धर्मDharmic Data

आश्वमेधिकपर्व · Ashvamedhika Parva

अध्याय 57

  1. [व] स मित्रसहम आसाद्य तव अभिज्ञानम अयाचत तस्मै ददाव अभिज्ञानं स चेक्ष्वाकुवरस तदा ॥ 1 ॥

  2. [स] न चैवैषा गतिः कषेम्या न चान्या विद्यते गतिः एतन मे मतम आज्ञाय परयच्छ मणिकुण्डले ॥ 2 ॥

  3. [व] इत्य उक्तस ताम उत्तङ्कस तु भर्तुर वाक्यम अथाब्रवीत शरुत्वा च सा ततः परादात तस्मै ते मणिकुण्डले ॥ 3 ॥

  4. अवाप्य कुण्डले ते तु राजानं पुनर अब्रवीत किम एतद गुह्य वचनं शरॊतुम इच्छामि पार्थिव ॥ 4 ॥

  5. [स] परजा निसर्वाद विप्रान वै कषत्रियाः पूजयन्ति ह विप्रेभ्यश चापि बहवॊ दॊषाः परादुर्भवन्ति नः ॥ 5 ॥

  6. सॊ ऽहं दविजेभ्यः परणतॊ विप्राद दॊषम अवाप्तवान गतिम अन्यां न पश्यामि मदयन्ती सहायवान सवर्गद्वारस्य गमने सथाने चेह दविजॊत्तम ॥ 6 ॥

  7. न हि राज्ञा विशेषेण विरुद्धेन दविजातिभिः शक्यं नृलॊके संस्थातुं परेत्य वा सुखम एधितुम ॥ 7 ॥

  8. तद इष्टे ते मयैवैते दत्ते सवे मणिकुण्डले यः कृतस ते ऽदय समयः सफलं तं कुरुष्व मे ॥ 8 ॥

  9. [उ] राजंस तथेह कर्तास्मि पुनर एष्यामि ते वशम परश्नं तु कं चित परष्टुं तवां वयवसिष्ये परंतप ॥ 9 ॥

  10. [स] बरूहि विप्र यथाकामं परतिवक्तास्मि ते वचः छेत्तास्मि संशयं ते ऽदय न मे ऽतरास्ति विचारणा ॥ 10 ॥

  11. [उ] पराहुर वाक संगतं मित्रं धर्मनैपुण्य दर्शिनः मित्रेषु यश च विषमः सतेन इत्य एव तं विदुः ॥ 11 ॥

  12. स भवान मित्रताम अद्य संप्राप्तॊ मम पार्थिव स मे बुद्धिं परयच्छस्व समां बुद्धिमतां वर ॥ 12 ॥

  13. अवाप्तार्थॊ ऽहम अद्येह भवांश च पुरुषादकः भवत सकाशम आगन्तुं कषमं मम न वेति वा ॥ 13 ॥

  14. [स] कषमं चेद इह वक्तव्यं मया दविज वरॊत्तम मत्समीपं दविजश्रेष्ठ नागन्तव्यं कथं चन ॥ 14 ॥

  15. एवं तव परपश्यामि शरेयॊ भृगुकुलॊद्वह आगच्छतॊ हि ते विप्र भवेन मृत्युर असंशयम ॥ 15 ॥

  16. [व] इत्य उक्तः स तदा राज्ञा कषमं बुद्धिमता हितम समनुज्ञाप्य राजानम अहल्यां परति जग्मिवान ॥ 16 ॥

  17. गृहीत्वा कुण्डले दिव्ये गुरु पत्न्याः परियं करः जवेन महता परायाद गौतमस्याश्रमं परति ॥ 17 ॥

  18. यथा तयॊ रक्षणं च मदयन्त्याभिभाषितम तथा ते कुण्डले बद्ध्वा तथा कृष्णाजिने ऽनयत ॥ 18 ॥

  19. स कस्मिंश चित कषुधाविष्टः फलभार समन्वितम बिल्वं ददर्श कस्मिंश चिद आरुरॊह कषुधान्वितः ॥ 19 ॥

  20. शाखास्व आसज्य तस्यैव कृष्णाजिनम अरिंदम यस्मिंस ते कुण्डले बद्धे तदा दविज वरेण वै ॥ 20 ॥

  21. विशीर्णबन्धने तस्मिन गते कृष्णाजिने महीम अपश्यद भुजगः कश चित ते तत्र मणिकुण्डले ॥ 21 ॥

  22. ऐरावत कुलॊत्पन्नः शीघ्रॊ भूत्वा तदा स वै विदश्यास्येन वल्मीकं विवेशाथ सकुण्डले ॥ 22 ॥

  23. हरियमाणे तु दृष्ट्वा सकुण्डले भुजगेन ह पपात वृक्षात सॊद्वेगॊ दुःखात परमकॊपनः ॥ 23 ॥

  24. स दण्डकाष्ठम आदाय वल्मीकम अखनत तदा करॊधामर्षाभितप्ताङ्गस ततॊ वै दविजपुंगवः ॥ 24 ॥

  25. तस्य वेगम असह्यं तम असहन्ती वसुंधरा दण्डकाष्ठाभिनुन्नाङ्गी चचाल भृशम आतुरा ॥ 25 ॥

  26. ततः खनत एवाथ विप्रर्षेर धरणीतलम नागलॊकस्य पन्थानं कर्तुकामस्य निश्चयात ॥ 26 ॥

  27. रथेन हरियुक्तेन तं देशम उपजग्मिवान वज्रपाणिर महातेजा ददर्श च दविजॊत्तमम ॥ 27 ॥

  28. स तु तं बराह्मणॊ भूत्वा तस्य दुःखेन दुःखितः उत्तङ्कम अब्रवीत तात नैतच छक्यं तवयेति वै ॥ 28 ॥

  29. इतॊ हि नागलॊकॊ वै यॊजनानि सहस्रशः न दण्डकाष्ठ साध्यं च मन्ये कार्यम इदं तव ॥ 29 ॥

  30. [उ] नागलॊके यदि बरह्मन न शक्ये कुण्डले मया पराप्तुं पराणान विमॊक्ष्यामि पश्यतस ते दविजॊत्तम ॥ 30 ॥

  31. यदा स नाशकत तस्य निश्चयं कर्तुम अन्यथा वज्रपाणिस तदा दण्डं वज्रास्त्रेण युयॊज ह ॥ 31 ॥

  32. ततॊ वज्रप्रहारैस तैर दार्यमाणा वसुंधरा नागलॊकस्य पन्थानम अकरॊज जनमेजय ॥ 32 ॥

  33. स तेन मार्गेण तदा नागलॊकं विवेश ह ददर्श नागलॊकं च यॊजनानि सहस्रशः ॥ 33 ॥

  34. परकार निचयैर दिव्यैर मणिमुक्ताभ्यलंकृतैः उपपन्नं महाभाग शातकुम्भमयैस तथा ॥ 34 ॥

  35. वापीः सफटिकसॊपाना नदीश च विमलॊदकाः ददर्श वृक्षांश च बहून नानाद्विज गणायुतान ॥ 35 ॥

  36. तस्य लॊकस्य च दवारं ददर्श स भृगूद्वहः पञ्चयॊजनविस्तारम आयतं शतयॊजनम ॥ 36 ॥

  37. नागलॊकम उत्तङ्कस तु परेक्ष्य दीनॊ ऽभवत तदा निराशश चाभवत तात कुण्डलाहरणे पुनः ॥ 37 ॥

  38. तत्र परॊवाच तुरगस तं कृष्ण शवेतवालधिः ताम्रास्य नेतः कौरव्य परज्वलन्न इव तेजसा ॥ 38 ॥

  39. धमस्व आपानम एतन मे ततस तवं विप्र लल्प्स्यसे ऐरावत सुतेनेह तवानीते हि कुण्डले ॥ 39 ॥

  40. मा जुगुप्सां कृथाः पुत्र तवम अत्रार्थे कथं चन तवयैतद धि समाचीर्णं गौतमस्याश्रमे तदा ॥ 40 ॥

  41. [उ] कथं भवन्तं जानीयाम उपाध्यायाश्रमं परति यन मया चीर्ण पूर्वं च शरॊतुम इच्छामि तद धयहम ॥ 41 ॥

  42. [अष्व] गुरॊर गुरुं मां जानीहि जवलितं जातवेदसम तवया हय अहं सदा वत्स गुरॊर अर्थे ऽभिपूजितः ॥ 42 ॥

  43. सततं पूजितॊ विप्र शुचिना भृगुनन्दन तस्माच छरेयॊ विधास्यामि तवैवं कुरु माचिरम ॥ 43 ॥

  44. इत्य उक्तः स तथाकार्षीद उत्तङ्कश चित्रभानुना घृतार्चिः परीतिमांश चापि परजज्वाल दिधक्षया ॥ 44 ॥

  45. ततॊ ऽसय रॊमकूपेभ्यॊ धमायमानस्य भारत घनः परादुरभूद धूमॊ नागलॊकभयावहः ॥ 45 ॥

  46. तेन धूमेन सहसा वर्धमानेन भारत नागलॊके महाराज न परज्ञायत किं चन ॥ 46 ॥

  47. हाहाकृतम अभूत सर्वम ऐरावत निवेशनम वासुकिप्रमुखानां च नागानां जनमेजय ॥ 47 ॥

  48. न परकाशन्त वेश्मानि धूमरुद्धानि भारत नीहारसंवृतानीव वनानि गिरयस तथा ॥ 48 ॥

  49. ते धूमरक्तनयना वह्नि तेजॊ ऽभितापिताः आजग्मुर निश्चयं जञातुं भार्गवस्याति तेजसः ॥ 49 ॥

  50. शरुत्वा च निश्चयं तस्य महर्षेस तिग्मतेजसः संभ्रान्तमनसः सर्वे पूजां चक्रुर यथाविधि ॥ 50 ॥

  51. सर्वे पराञ्जलयॊ नागा वृद्धबाल पुरॊगमाः शिरॊभिः परणिपत्यॊचुः परसीद भगवन्न इति ॥ 51 ॥

  52. परसाद्य बराह्मणं ते तु पाद्यम अर्घ्यं निवेद्य च परायच्छन कुण्डले दिव्ये पन्नगाः परमार्चिते ॥ 52 ॥

  53. ततः संपूजितॊ नागैस तत्रॊत्तङ्कः परतापवान अग्निं परदक्षिणं कृत्वा जगाम गुरुसद्म तत ॥ 53 ॥

  54. स गत्वा तवरितॊ राजन गौतमस्य निवेशनम परायच्छत कुण्डले दिव्ये गुरु पत्न्यै तदानघ ॥ 54 ॥

  55. एवं महात्मना तेन तरीँल लॊकाञ जनमेजय परिक्रम्याहृते दिव्ये ततस ते मणिकुण्डले ॥ 55 ॥

  56. एवं परभावः स मुनिर उत्तङ्कॊ भरतर्षभ परेण तपसा युक्तॊ यन मां तवं परिपृच्छसि ॥ 56 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 58

Previous: अध्याय 56