[य] नेह पश्यामि विबुधा राधेयम अमितौजसम भरातरौ च महात्मानौ युधामन्यूत्तमौजसौ ॥ 1 ॥
जुहुवुर ये शरीराणि रणवह्नौ महारथाः राजानॊ राजपुत्राश च ये मदर्थे हता रणे ॥ 2 ॥
कव ते महारथाः सर्वे शार्दूलसमविक्रमाः तैर अप्य अयं जितॊ लॊकः कच चित पुरुषसत्तमैः ॥ 3 ॥
यदि लॊकान इमान पराप्तास ते च सर्वे महारथाः सथितं वित्तहि मां देवाः सहितं तैर महात्मभिः ॥ 4 ॥
कच चिन न तैर अवाप्तॊ ऽयं नृपैर लॊकॊ ऽकषयः शुभः न तैर अहं विना वत्स्ये जञातिभिर भरातृभिस तथा ॥ 5 ॥
मातुर हि वचनं शरुत्वा तदा सलिलकर्मणि कर्णस्य करियतां तॊयम इति तप्यामि तेन वै ॥ 6 ॥
इदं च परितप्यामि पुनः पुनर अहं सुराः यन मातुः सदृशौ पादौ तस्याहम अमितौजसः ॥ 7 ॥
दृष्ट्वैव तं नानुगतः कर्णं परबलार्दनम न हय अस्मान कर्ण सहिताञ जयेच छक्रॊ ऽपि संयुगे ॥ 8 ॥
तम अहं यत्र तत्रस्थं दरष्टुम इच्छामि सूर्यजम अविज्ञातॊ मया यॊ ऽसौ घातितः सव्यसाचिना ॥ 9 ॥
भीमं च भीमविक्रान्तं पराणेभ्यॊ ऽपि परियं मम अर्जुनं चेन्द्र संकाशं यमौ तौ च यमॊपमौ ॥ 10 ॥
दरष्टुम इच्छामि तां चाहं पाञ्चालीं धर्मचारिणीम न चेह सथातुम इच्छामि सत्यम एतद बरवीमि वः ॥ 11 ॥
किं मे भरातृविहीनस्य सवर्गेण सुरसत्तमाः यत्र ते स मम सवर्गॊ नायं सवर्गॊ मतॊ मम ॥ 12 ॥
[देवाह] यदि वै तत्र ते शरद्धा गम्यतां पुत्र माचिरम परिये हि तव वर्तामॊ देवराजस्य शासनात ॥ 13 ॥
[वै] इत्य उक्त्वा तं ततॊ देवा देवदूतम उपादिशम युधिष्ठिरस्य सुहृदॊ दर्शयेति परंतप ॥ 14 ॥
ततः कुन्तीसुतॊ राजा देवदूतश च जग्मतुः सहितौ राजशार्दूल यत्र ते पुरुषर्षभाः ॥ 15 ॥
अग्रतॊ देवदूतस तु ययौ राजा च पृष्ठतः पन्थानम अशुभं दुर्गं सेवितं पापकर्मभिः ॥ 16 ॥
तपसा संवृतं घॊरं केशशौवल शाद्वलम युक्तं पापकृतां गन्धैर मांसशॊणितकर्दमम ॥ 17 ॥
दंशॊत्थानं सझिल्लीकं मक्षिका मशकावृतम इतश चेतश च कुणपैः समन्तात परिवारितम ॥ 18 ॥
अस्थि केशसमाकीर्णं कृमिकीट समाकुलम जवलनेन परदीप्तेन समन्तात परिवेष्टितम ॥ 19 ॥
अयॊ मूखैश च काकॊलैर गृध्रैश च समभिद्रुतम सूचीमुखैस तथा परेतैर विन्ध्यशैलॊपमैर वृतम ॥ 20 ॥
मेदॊ रुधिरयुक्तैश च छिन्नबाहूरुपाणिभिः निकृत्तॊदर पादैश च तत्र तत्र परवेरितैः ॥ 21 ॥
स तत कुणप दुर्गन्धम अशिवं रॊमहर्षणम जगाम राजा धर्मात्मा मध्ये बहु विचिन्तयन ॥ 22 ॥
ददर्शॊष्णॊदकैः पूर्णां नदीं चापि सुदुर्गमाम असि पत्रवनं चैव निशितक्षुर संवृतम ॥ 23 ॥
करम्भ वालुकास तप्ता आयसीश च शिलाः पृथक लॊहकुम्भीश च तैलस्य कवाथ्यमानाः समन्ततः ॥ 24 ॥
कूटशाल्मलिकं चापि दुस्पर्शं तिक्ष्ण कण्टकम ददर्श चापि कौन्तेयॊ यातनाः पापकर्मिणाम ॥ 25 ॥
स तं दुर्गन्धम आलक्ष्य देवदूतम उवाच ह कियद अध्वानम अस्माभिर गन्तव्यम इदम ईदृशम ॥ 26 ॥
कव च ते भरातरॊ मह्यं तन ममाख्यातुम अर्हसि देशॊ ऽयं कश च देवानाम एतद इच्छामि वेदितुम ॥ 27 ॥
स संनिववृते शरुत्वा धर्मराजस्य भाषितम देवदूतॊ ऽबरवीच चैनम एतावद गमनं तव ॥ 28 ॥
निवर्तितव्यं हि मया तथास्म्य उक्तॊ दिवौकसैः यदि शरान्तॊ ऽसि राजेन्द्र तवम अथागन्तुम अर्हसि ॥ 29 ॥
युधिष्ठिरस तु निर्विण्णस तेन गन्धेन मूर्छितः निवर्तने धृतमनाः पर्यावर्तत भारत ॥ 30 ॥
स संनिवृत्तॊ धर्मात्मा दुःखशॊकसमन्वितः शुश्राव तत्र वदतां दीना वाचः समन्ततः ॥ 31 ॥
भॊ भॊ धर्मज राजर्षे पुण्याभिजन पाण्डव अनुग्रहार्थम अस्माकं तिष्ठ तावन मुहूर्तकम ॥ 32 ॥
आयाति तवयि दुर्धर्षे वाति पुण्यः समीरणः तव गन्धानुगस तात येनास्मान सुखम आगमत ॥ 33 ॥
ते वयं पार्थ दीर्घस्य कालस्य पुरुषर्षभ सुखम आसादयिष्यामस तवां दृष्ट्वा राजसत्तम ॥ 34 ॥
संतिष्ठस्व महाबाहॊ मुहूर्तम अपि भारत तवयि तिष्ठति कौरव्य यतनास्मान न बाधते ॥ 35 ॥
एवं बहुविधा वाचः कृपणा वेदनावताम तस्मिन देशे स शुश्राव समन्ताद वदतां नृप ॥ 36 ॥
तेषां तद वचनं शरुत्वा दयावान दीनभाषिणाम अहॊ कृच्छ्रम इति पराह तस्थौ स च युधिष्ठिरः ॥ 37 ॥
स ता गिरः पुरस्ताद वै शरुतपूर्वाः पुनः पुनः गलानानां दुःखितानां च नाभ्यजानत पाण्डवः ॥ 38 ॥
अबुध्यमानस ता वाचॊ धर्मपुत्रॊ युधिष्ठिरः उवाच के भवन्तॊ वै किमर्थम इह तिष्ठथ ॥ 39 ॥
इत्य उक्तास ते ततः सर्वे समन्ताद अवभाषिरे कर्णॊ ऽहं भीमसेनॊ ऽहम अर्जुनॊ ऽहम इति परभॊ ॥ 40 ॥
नकुलः सहदेवॊ ऽहं धृष्टद्युम्नॊ ऽहम इत्य उत दरौपदी दरौपदेयाश च इत्य एवं ते विचुक्रुशुः ॥ 41 ॥
ता वाचः सा तदा शरुत्वा तद देशसदृशीर नृप ततॊ विममृशे राजा किं नव इदं दैवकारितम ॥ 42 ॥
किं नु तत कलुषं कर्मकृतम एभिर महात्मभिः कर्णेन दरौपदेयैर वा पाञ्चाल्या वा सुमध्यया ॥ 43 ॥
य इमे पापगन्धे ऽसमिन देशे सन्ति सुदारुणे न हि जानामि सर्वेषां दुष्कृतं पुण्यकर्मणाम ॥ 44 ॥
किं कृत्वा धृतराष्ट्रस्य पुत्रॊ राजसुयॊधनः तथा शरिया युतः पापः सह सर्वैः पदानुगैः ॥ 45 ॥
महेन्द्र इव लक्ष्मीवान आस्ते परमपूजितः कस्येदानीं विकारॊ ऽयं यद इमे नरकं गतः ॥ 46 ॥
सर्वधर्मविदः शूराः सत्यागम परायणाः कषात्र धर्मपराः पराज्ञा यज्वानॊ भूरिदक्षिणाः ॥ 47 ॥
किं नु सुप्तॊ ऽसमि जागर्मि चेतयानॊ न चेतये अहॊ चित्तविकारॊ ऽयं सयाद वा मे चित्तविभ्रमः ॥ 48 ॥
एवं बहुविधं राजा विममर्श युधिष्ठिरः दुःखशॊकसमाविष्टश चिन्ताव्याकुलितेन्द्रियः ॥ 49 ॥
करॊधम आहारयच चैव तीव्रं धर्मसुतॊ नृपः देवांश च गर्हयाम आस धर्मं चैव युधिष्ठिरः ॥ 50 ॥
स तीव्रगन्धसंतप्तॊ देवदूतम उवाच ह गम्यतां भद्र येषां तवं दूतस तेषाम उपान्तिकम ॥ 51 ॥
न हय अहं तत्र यास्म्यामि सथितॊ ऽसमीति निवेद्यताम मत संश्रयाद इमे दूत सुखिनॊ भरातरॊ हि मे ॥ 52 ॥
इत्य उक्तः स तदा दूतः पाण्डुपुत्रेण धीमता जगाम तत्र यत्रास्ते देवराजः शतक्रतुः ॥ 53 ॥
निवेदयाम आस च तद धर्मराज चिकीर्षितम यथॊक्तं धर्मपुत्रेण सर्वम एव जनाधिप ॥ 54 ॥
स्वर्गारोहणपर्व · Svargarohana Parva
अध्याय 2
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 3