[व] रक्षणाद धर्मराजस्य सत्यस्य परिपालनात शत्रूणां कषपणाच चैव सवकर्मनिरताः परजाः ॥ 1 ॥
बलीनां सम्यग आदानाद धर्मतश चानुशासनात निकामवर्षी पर्जन्यः सफीतॊ जनपदॊ ऽभवत ॥ 2 ॥
सर्वारम्भाः सुप्रवृत्ता गॊरक्षं कर्षणं वनिक विशेषात सर्वम एवैतत संजज्ञे राजकर्मणः ॥ 3 ॥
दस्युभ्यॊ वञ्चकेभ्यॊ वा राजन परति परस्परम राजवल्लभतश चैव नाश्रूयन्त मृषा गिरः ॥ 4 ॥
अवर्षं चातिवर्षं च वयाधिपावक मूर्छनम सर्वम एतत तदा नासीद धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ॥ 5 ॥
परियं कर्तुम उपस्थातुं बलिकर्म सवभावजम अभिहर्तुं नृपा जग्मुर नान्यैः कार्यैः पृथक पृथक ॥ 6 ॥
धर्म्यैर धनागमैस तस्य ववृधे निचयॊ महान कर्तुं यस्य न शक्येत कषयॊ वर्षशतैर अपि ॥ 7 ॥
सवकॊशस्य परीमाणं कॊष्ठस्य च महीपतिः विज्ञाय राजा कौन्तेयॊ यज्ञायैव मनॊ दधे ॥ 8 ॥
सुहृदश चैव तं सर्वे पृथक च सह चाब्रुवन यज्ञकालस तव विभॊ करियताम अत्र सांप्रतम ॥ 9 ॥
अथैवं बरुवताम एव तेषाम अभ्याययौ हरिः ऋषिः पुराणॊ वेदात्मा दृश्यश चापि विजानताम ॥ 10 ॥
जगतस तस्थुषां शरेष्ठः परभवश चाप्ययश च ह भूतभव्य भवन नाथः केशवः केशि सूदनः ॥ 11 ॥
पराकारः सर्ववृष्णीनाम आपत्स्व अभयदॊ ऽरिहा बलाधिकारे निक्षिप्य संहत्यानक दुन्दुभिम ॥ 12 ॥
उच्चावचम उपादाय धर्मराजाय माधवः धनौघं पुरुषव्याघ्रॊ बलेन महता वृतः ॥ 13 ॥
तं धनौघम अपर्यन्तं रत्नसागरम अक्षयम नादयन रथघॊषेण परविवेश पुरॊत्तमम ॥ 14 ॥
असूर्यम इव सूर्येण निवातम इव वायुना कृष्णेन समुपेतेन जहृषे भारतं पुरम ॥ 15 ॥
तं मुदाभिसमागम्य सत्कृत्य च यथाविधि संपृष्ट्वा कुशलं चैव सुखासीनं युधिष्ठिरः ॥ 16 ॥
धौम्य दवैपायन मुखैर ऋत्विग्भिः पुरुषर्षभ भीमार्जुनयमैश चापि सहितः कृष्णम अब्रवीत ॥ 17 ॥
तवत्कृते पृथिवी सर्वा मद वशे कृष्ण वर्तते धनं च बहु वार्ष्णेय तवत्प्रसादाद उपार्जितम ॥ 18 ॥
सॊ ऽहम इच्छामि तत सर्वं विधिवद देवकी सुत उपयॊक्तुं दविजाग्र्येषु हव्यवाहे च माधव ॥ 19 ॥
तद अहं यष्टुम इच्छामि दाशार्ह सहितस तवया अनुजैश च महाबाहॊ तन मानुज्ञातुम अर्हसि ॥ 20 ॥
स दीक्षापय गॊविन्द तवम आत्मानं महाभुज तवयीष्टवति दाशार्ह विपाप्मा भविता हय अहम ॥ 21 ॥
मां वाप्य अभ्यनुजानीहि सहैभिर अनुजैर विभॊ अनुज्ञातस तवया कृष्ण पराप्नुयां करतुम उत्तमम ॥ 22 ॥
तं कृष्णः परत्युवाचेदं बहूक्त्वा गुणविस्तरम तवम एव राजशार्दूल सम्राड अर्हॊ महाक्रतुम संप्राप्नुहि तवया पराप्ते कृतकृत्यास ततॊ वयम ॥ 23 ॥
यजस्वाभीप्सितं यज्ञं मयि शरेयस्य अवस्थिते नियुङ्क्ष्व चापि मां कृत्ये सर्वं कर्तास्मि ते वचः ॥ 24 ॥
[य] सफलः कृष्ण संकल्पः सिद्धिश च नियता मम यस्य मे तवं हृषीकेशयथेप्सितम उपस्थितः ॥ 25 ॥
[व] अनुज्ञातस तु कृष्णेन पाण्डवॊ भरातृभिः सह ईहितुं राजसूयाय साधनान्य उपचक्रमे ॥ 26 ॥
तत आज्ञापयाम आस पाण्डवॊ ऽरिनिबर्हणः सहदेवं युधां शरेष्ठं मन्त्रिणश चैव सर्वशः ॥ 27 ॥
अस्मिन करतौ यथॊक्तानि यज्ञाङ्गानि दविजातिभिः तथॊपकरणं सर्वं मङ्गलानि च सर्वशः ॥ 28 ॥
अधियज्ञांश च संभारान धौम्यॊक्तान कषिप्रम एव हि समानयन्तु पुरुषा यथायॊगं यथाक्रमम ॥ 29 ॥
इन्द्रसेनॊ विशॊकश च पूरुश चार्जुन सारथिः अन्नाद्याहरणे युक्ताः सन्तु मत्प्रियकाम्यया ॥ 30 ॥
सर्वकामाश च कार्यन्तां रसगन्धसमन्विताः मनॊहराः परीतिकरा दविजानां कुरुसत्तम ॥ 31 ॥
तद वाक्यसमकालं तु कृतं सर्वम अवेदयत सहदेवॊ युधां शरेष्ठॊ धर्मराजे महात्मनि ॥ 32 ॥
ततॊ दवैपायनॊ राजन्न ऋत्विजः समुपानयत वेदान इव महाभागान साक्षान मूर्तिमतॊ दविजान ॥ 33 ॥
सवयं बरह्मत्वम अकरॊत तस्य सत्यवती सुतः धनंजयानाम ऋषभः सुसामा सामगॊ ऽभवत ॥ 34 ॥
याज्ञवल्क्यॊ बभूवाथ बरह्मिष्ठॊ ऽधवर्यु सत्तमः पैलॊ हॊता वसॊः पुत्रॊ धौम्येन सहितॊ ऽभवत ॥ 35 ॥
एतेषां शिष्यवर्गाश च पुत्राश च भरतर्षभ बभूवुर हॊत्रगाः सर्वे वेदवेदाङ्गपारगाः ॥ 36 ॥
ते वाचयित्वा पुण्याहम ईहयित्वा च तं विधिम शास्त्रॊक्तं यॊजयाम आसुस तद देवयजनं महत ॥ 37 ॥
तत्र चक्रुर अनुज्ञाताः शरणान्य उत शिल्पिनः रत्नवन्ति विशालानि वेश्मानीव दिवौकसाम ॥ 38 ॥
तत आज्ञापयाम आस स राजा राजसत्तमः सहदेवं तदा सद्यॊ मन्त्रिणं कुरुसत्तमः ॥ 39 ॥
आमन्त्रणार्थं दूतांस तवं परेषयस्वाशुगान दरुतम उपश्रुत्य वचॊ राज्ञॊ स दूतान पराहिनॊत तदा ॥ 40 ॥
आमन्त्रयध्वं राष्ट्रेषु बराह्मणान भूमिपान अपि विशश च मान्याञ शूद्रांश च सर्वान आनयतेति च ॥ 41 ॥
ते सर्वान पृथिवीपालान पाण्डवेयस्य शासनात आमन्त्रयां बभूवुश च परेषयाम आस चापरान ॥ 42 ॥
ततस ते तु यथाकालं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम दीक्षयां चक्रिरे विप्रा राजसूयाय भारत ॥ 43 ॥
दीक्षितः स तु धर्मात्मा धर्मराजॊ युधिष्ठिरः जगाम यज्ञायतनं वृतॊ विप्रैः सहस्रशः ॥ 44 ॥
भरातृभिर जञातिभिश चैव सुहृद्भिः सचिवैस तथा कषत्रियैश च मनुष्येन्द्र नानादेशसमागतैः अमात्यैश च नृपश्रेष्ठॊ धर्मॊ विग्रहवान इव ॥ 45 ॥
आजग्मुर बराह्मणास तत्र विषयेभ्यस ततस ततः सर्वविद्यासु निष्णाता वेदवेदाङ्गपार गाः ॥ 46 ॥
तेषाम आवसथांश चक्रुर धर्मराजस्य शासनात बह्व अन्नाञ शयनैर युक्तान सगणानां पृथक पृथक सर्वर्तुगुणसंपन्नाञ शिल्पिनॊ ऽथ सहस्रशः ॥ 47 ॥
तेषु ते नयवसन राजन बराह्मणा भृशसत्कृताः कथयन्तः कथा बह्वीः पश्यन्तॊ नटनर्तकान ॥ 48 ॥
भुञ्जतां चैव विप्राणां वदतां च महास्वनः अनिशं शरूयते समात्र मुदितानां महात्मनाम ॥ 49 ॥
दीयतां दीयताम एषां भुज्यतां भुज्यताम इति एवं परकाराः संजल्पाः शरूयन्ते समात्र नित्यशः ॥ 50 ॥
गवां शतसहस्राणि शयनानां च भारत रुक्मस्य यॊषितां चैव धर्मराजः पृथग ददौ ॥ 51 ॥
परावर्ततैवं यज्ञः स पाण्डवस्य महात्मनः पृथिव्याम एकवीरस्य शक्रस्येव तरिविष्टपे ॥ 52 ॥
ततॊ युधिष्ठिरॊ राजा परेषयाम आस पाण्डवम नकुलं हास्तिनपुरं भीष्माय भरतर्षभ ॥ 53 ॥
दरॊणाय धृतराष्ट्राय विदुराय कृपाय च भरातॄणां चैव सर्वेषां ये ऽनुरक्ता युधिष्ठिर ॥ 54 ॥
सभापर्व · Sabha Parva
अध्याय 30
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 31