[य] विस्रम्भितॊ ऽहं भवता धर्मान परवदता विभॊ परवक्ष्यामि तु संदेहं तन मे बरूहि पितामह ॥ 1 ॥
[य] विधिं गवां परम अहं शरॊतुम इच्छामि तत्त्वतः ॥ 1 ॥
वरतानां किं फलं परॊक्तं कीदृशं वा महाद्युते नियमानां फलं किं च सवधीतस्य च किं फलम ॥ 2 ॥
दमस्येह फलं किं च वेदानां धारणे च किम अध्यापने फलं किं च सर्वम इच्छामि वेदितुम ॥ 3 ॥
अप्रतिग्राहके किं च फलं लॊके पितामह तस्य किं च फलं दृष्टं शरुतं यः संप्रयच्छति ॥ 4 ॥
सवकर्मनिरतानां च शूराणां चापि किं फलम सत्ये च किं फलं परॊक्तं बरह्मचर्ये च किं फलम ॥ 5 ॥
पितृशुश्रूषणे किं च मातृशुश्रूषणे तथा आचार्य गुरुशुश्रूषास्व अनुक्रॊशानुकम्पने ॥ 6 ॥
एतत सर्वम अशेषेण पितामह यथातथम वेत्तुम इच्छामि धर्मज्ञ परं कौतूहलं हि मे ॥ 7 ॥
[भ] यॊ वरतं वै यथॊद्दिष्टं तथा संप्रतिपद्यते अखण्डं सम्यग आरब्धं तस्य लॊकाः सनातनाः ॥ 8 ॥
नियमानां फलं राजन परत्यक्षम इह दृश्यते नियमानां करतूनां च तवयावाप्तम इदं फलम ॥ 9 ॥
सवधीतस्यापि च फलं दृश्यते ऽमुत्र चेह च इह लॊके ऽरथवान नित्यं बरह्मलॊके च मॊदते ॥ 10 ॥
दमस्य तु फलं राजञ शृणु तवं विस्तरेण मे दान्ताः सर्वत्र सुखिनॊ दान्ताः सर्वत्र निर्वृताः ॥ 11 ॥
यत्रेच्छा गामिनॊ दान्ताः सर्वशत्रुनिषूदनाः परार्थयन्ति च यद दान्ता लभन्ते तन न संशयः ॥ 12 ॥
युज्यन्ते सर्वकामैर हि दान्ताः सर्वत्र पाण्डव सवर्गे तथा परमॊदन्ते तपसा विक्रमेण च ॥ 13 ॥
दानैर यज्ञैश च विविधैर यथा दान्ताः कषमान्विताः दाता कुप्यति नॊ दान्तस तस्माद दानात परॊ दमः ॥ 14 ॥
यस तु दद्याद अकुप्यन हि तस्य लॊकाः सनातनाः करॊधॊ हन्ति हि यद दानं तस्माद दानात परॊ दमः ॥ 15 ॥
अदृश्यानि महाराज सथानान्य अयुतशॊ दिवि ऋषीणां सर्वलॊकेषु यानीतॊ यान्ति देवताः ॥ 16 ॥
दमेन यानि नृपते गच्छन्ति परमर्षयः कामयाना महत सथानं तस्माद दानात परॊ दमः ॥ 17 ॥
अध्यापकं परिक्लेशाद अक्षयं फलम अश्नुते विधिवत पावकं हुत्वा बरह्मलॊके नराधिप ॥ 18 ॥
अधीत्यापि हि यॊ वेदान नयायविद्भ्यः परयच्छति गुरु कर्म परशंसी च सॊ ऽपि सवर्गे महीयते ॥ 19 ॥
कषत्रियॊ ऽधययने युक्तॊ यजने दानकर्मणि युद्धे यश च परित्राता सॊ ऽपि सवर्गे महीयते ॥ 20 ॥
वैश्यः सवकर्मनिरतः परदानाल लभते महत शूद्रः सवकर्मनिरतः सवर्गं शुश्रूषयर्च्छति ॥ 21 ॥
शूरा बहुविधाः परॊक्तास तेषाम अर्थाश च मे शृणु शूरान्वयानां निर्दिष्टं फलं शूरस्य चैव ह ॥ 22 ॥
यज्ञशूरा दमे शूराः सत्यशूरास तथापरे युद्धशूरास तथैवॊक्ता दानशूराश च मानवाः ॥ 23 ॥
बुद्धिशूरास तथैवान्ये कषमा शूरास तथापरे आर्जवे च तथा शूराः शमे वर्तन्ति मानवाः ॥ 24 ॥
तैस तैस तु नियमैः शूरा बहवः सन्ति चापरे वेदाध्ययनशूराश च शूराश चाध्यापने रताः ॥ 25 ॥
गुरुशुश्रूषया शूराः पितृशुश्रूषयापरे मातृशुश्रूषया शूरा भैक्ष्य शूरास तथापरे ॥ 26 ॥
सांख्यशूराश च बहवॊ यॊगशूरास तथापरे अरण्ये गृहवासे च शूराश चातिथि पूजने सर्वे यान्ति पराँल लॊकान सवकर्मफलनिर्जितान ॥ 27 ॥
धारणं सर्ववेदानां सर्वतीर्थावगाहनम सत्यं च बरुवतॊ नित्यं समं वा सयान न वा समम ॥ 28 ॥
अश्वमेध सहस्रं च सत्यं च तुलया धृतम अश्वमेध सहस्राद धि सत्यम एव विशिष्यते ॥ 29 ॥
सत्येन सूर्यस तपति सत्येनाग्निः परदीप्यते सत्येन मारुतॊ वाति सर्वं सत्ये परतिष्ठितम ॥ 30 ॥
सत्येन देवान परीणाति पितॄन वै बराह्मणांस तथा सत्यम आहुः परं धर्मं तस्मात सत्यं न लङ्घयेत ॥ 31 ॥
मुनयः सत्यनिरता मुनयः सत्यविक्रमाः मुनयः सत्यशपथास तस्मात सत्यं विशिष्यते सत्यवन्तः सवर्गलॊके मॊदन्ते भरतर्षभ ॥ 32 ॥
दमः सत्यफलावाप्तिर उक्ता सर्वात्मना मया असंशयं विनीतात्मा सर्वः सवर्गे महीयते ॥ 33 ॥
बरह्मचर्यस्य तु गुणाञ शृणु मे वसुधाधिप आ जन्म मरणाद यस तु बरह्म चारी भवेद इह न तस्य किं चिद अप्राप्यम इति विद्धि जनाधिप ॥ 34 ॥
बह्व्यः कॊट्यस तव ऋषीणां तु बरह्मलॊके वसन्त्य उत सत्ये रतानां सततं दान्तानाम ऊर्ध्वरेतसाम ॥ 35 ॥
बरह्मचर्यं दहेद राजन सर्वपापान्य उपासितम बराह्मणेन विशेषेण बराह्मणॊ हय अगिर उच्यते ॥ 36 ॥
परत्यक्षं च तवाप्य एतद बराह्मणेषु तपस्विषु बिभेति हि यथा शक्रॊ बरह्म चारि परधर्षितः तद बरह्मचर्यस्य फलम ऋषीणाम इह दृश्यते ॥ 37 ॥
मातापित्रॊः पूजने यॊ धर्मस तम अपि मे शृणु शुश्रूषते यः पितरं न चासूयेत कथं चन मातरं वानहं वादी गुरुम आचार्यम एव च ॥ 38 ॥
तस्य राजन फलं विद्धि सवर्लॊके सथानम उत्तमम न च पश्येत नरकं गुरुशुश्रूषुर आत्मवान ॥ 39 ॥
अनुशासनपर्व · Anushasana Parva
अध्याय 74
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 75