[बर] अत्राप्य उदाहरन्तीमम इतिहासं पुरातनम सुभगे सप्त हॊतॄणां विधानम इह यादृशम ॥ 1 ॥
घराणं चक्षुश च जिह्वा च तवक शरॊत्रं चैव पञ्चमम मनॊ बुद्धिश च सप्तैते हॊतारः पृथग आश्रिताः ॥ 2 ॥
सूक्ष्मे ऽवकाशे सन्तस ते न पश्यन्तीतरेतरम एतान वै सप्त हॊतॄंस तवं सवभावाद विद्धि शॊभने ॥ 3 ॥
[बराह्मणी] सूक्ष्मे ऽवकाशे सन्तस ते कथं नान्यॊन्य दर्शिनः कथं सवभावा भगवन्न एतद आचक्ष्व मे विभॊ ॥ 4 ॥
[बर] गुणाज्ञानम अविज्ञानं गुणि जञानम अभिज्ञता परस्परगुणान एते न विजानन्ति कर्हि चित ॥ 5 ॥
जिह्वा चक्षुस तथा शरॊत्रं तवन्मनॊ बुद्धिर एव च न गन्धान अधिगच्छन्ति घराणस तान अधिगच्छति ॥ 6 ॥
घराणं चक्षुस तथा शरॊत्रं तवन्मनॊ बुद्धिर एव च न रसान अधिगच्छन्ति जिह्वा तान अदिघच्छति ॥ 7 ॥
घराणं जिह्वा तथा शरॊत्रं तवन्मनॊ बुद्धिर एव च न रूपाण्य अधिगच्छन्ति चक्षुस तान्य अधिगच्छति ॥ 8 ॥
घराणं जिह्वा च चक्षुश च शरॊत्रं बुद्धिर मनस तथा न सपर्शान अधिगच्छन्ति तवक च तान अधिगच्छति ॥ 9 ॥
घराणं जिह्वा च चक्षुश च तवन्मनॊ बुद्धिर एव च न शब्दान अधिगच्छन्ति शरॊत्रं तान अधिगच्छति ॥ 10 ॥
घराणं जिह्वा च चक्षुश च तवक शरॊत्रं बुद्धिर एव च संशयान नाधिगच्छन्ति मनस तान अधिगच्छति ॥ 11 ॥
घराणं जिह्वा च चक्षुश च तवक शरॊत्रं मन एव च न निष्ठाम अधिगच्छन्ति बुद्धिस ताम अधिगच्छति ॥ 12 ॥
अत्राप्य उदाहरन्तीमम इतिहासं पुरातनम इन्द्रियाणां च संवादं मनसश चैव भामिनि ॥ 13 ॥
[मनस] न घराति माम ऋते घराणं रसं जिह्वा न बुध्यते रूपं चक्षुर न गृह्णाति तवक सपर्शं नावबुध्यते ॥ 14 ॥
न शरॊत्रं बुध्यते शब्दं मया हीनं कथं चन परवरं सर्वभूतानाम अहम अस्मि सनातनम ॥ 15 ॥
अगाराणीव शून्यानि शान्तार्चिष इवाग्नयः इन्द्रियाणि न भासन्ते मया हीनानि नित्यशः ॥ 16 ॥
काष्ठानीवार्द्र शुष्काणि यतमानैर अपीन्द्रियैः गुणार्थान नाधिगच्छन्ति माम ऋते सर्वजन्तवः ॥ 17 ॥
[इन्द्रियाणि] एवम एतद भवेत सत्यं यथैतन मन्यते भवान ऋते ऽसमान अस्मदर्थांस तु भॊगान भुङ्क्ते भवान यदि ॥ 18 ॥
यद्य अस्मासु परलीनेषु तर्पणं पराणधारणम भॊगान भुङ्क्ते रसान भुङ्क्ते यथैतन मन्यते तथा ॥ 19 ॥
अथ वास्मासु लीनेषु तिष्ठत्सु विषयेषु च यदि संकल्पमात्रेण भुङ्क्ते भॊगान यथार्थवत ॥ 20 ॥
अथ चेन मन्यसे सिद्धिम अस्मदर्थेषु नित्यदा घराणेन रूपम आदत्स्व रसम आदत्स्व चक्षुषा ॥ 21 ॥
शरॊत्रेण गन्धम आदत्स्व निष्ठाम आदत्स्व जिह्वया तवचा च शब्दम आदत्स्व बुद्ध्या सपर्शम अथापि च ॥ 22 ॥
बलवन्तॊ हय अनियमा नियमा दुर्बलीयसाम भॊगान अपूर्वान आदत्स्व नॊच्छिष्टं भॊक्तुम अर्हसि ॥ 23 ॥
यथा हि शिष्यः शास्तारं शरुत्यर्थम अभिधावति ततः शरुतम उपादाय शरुतार्थम उपतिष्ठति ॥ 24 ॥
विषयान एवम अस्माभिर दर्शितान अभिमन्यसे अनागतान अतीतांश च सवप्ने जागरणे तथा ॥ 25 ॥
वैमनस्यं गतानां च जन्तूनाम अल्पचेतसाम अस्मदर्थे कृते कार्ये दृश्यते पराणधारणम ॥ 26 ॥
बहून अपि हि संकल्पान मत्वा सवप्नान उपास्य च बुभुक्षया पीड्यमानॊ विषयान एव धावसि ॥ 27 ॥
अगारम अद्वारम इव परविश्य; संकल्पभॊगॊ विषयान अविन्दन पराणक्षये शान्तिम उपैति नित्यं; दारु कषये ऽगनिर जवलितॊ यथैव ॥ 28 ॥
कामं तु नः सवेषु गुणेषु संगः; कामच नान्यॊन्य गुणॊपलब्धिः अस्मान ऋते नास्ति तवॊपलब्धिस; तवाम अप्य ऋते ऽसमान न भजेत हर्षः ॥ 29 ॥
आश्वमेधिकपर्व · Ashvamedhika Parva
अध्याय 22
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 23