धर्मDharmic Data

अनुशासनपर्व · Anushasana Parva

अध्याय 96

  1. [भ] अत्रैवॊदाहरन्तीमम इतिहासं पुरातनम यद्वृत्तं तीर्थयात्रायां शपथं परति तच छृणु ॥ 1 ॥

  2. पुष्कर अर्थं कृतं सतैन्यं पुरा भरतसत्तम राजर्षिभिर महाराज तथैव च दविजर्षिभिः ॥ 2 ॥

  3. ऋषयः समेताः पश्चिमे वै परभासे; समागता मन्त्रम अमन्त्रयन्त चराम सर्वे पृथिवीं पुण्यतीर्थां; तन नः कार्यं हन्त गच्छाम सर्वे ॥ 3 ॥

  4. शुक्रॊ ऽङगिराश चैव कविश च विद्वांस; तथागस्त्यॊ नारद पर्वतौ च भृगुर वसिष्ठः कश्यपॊ गौतमश च; विश्वामित्रॊ जमदग्निश च राजन ॥ 4 ॥

  5. ऋषिस तथा गालवॊ ऽथाष्टकश च; भरद्वाजॊ ऽरुन्धती वालखिल्याः शिबिर दिलीपॊ नहुषॊ ऽमबरीषॊ; राजा ययातिर धुन्धुमारॊ ऽथ पूरुः ॥ 5 ॥

  6. जग्मुः पुरस्कृत्य महानुभावं; शतक्रतुं वृत्रहणं नरेन्द्र तीर्थानि सर्वाणि परिक्रमन्तॊ; माध्यां ययुः कौशिकीं पुण्यतीर्थाम ॥ 6 ॥

  7. सर्वेषु तीर्थेष्व अथ धूतपापा; जग्मुस ततॊ बरह्मसरः सुपुण्यम देवस्य तीर्थे जलम अग्निकल्पा; विगाह्य ते भुक्तबिस परसूनाः ॥ 7 ॥

  8. के चिद बिसान्य अखनंस तत्र राजन्न; अन्ये मृणालान्य अखनंस तत्र विप्राः अथापश्यन पुष्करं ते हरियन्तं; हरदाद अगस्त्येन समुद्धृतं वै ॥ 8 ॥

  9. तान आह सर्वान ऋषिमुख्यान अगस्त्यः; केनादत्तं पुष्करं मे सुजातम युष्माञ शङ्के दीयतां पुष्करं मे; न वै भवन्तॊ हर्तुम अर्हन्ति पद्मम ॥ 9 ॥

  10. शृणॊमि कालॊ हिंसते धर्मवीर्यं; सेयं पराप्ता वर्धते धर्मपीडा पुराधर्मॊ वर्धते नेह यावत; तावद गच्छामि परलॊकं चिराय ॥ 10 ॥

  11. पुरा वेदान बराह्मणा गराममध्ये; घुष्ट सवरा वृषलाञ शरावयन्ति पुरा राजा वयवहारान अधर्म्यान; पश्यत्य अहं परलॊकं वरजामि ॥ 11 ॥

  12. पुरावरान परत्यवरान गरीयसॊ; यावन नरा नावमंस्यन्ति सर्वे तमॊत्तरं यावद इदं न वर्तते; तावद वरजामि परलॊकं चिराय ॥ 12 ॥

  13. पुरा परपश्यामि परेण मर्त्यान; बलीयसा दुर्बलान भुज्यमानान तस्माद यास्यामि परलॊकं चिराय; न हय उत्सहे दरष्टुम ईदृङ नृलॊके ॥ 13 ॥

  14. तम आहुर आर्ता ऋषयॊ महर्षिं; न ते वयं पुष्करं चॊरयामः मिथ्याभिषङ्गॊ भवता न कार्यः; शपाम तीक्ष्णाञ शपथान महर्षे ॥ 14 ॥

  15. ते निश्चितास तत्र महर्षयस तु; संमन्यन्तॊ धर्मम एवं नरेन्द्र ततॊ ऽशपञ शपथान पर्ययेण; सहैव ते पार्थिव पुत्रपौत्रैः ॥ 15 ॥

  16. [भृगु] परत्याक्रॊशेद इहाक्रुष्टस ताडितः परतिताडयेत खादेच च पृष्ठमांसानि यस ते हरति पुष्करम ॥ 16 ॥

  17. [वसिस्ठ] अस्वाध्याय परॊ लॊके शवानं च परिकर्षतु पुरे च भिक्षुर भवतु यस ते हरति पुष्करम ॥ 17 ॥

  18. [कष्यप] सर्वत्र सर्वं पणतु नयासे लॊभं करॊतु च कूटसाक्षित्वम अभ्येतु यस ते हरति पुष्करम ॥ 18 ॥

  19. [गौतम] जीवत्व अहं कृतॊ बुद्ध्या विपणत्व अधमेन सः कर्षकॊ मत्सरी चास्तु यस ते हरति पुष्करम ॥ 19 ॥

  20. [अन्गिरस] अशुचिर बरह्म कूटॊ ऽसतु शवानं च परिकर्षतु बरह्म हानि कृतिश चास्तु यस ते हरति पुष्करम ॥ 20 ॥

  21. [धुन्धुमार] अकृतज्ञॊ ऽसतु मित्राणां शूद्रायां तु परजायतु एकः संपन्नम अश्नातु यस ते हरति पुष्करम ॥ 21 ॥

  22. [पूरु] चिकित्सायां परचरतु भार्यया चैव पुष्यतु शवशुरात तस्य वृत्तिः सयाद यस ते हरति पुष्करम ॥ 22 ॥

  23. [दिलीप] उदपानप्लवे गरामे बराह्मणॊ वृषली पतिः तस्य लॊभान स वरजतु यस ते हरति पुष्करम ॥ 23 ॥

  24. [षुक्र] पृष्ठमांसं समश्नातु दिवा गच्छतु मैथुनम परेष्यॊ भवतु राज्ञश च यस ते हरति पुष्करम ॥ 24 ॥

  25. [जमदग्नि] अनध्यायेष्व अधीयीत मित्रं शराद्धे च भॊजयेत शराद्धे शूद्रस्य चाश्नीयाद यस ते हरति पुष्करम ॥ 25 ॥

  26. [षिबि] अनाहिताग्निर मरियतां यज्ञे विघ्नं करॊतु च तपस्विभिर विरुध्येत यस ते हरति पुष्करम ॥ 26 ॥

  27. [ययाति] अनृतौ जटी वरतिन्यां वै भार्यायां संप्रजायतु निराकरॊतु वेदांश च यस ते हरति पुष्करम ॥ 27 ॥

  28. [नहुस] अतिथिं गृहस्थॊ नुदतु कामवृत्तॊ ऽसतु दीक्षितः विद्यां परयच्छतु भृतॊ यस ते हरति पुष्करम ॥ 28 ॥

  29. [अम्बरीस] नृशंसस तयक्तधर्मॊ ऽसतु सत्रीषु जञातिषु गॊषु च बराह्मणं चापि जहतु यस ते हरति पुष्करम ॥ 29 ॥

  30. [नारद] गूढॊ ऽजञानी बहिः शास्त्रं पठतां विस्वरं पदम गरीयसॊ ऽवजानातु यस ते हरति पुष्करम ॥ 30 ॥

  31. [नाभाग] अनृतं भाषतु सदा सद्भिश चैव विरुध्यतु शुक्लेन कन्यां ददतु यस ते हरति पुष्करम ॥ 31 ॥

  32. [कवि] पदा स गां ताडयतु सूर्यं च परति मेहतु शरणागतं च तयजतु यस ते हरति पुष्करम ॥ 32 ॥

  33. [विष्वामित्र] करॊतु भृतकॊ ऽवर्षां राज्ञश चास्तु पुरॊहितः ऋत्विग अस्तु हय अयाज्यस्य यस ते हरति पुष्करम ॥ 33 ॥

  34. [पर्वत] गरमे चाधिकृतः सॊ ऽसतु खरयानेन गच्छतु शुनः कर्षतु वृत्त्यर्थे यस ते हरति पुष्करम ॥ 34 ॥

  35. [भरद्वाज] सर्वपापसमादानं नृशंसे चानृते च यत तत तस्यास्तु सदा पापं यस ते हरति पुष्करम ॥ 35 ॥

  36. [अस्टक] स राजास्त्व अकृतप्रज्ञः कामवृत्तिश च पापकृत अधर्मेणानुशास्तूर्वीं यस ते हरति पुष्करम ॥ 36 ॥

  37. [गालव] पापिष्ठेभ्यस तव अनर्घार्हः स नरॊ ऽसतु सवपापकृत दत्त्वा दानं कीर्तयतु यस ते हरति पुष्करम ॥ 37 ॥

  38. [अरुन्धती] शवश्र्वापवादं वदतु भर्तुर भवतु दुर्मनाः एका सवादु समश्नातु या ते हरति पुष्करम ॥ 38 ॥

  39. [वालखिल्य] एकपादेन वृत्त्यर्थं गरामद्वारे स तिष्ठतु धर्मज्ञस तयक्तधर्मॊ ऽसतु यस ते हरति पुष्करम ॥ 39 ॥

  40. [पषुसख] अग्निहॊत्रम अनादृत्य सुखं सवपतु स दविजः परिव्राट कामवृत्तॊ ऽसतु यस ते हरति पुष्करम ॥ 40 ॥

  41. [सुरभी] बाल्वजेन निदानेन कांस्यं भवतु दॊहनम दुह्येत परवत्सेन या ते हरति पुष्करम ॥ 41 ॥

  42. [भ] ततस तु तैः शपथैः शप्यमानैर; नानाविधैर बहुभिः कौरवेन्द्र सहस्राक्षॊ देवराट संप्रहृष्टः; समीक्ष्य तं कॊपनं विप्रमुख्यम ॥ 42 ॥

  43. अथाब्रवीन मघवा परत्ययं सवं; समाभाष्य तम ऋषिं जातरॊषम बरह्मर्षिदेवर्षिनृपर्षिमध्ये; यत तन निबॊधेह ममाध्य राजन ॥ 43 ॥

  44. [षक्र] अध्वर्यवे दुहितरं ददातुच; छन्दॊगे वा चरितब्रह्म चर्ये आथर्वणं वेदम अधीत्य विप्रः; सनायेत यः पुष्करम आददाति ॥ 44 ॥

  45. सर्वान वेदान अधीयीत पुण्यशीलॊ ऽसतु धार्मिकः बरह्मणः सदनं यातु यस ते हरति पुष्करम ॥ 45 ॥

  46. [अगस्त्य] आशीर्वादस तवया परॊक्तः शपथॊ बलसूदन दीयतां पुष्करं मह्यम एष धर्मः सनातनः ॥ 46 ॥

  47. [इन्द्र] न मया भगवाँल लॊभाद धृतं पुष्करम अद्य वै धर्मं ते शरॊतुकामेन हृतं न करॊद्धुम अर्हति ॥ 47 ॥

  48. धर्मः शरुतः समुत्कर्षॊ धर्मसेतुर अनामयः आर्षॊ वै शाश्वतॊ नित्यम अव्ययॊ ऽयं मया शरुतः ॥ 48 ॥

  49. तद इदं गृह्यतां विद्वन पुष्करं मुनिसत्तम अतिक्रमं मे भगब्वन कषन्तुम अर्हस्य अनिन्दित ॥ 49 ॥

  50. इत्य उक्तः स महेन्द्रेण तपस्वी कॊपनॊ भृशम जग्राह पुष्करं धीमान परसन्नश चाभवन मुनिः ॥ 50 ॥

  51. परययुस ते ततॊ भूयस तीर्थानि वनगॊचराः पुण्यतीर्थेषु च तथा गात्राण्य आप्लावयन्ति ते ॥ 51 ॥

  52. आख्यानं य इदं युक्तः पठेत पर्वणि पर्वणि न मूर्खं जनयेत पुत्रं न भवेच च निराकृतिः ॥ 52 ॥

  53. न तम आपत सपृशेत का चिन न जवरॊ न रुजश च ह विरजाः शरेयसा युक्तः परेत्य सवर्गम अवाप्नुयात ॥ 53 ॥

  54. यश च शास्त्रम अनुध्यायेद ऋषिभिः परिपालितम स गच्छेद बरह्मणॊ लॊकम अव्ययं च नरॊत्तम ॥ 54 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 97

Previous: अध्याय 95