धर्मDharmic Data

अनुशासनपर्व · Anushasana Parva

अध्याय 74

  1. [य] विस्रम्भितॊ ऽहं भवता धर्मान परवदता विभॊ परवक्ष्यामि तु संदेहं तन मे बरूहि पितामह ॥ 1 ॥

  2. [य] विधिं गवां परम अहं शरॊतुम इच्छामि तत्त्वतः ॥ 1 ॥

  3. वरतानां किं फलं परॊक्तं कीदृशं वा महाद्युते नियमानां फलं किं च सवधीतस्य च किं फलम ॥ 2 ॥

  4. दमस्येह फलं किं च वेदानां धारणे च किम अध्यापने फलं किं च सर्वम इच्छामि वेदितुम ॥ 3 ॥

  5. अप्रतिग्राहके किं च फलं लॊके पितामह तस्य किं च फलं दृष्टं शरुतं यः संप्रयच्छति ॥ 4 ॥

  6. सवकर्मनिरतानां च शूराणां चापि किं फलम सत्ये च किं फलं परॊक्तं बरह्मचर्ये च किं फलम ॥ 5 ॥

  7. पितृशुश्रूषणे किं च मातृशुश्रूषणे तथा आचार्य गुरुशुश्रूषास्व अनुक्रॊशानुकम्पने ॥ 6 ॥

  8. एतत सर्वम अशेषेण पितामह यथातथम वेत्तुम इच्छामि धर्मज्ञ परं कौतूहलं हि मे ॥ 7 ॥

  9. [भ] यॊ वरतं वै यथॊद्दिष्टं तथा संप्रतिपद्यते अखण्डं सम्यग आरब्धं तस्य लॊकाः सनातनाः ॥ 8 ॥

  10. नियमानां फलं राजन परत्यक्षम इह दृश्यते नियमानां करतूनां च तवयावाप्तम इदं फलम ॥ 9 ॥

  11. सवधीतस्यापि च फलं दृश्यते ऽमुत्र चेह च इह लॊके ऽरथवान नित्यं बरह्मलॊके च मॊदते ॥ 10 ॥

  12. दमस्य तु फलं राजञ शृणु तवं विस्तरेण मे दान्ताः सर्वत्र सुखिनॊ दान्ताः सर्वत्र निर्वृताः ॥ 11 ॥

  13. यत्रेच्छा गामिनॊ दान्ताः सर्वशत्रुनिषूदनाः परार्थयन्ति च यद दान्ता लभन्ते तन न संशयः ॥ 12 ॥

  14. युज्यन्ते सर्वकामैर हि दान्ताः सर्वत्र पाण्डव सवर्गे तथा परमॊदन्ते तपसा विक्रमेण च ॥ 13 ॥

  15. दानैर यज्ञैश च विविधैर यथा दान्ताः कषमान्विताः दाता कुप्यति नॊ दान्तस तस्माद दानात परॊ दमः ॥ 14 ॥

  16. यस तु दद्याद अकुप्यन हि तस्य लॊकाः सनातनाः करॊधॊ हन्ति हि यद दानं तस्माद दानात परॊ दमः ॥ 15 ॥

  17. अदृश्यानि महाराज सथानान्य अयुतशॊ दिवि ऋषीणां सर्वलॊकेषु यानीतॊ यान्ति देवताः ॥ 16 ॥

  18. दमेन यानि नृपते गच्छन्ति परमर्षयः कामयाना महत सथानं तस्माद दानात परॊ दमः ॥ 17 ॥

  19. अध्यापकं परिक्लेशाद अक्षयं फलम अश्नुते विधिवत पावकं हुत्वा बरह्मलॊके नराधिप ॥ 18 ॥

  20. अधीत्यापि हि यॊ वेदान नयायविद्भ्यः परयच्छति गुरु कर्म परशंसी च सॊ ऽपि सवर्गे महीयते ॥ 19 ॥

  21. कषत्रियॊ ऽधययने युक्तॊ यजने दानकर्मणि युद्धे यश च परित्राता सॊ ऽपि सवर्गे महीयते ॥ 20 ॥

  22. वैश्यः सवकर्मनिरतः परदानाल लभते महत शूद्रः सवकर्मनिरतः सवर्गं शुश्रूषयर्च्छति ॥ 21 ॥

  23. शूरा बहुविधाः परॊक्तास तेषाम अर्थाश च मे शृणु शूरान्वयानां निर्दिष्टं फलं शूरस्य चैव ह ॥ 22 ॥

  24. यज्ञशूरा दमे शूराः सत्यशूरास तथापरे युद्धशूरास तथैवॊक्ता दानशूराश च मानवाः ॥ 23 ॥

  25. बुद्धिशूरास तथैवान्ये कषमा शूरास तथापरे आर्जवे च तथा शूराः शमे वर्तन्ति मानवाः ॥ 24 ॥

  26. तैस तैस तु नियमैः शूरा बहवः सन्ति चापरे वेदाध्ययनशूराश च शूराश चाध्यापने रताः ॥ 25 ॥

  27. गुरुशुश्रूषया शूराः पितृशुश्रूषयापरे मातृशुश्रूषया शूरा भैक्ष्य शूरास तथापरे ॥ 26 ॥

  28. सांख्यशूराश च बहवॊ यॊगशूरास तथापरे अरण्ये गृहवासे च शूराश चातिथि पूजने सर्वे यान्ति पराँल लॊकान सवकर्मफलनिर्जितान ॥ 27 ॥

  29. धारणं सर्ववेदानां सर्वतीर्थावगाहनम सत्यं च बरुवतॊ नित्यं समं वा सयान न वा समम ॥ 28 ॥

  30. अश्वमेध सहस्रं च सत्यं च तुलया धृतम अश्वमेध सहस्राद धि सत्यम एव विशिष्यते ॥ 29 ॥

  31. सत्येन सूर्यस तपति सत्येनाग्निः परदीप्यते सत्येन मारुतॊ वाति सर्वं सत्ये परतिष्ठितम ॥ 30 ॥

  32. सत्येन देवान परीणाति पितॄन वै बराह्मणांस तथा सत्यम आहुः परं धर्मं तस्मात सत्यं न लङ्घयेत ॥ 31 ॥

  33. मुनयः सत्यनिरता मुनयः सत्यविक्रमाः मुनयः सत्यशपथास तस्मात सत्यं विशिष्यते सत्यवन्तः सवर्गलॊके मॊदन्ते भरतर्षभ ॥ 32 ॥

  34. दमः सत्यफलावाप्तिर उक्ता सर्वात्मना मया असंशयं विनीतात्मा सर्वः सवर्गे महीयते ॥ 33 ॥

  35. बरह्मचर्यस्य तु गुणाञ शृणु मे वसुधाधिप आ जन्म मरणाद यस तु बरह्म चारी भवेद इह न तस्य किं चिद अप्राप्यम इति विद्धि जनाधिप ॥ 34 ॥

  36. बह्व्यः कॊट्यस तव ऋषीणां तु बरह्मलॊके वसन्त्य उत सत्ये रतानां सततं दान्तानाम ऊर्ध्वरेतसाम ॥ 35 ॥

  37. बरह्मचर्यं दहेद राजन सर्वपापान्य उपासितम बराह्मणेन विशेषेण बराह्मणॊ हय अगिर उच्यते ॥ 36 ॥

  38. परत्यक्षं च तवाप्य एतद बराह्मणेषु तपस्विषु बिभेति हि यथा शक्रॊ बरह्म चारि परधर्षितः तद बरह्मचर्यस्य फलम ऋषीणाम इह दृश्यते ॥ 37 ॥

  39. मातापित्रॊः पूजने यॊ धर्मस तम अपि मे शृणु शुश्रूषते यः पितरं न चासूयेत कथं चन मातरं वानहं वादी गुरुम आचार्यम एव च ॥ 38 ॥

  40. तस्य राजन फलं विद्धि सवर्लॊके सथानम उत्तमम न च पश्येत नरकं गुरुशुश्रूषुर आत्मवान ॥ 39 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 75

Previous: अध्याय 73