धर्मDharmic Data

आश्वमेधिकपर्व · Ashvamedhika Parva

अध्याय 21

  1. [बर] अत्राप्य उदाहरन्तीमम इतिहासं पुरातनम निबॊध दश हॊतॄणां विधानम इह यादृशम ॥ 1 ॥

  2. सर्वम एवात्र विज्ञेयं चित्तं जञानम अवेक्षते रेतः शरीरभृत काये विज्ञाता तु शरीरभृत ॥ 2 ॥

  3. शरीरभृद गार्हपत्यस तस्माद अन्यः परणीयते ततश चाहवनीयस तु तस्मिन संक्षिप्यते हविः ॥ 3 ॥

  4. ततॊ वाचस्पतिर जज्ञे समानः पर्यवेक्षते रूपं भवति वै वयक्तं तद अनुद्रवते मनः ॥ 4 ॥

  5. [बराह्मणी] कस्माद वाग अभवत पूर्वं कस्मात पश्चान मनॊ ऽभवत मनसा चिन्तितं वाक्यं यदा समभिपद्यते ॥ 5 ॥

  6. केन विज्ञानयॊगेन मतिश चित्तं समास्थिता समुन्नीता नाध्यगच्छत कॊ वैनां परतिषेधति ॥ 6 ॥

  7. [बर] ताम अपानः पतिर भूत्वा तस्मात परेष्यत्य अपानताम तां मतिं मनसः पराहुर मनस तस्माद अवेक्षते ॥ 7 ॥

  8. परश्नं तु वान मनसॊर मां यस्मात तवम अनुपृच्छसि तस्मात ते वर्तयिष्यामि तयॊर एव समाह्वयम ॥ 8 ॥

  9. उभे वान मनसी गत्वा भूतात्मानम अपृच्छताम आवयॊः शरेष्ठम आचक्ष्व छिन्धि नौ संशयं विभॊ ॥ 9 ॥

  10. मन इत्य एव भगवांस तदा पराह सरस्वतीम अहं वै कामधुक तुभ्यम इति तं पराह वाग अथ ॥ 10 ॥

  11. सथावरं जङ्गमं चैव विद्ध्य उभे मनसी मम सथावरं मत्सकाशे वै जङ्गमं विषये तव ॥ 11 ॥

  12. यस तु ते विषयं गच्छेन मन्त्रॊ वर्णः सवरॊ ऽपि वा तन मनॊ जङ्गमं नाम तस्माद असि गरीयसी ॥ 12 ॥

  13. यस्माद असि च मा वॊचः सवयम अभ्येत्य शॊभने तस्माद उच्छ्वासम आसाद्य न वक्ष्यसि सरस्वति ॥ 13 ॥

  14. पराणापानान्तरे देवी वाग वै नित्यं सम तिष्ठति परेर्यमाणा महाभागे विना पराणम अपानती परजापतिम उपाधावत परसीद भगवन्न इति ॥ 14 ॥

  15. ततः पराणः परादुरभूद वाचम आप्याययन पुनः तमाद उच्छ्वासम आसाद्य न वाग वदति कर्हि चित ॥ 15 ॥

  16. घॊषिणी जातनिर्घॊषा नित्यम एव परवर्तते तयॊर अपि च घॊषिण्यॊर निर्घॊषैव गरीयसी ॥ 16 ॥

  17. गौर इव परस्रवत्य एषा रसम उत्तमशालिनी सततं सयन्दते हय एषा शाश्वतं बरह्मवादिनी ॥ 17 ॥

  18. दिव्यादिव्य परभावेन भारती गौः शुचिस्मिते एतयॊर अन्तरं पश्य सूक्ष्मयॊः सयन्दमानयॊः ॥ 18 ॥

  19. अनुत्पन्नेषु वाक्येषु चॊद्यमाना सिसृक्षया किं नु पूर्वं ततॊ देवी वयाजहार सरस्वती ॥ 19 ॥

  20. पराणेन या संभवते शरीरे; पराणाद अपानम्प्रतिपद्यते च उदान भूता च विसृज्य देहं; वयानेन सर्वं दिवम आवृणॊति ॥ 20 ॥

  21. ततः समाने परतितिष्ठतीह; इत्य एव पूर्वं परजजल्प चापि तस्मान मनः सथावरत्वाद विशिष्टं; तथा देवी जङ्गमत्वाद विशिष्टा ॥ 21 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 22

Previous: अध्याय 20