ 37 ॥

  38. गुणान पार्थस्य संस्मृत्य दुःखार्ताः परमातुराः अकामाः संन्यवर्तन्त समागम्याथ पाण्डवान ॥ 38 ॥

  39. निवृत्तेषु तु पौरेषु रथान आस्थाय पाण्डवाः परजग्मुर जाह्नवीतीरे परमाणाख्यं महावटम ॥ 39 ॥

  40. तं ते दिवसशेषेण वटं गत्वा तु पाण्डवाः ऊषुस तां रजनीं वीराः संस्पृश्य सलिलं शुचि उदकेनैव तां रात्रिम ऊषुस ते दुःखकर्शिताः ॥ 40 ॥

  41. अनुजग्मुश च तत्रैतान सनेहात के चिद दविजातयः सग्नयॊ ऽनग्नयश चैव सशिष्य गणबान्धवाः स तैः परिवृतॊ राजा शुशुभे बरह्मवादिभिः ॥ 41 ॥

  42. तेषां परादुष्कृताग्नीनां मुहूर्ते रम्यदारुणे बरह्मघॊषपुरस्कारः संजल्पः समजायत ॥ 42 ॥

  43. राजानं तु कुरुश्रेष्ठं ते हंसमधुरस्वराः आश्वासयन्तॊ विप्राग्र्याः कषपां सर्वां वयनॊदयन ॥ 43 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 2

Previous: अध्याय 72