धर्मDharmic Data

सभापर्व · Sabha Parva

अध्याय 60

  1. [वै] धिग अस्तु कषत्तारम इति बरुवाणॊ; दर्पेण मत्तॊ धृतराष्ट्रस्य पुत्रः अवैक्षत परातिकामीं सभायाम; उवाच चैनं परमार्यमध्ये ॥ 1 ॥

  2. तवं परातिकामिन दरौपदीम आनयस्व; न ते भयं विद्यते पाण्डवेभ्यः कषत्ता हय अयं विवदत्य एव भीरुर; न चास्माकं वृद्धिकामः सदैव ॥ 2 ॥

  3. एवम उक्तः परातिकामी ससूतः; परायाच छीघ्रं राजवचॊ निशम्य परविश्य च शवेव स सिंहगॊष्ठं; समासदन महिषीं पाण्डवानाम ॥ 3 ॥

  4. [पर] युधिष्ठिरे दयूतमदेन मत्ते; दुर्यॊधनॊ दरौपदि तवाम अजैषीत सा परपद्य तवं धृतराष्ट्रस्य वेश्म; नयामि तवां कर्मणे याज्ञसेनि ॥ 4 ॥

  5. [द] कथं तव एवं वदसि परातिकामिन; कॊ वै दीव्येद भार्ययया राजपुत्रः मूढॊ राजा दयूतमदेन मत्त; आहॊ नान्यत कैतवम अस्य किं चित ॥ 5 ॥

  6. [प] यदा नाभूत कैतवम अन्यद अस्य; तदादेवीत पाण्डवॊ ऽजातशत्रुः नयस्ताः पूर्वं भरातरस तेन राज्ञा; सवयं चात्मा तवम अथॊ राजपुत्रि ॥ 6 ॥

  7. [द] गच्छ तवं कितवं गत्वा सभायां पृच्छ सूतज किं नु पूर्वं पराजैषीर आत्मानं मां नु भारत एतज जञात्वा तवम आगच्छ ततॊ मां नयसूतज ॥ 7 ॥

  8. [व] सभां गत्वा स चॊवाच दरौपद्यास तद वचस तदा कस्येशॊ नः पराजैषीर इति तवाम आह दरौपदी किं नु पूर्वं पराजैषीर आत्मानम अथ वापि माम ॥ 8 ॥

  9. युधिष्ठिरस तु निश्चेष्टॊ गतसत्त्व इवाभवत न तं सूतं परत्युवाच वचनं साध्व असाधु वा ॥ 9 ॥

  10. [दुर] इहैत्य कृष्णा पाञ्चाली परश्नम एतं परभाषताम इहैव सर्वे शृण्वन्तु तस्या अस्य च यद वचः ॥ 10 ॥

  11. [व] स गत्वा राजभवनं दुर्यॊधन वशानुगः उवाच दरौपदीं सूतः परातिकामी वयथन्न इव ॥ 11 ॥

  12. सभ्यास तव अमी राजपुत्र्य आह्वयन्ति; मन्ये पराप्तः संक्षयः कौरवाणाम न वै समृद्धिं पालयते लघीयान; यत तवं सभाम एष्यसि राजपुत्रि ॥ 12 ॥

  13. [दरौ] एवं नूनं वयदधात संविधाता; सपर्शाव उभौ सपृशतॊ वीर बालौ धर्मं तव एकं परमं पराह लॊके; स नः शमं धास्यति गॊप्यमानः ॥ 13 ॥

  14. [वै] युधिष्ठिरस तु तच छरुत्वा दुर्यॊधन चिकीर्षितम दरौपद्या संमतं दूतं पराहिणॊद भरतर्षभ ॥ 14 ॥

  15. एकवस्त्रा अधॊ नीवी रॊदमाना रजस्वला सभाम आगम्य पाञ्चाली शवशुरस्याग्रतॊ ऽभवत ॥ 15 ॥

  16. ततस तेषां मुखम आलॊक्य राजा; दुर्यॊधनः सूतम उवाच हृष्टः इहैवैताम आनय परातिकामिन; परत्यक्षम अस्याः कुरवॊ बरुवन्तु ॥ 16 ॥

  17. ततः सूतस तस्य वशानुगामी; भीतश च कॊपाद दरुपदात्मजायाः विहाय मानं पुनर एव सभ्यान; उवाच कृष्णां किम अहं बरवीमि ॥ 17 ॥

  18. [दुर] दुःशासनैष मम सूतपुत्रॊ; वृकॊदराद उद्विजते ऽलपचेताः सवयं परगृह्यानय याज्ञसेनीं; किं ते करिष्यन्त्य अवशाः सपत्नाः ॥ 18 ॥

  19. ततः समुत्थाय स राजपुत्रः; शरुत्वा भरातुः कॊपविरक्त दृष्टिः परविश्य तद वेश्म महारथानाम; इत्य अब्रवीद दरौपदीं राजपुत्रीम ॥ 19 ॥

  20. एह्य एहि पाञ्चालि जितासि कृष्णे; दुर्यॊधनं पश्य विमुक्तलज्जा कुरून भजस्वायत पद्मनेत्रे; धर्मेण लब्धासि सभां परैहि ॥ 20 ॥

  21. ततः समुत्थाय सुदुर्मनाः सा; विवर्णम आमृज्य मुखं करेण आर्ता परदुद्राव यतः सत्रियस ता; वृद्धस्य राज्ञः कुरुपुंगवस्य ॥ 21 ॥

  22. ततॊ जवेनाभिससार रॊषाद; दुःशासनस ताम अभिगर्जमानः दीर्घेषु नीलेष्व अथ चॊर्मि मत्सु; जग्राह केशेषु नरेन्द्रपत्नीम ॥ 22 ॥

  23. ये राजसूयावभृथे जलेन; महाक्रतौ मन्त्रपूतेन सिक्ताः ते पाण्डवानां परिभूय वीर्यं; बलात परमृष्टा धृतराष्ट्र जेन ॥ 23 ॥

  24. स तां परामृश्य सभा समीपम; आनीय कृष्णाम अतिकृष्ण केशीम दुःशासनॊ नाथवतीम अनाथवच; चकर्ष वायुः कदलीम इवार्ताम ॥ 24 ॥

  25. सा कृष्यमाणा नमिताङ्गयस्तिः; शनैर उवाचाद्य रजस्वलास्मि एकं च वासॊ मम मन्दबुद्धे; सभां नेतुं नार्हसि माम अनार्य ॥ 25 ॥

  26. ततॊ ऽबरवीत तां परसभं निगृह्य; केशेषु कृष्णेषु तदा स कृष्णाम कृष्णं च जिष्णुं च हरिं नरं च; तराणाय विक्रॊश नयामि हि तवाम ॥ 26 ॥

  27. रजस्वला वा भव याज्ञसेनि; एकाम्बरा वाप्य अथ वा विवस्त्रा दयूते जिता चासि कृतासि दासी; दासीषु कामश च यथॊपजॊषम ॥ 27 ॥

  28. परकीर्णकेशी पतितार्ध वस्त्रा; दुःशासनेन वयवधूयमाना हरीमत्य अमर्षेण च दह्यमाना; शनैर इदं वाक्यम उवाच कृष्णा ॥ 28 ॥

  29. इमे सभायाम उपदिष्ट शास्त्राः; करियावन्तः सर्व एवेन्द्र कल्पाः गुरु सथाना गुरवश चैव सर्वे; तेषाम अग्रे नॊत्सहे सथातुम एवम ॥ 29 ॥

  30. नृशंसकर्मंस तवम अनार्य वृत्त; मा मां विवस्त्रां कृधि मा विकार्षीः न मर्षयेयुस तव राजपुत्राः; सेन्द्रापि देवा यदि ते सहायाः ॥ 30 ॥

  31. धर्मे सथितॊ धर्मसुतश च राजा; धर्मश च सूक्ष्मॊ निपुणॊपलभ्यः वाचापि भर्तुः परमाणु मात्रं; नेच्छसि दॊषं सवगुणान विषृज्य ॥ 31 ॥

  32. इदं तव अनार्यं कुरुवीरमध्ये; रजस्वलां यत परिकर्षसे माम न चापि कश चित कुरुते ऽतर पूजां; धरुवं तवेदं मतम अन्वपद्यन ॥ 32 ॥

  33. धिग अस्तु नष्टः खलु भारतानां; धर्मस तथा कषत्रविदां च वृत्तम यत्राभ्यतीतां कुरु धर्मवेलां; परेक्षन्ति सर्वे कुरवः सभायाम ॥ 33 ॥

  34. दरॊणस्य भीष्मस्य च नास्ति सत्त्वं; धरुवं तथैवास्य महात्मनॊ ऽपि राज्ञस तथा हीमम अधर्मम उग्रं; न लक्षयन्ते कुरुवृद्ध मुख्याः ॥ 34 ॥

  35. तथा बरुवन्ती करुणं सुमध्यमा; काक्षेण भर्तॄन कुपितान अपश्यत सा पाण्डवान कॊपपरीत देहान; संदीपयाम आस कटाक्ष पातैः ॥ 35 ॥

  36. हृतेन राज्येन तथा धनेन; रत्नैश च मुख्यैर न तथा बभूव यथार्तया कॊपसमीरितेन; कृष्णा कटाक्षेण बभूव दुःखम ॥ 36 ॥

  37. दुःशासनश चापि समीक्ष्य कृष्णाम; अवेक्षमाणां कृपणान पतींस तान आधूय वेगेन विसंज्ञकल्पाम; उवाच दासीति हसन्न इवॊग्रः ॥ 37 ॥

  38. कर्णस तु तद वाक्यम अतीव हृष्टः; संपूजयाम आस हसन सशब्दम गान्धारराजः सुबलस्य पुत्रस; तथैव दुःशासनम अभ्यनन्दत ॥ 38 ॥

  39. सभ्यास तु ये तत्र बभूवुर अन्ये; ताभ्याम ऋते धार्तराष्ट्रेण चैव तेषाम अभूद दुःखम अतीव कृष्णां; दृष्ट्वा सभायां परिकृष्यमाणाम ॥ 39 ॥

  40. [भीस्म] न धर्मसौक्ष्म्यात सुभगे विवक्तुं; शक्नॊमि ते परश्नम इमं यथावत अस्वॊ हय अशक्तः पणितुं परस्वं; सत्रियश च भर्तुर वशतां समीक्ष्य ॥ 40 ॥

  41. तयजेत सर्वां पृथिवीं समृद्धां; युधिष्ठिरः सत्यम अथॊ न जह्यात उक्तं जितॊ ऽसमीति च पाण्डवेन; तस्मान न शक्नॊमि विवेक्तुम एतत ॥ 41 ॥

  42. दयूते ऽदवितीयः शकुनिर नरेषु; कुन्तीसुतस तेन निसृष्टकामः न मन्यते तां निकृतिं महात्मा; तस्मान न ते परश्नम इमं बरवीमि ॥ 42 ॥

  43. [द] आहूय राजा कुशलैः सभायां; दुष्टात्मभिर नैकृतिकैर अनार्यैः दयूतप्रियैर नातिकृत परयत्नः; कस्माद अयं नाम निसृष्टकामः ॥ 43 ॥

  44. स शुद्धभावॊ निकृतिप्रवृत्तिम; अबुध्यमानः कुरुपाण्डवाग्र्यः संभूय सर्वैश च जितॊ ऽपि यस्मात; पश्चाच च यत कैतवम अभ्युपेतः ॥ 44 ॥

  45. तिष्ठन्ति चेमे कुरवः सभायाम; ईशाः सुतानां च तथा सनुषाणाम समीक्ष्य सर्वे मम चापि वाक्यं; विब्रूत मे परश्नम इमं यथावत ॥ 45 ॥

  46. [व] तथा बरुवन्तीं करुणं रुदन्तीम; अवेक्षमाणाम असकृत पतींस तान दुःशासनः परुषाण्य अप्रियाणि; वाक्यान्य उवाचामधुराणि चैव ॥ 46 ॥

  47. तां कृष्यमाणां च रजस्वलां च; सरस्तॊत्तरीयाम अतदर्हमाणाम वृकॊदरः परेक्ष्य युधिष्ठिरं च; चकार कॊपं परमार्तरूपः ॥ 47 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 61

Previous: अध्याय 59