धर्मDharmic Data

अनुशासनपर्व · Anushasana Parva

अध्याय 58

  1. [य] यानीमानि बहिर वेद्यां दानानि परिचक्षते तेभ्यॊ विशिष्टं किं दानं मतं ते कुरुपुंगव ॥ 1 ॥

  2. कौतूहलं हि परमं तत्र मे वर्तते परभॊ दातारं दत्तम अन्वेति यद दानं तत परचक्ष्व मे ॥ 2 ॥

  3. [भ] अभयं सर्वभूतेभ्यॊ वयसने चाप्य अनुग्रहम यच चाभिलषितं दद्यात तृषितायाभियाचते ॥ 3 ॥

  4. दत्तं मन्येत यद दत्त्वा तद दानं शरेष्ठम उच्यते दत्तं दातारम अन्वेति यद दानं भरतर्षभ ॥ 4 ॥

  5. हिरण्यदानं गॊदानं पृथिवी दानम एव च एतानि वै पवित्राणि तारयन्त्य अपि दुष्कृतम ॥ 5 ॥

  6. एतानि पुरुषव्याघ्र साधुभ्यॊ देहि नित्यदा दानानि हि नरं पापान मॊक्षयन्ति न संशयः ॥ 6 ॥

  7. यद यद इष्टतमं लॊके यच चास्य दयितं गृहे तत तद गुणवते देयं तद एवाक्षयम इच्छता ॥ 7 ॥

  8. परियाणि लभते लॊके परियदः परियकृत तथा परियॊ भवति भूतानाम इह चैव परत्र च ॥ 8 ॥

  9. याचमानम अभीमानाद आशावन्तम अकिंचनम यॊ नार्चाति यथाशक्ति स नृशंसॊ युधिष्ठिर ॥ 9 ॥

  10. अमित्रम अपि चेद दीनं शरणैषिणम आगतम वयसने यॊ ऽनुगृह्णाति स वै पुरुषसत्तमः ॥ 10 ॥

  11. कृशाय हरीमते तात वृत्ति कषीणाय सीदते अपहन्यात कषुधं यस तु न तेन पुरुषः समः ॥ 11 ॥

  12. हरिया तु नियतान साधून पुत्रदारैश च कर्शितान अयाचमानान कौन्तेय सर्वॊपायैर निमन्त्रय ॥ 12 ॥

  13. आशिषं ये न देवेषु न मर्त्येषु च कुर्वते अर्हन्तॊ नित्यसत्त्वस्था यथा लब्धॊपजीविनः ॥ 13 ॥

  14. आशीविषसमेभ्यश च तेभ्यॊ रक्षस्व भारत तान्य उक्तैर उपजिज्ञास्य तथा दविज वरॊत्तमान ॥ 14 ॥

  15. कृतैर आवसथैर नित्यं सप्रेष्यैः स परिच्छदैः निमन्त्रयेथाः कौरव्य सर्वकामसुखावहैः ॥ 15 ॥

  16. यदि ते परतिगृह्णीयुः शरद्धा पूतं युधिष्ठिर कार्यम इत्य एव मन्वाना धार्मिकाः पुण्यकर्मिणः ॥ 16 ॥

  17. विद्या सनाता वरतस्नाता ये वयपाश्रित्य जीविनः गूढस्वाध्यायतपसॊ बराह्मणाः संशितव्रताः ॥ 17 ॥

  18. तेषु शुद्धेषु दान्तेषु सवदारनिरतेषु च यत करिष्यसि कल्याणं तत तवा लॊकेषु धास्यति ॥ 18 ॥

  19. यथाग्निहॊत्रं सुहुतं सायंप्रातर दविजातिना तथा भवति दत्तं वै दविजेभ्यॊ ऽथ कृतात्मना ॥ 19 ॥

  20. एष ते विततॊ यज्ञः शरद्धा पूतः स दक्षिणः विशिष्टः सर्वयज्ञेभ्यॊ ददतस तात वर्तताम ॥ 20 ॥

  21. निवापॊ दानसदृशस तादृशेषु युधिष्ठिर निवपन पूजयंश चैव तेष्व आनृण्यं निगच्छति ॥ 21 ॥

  22. य एव नॊ न कुप्यन्ति न लुभ्यन्ति तृणेष्व अपि त एव नः पूज्यतमा ये चान्ये परियवादिनः ॥ 22 ॥

  23. ये नॊ न बहु मन्यन्ते न परवर्तन्ति चापरे पुत्रवत परिपालास ते नमस तेभ्यस तथाभयम ॥ 23 ॥

  24. ऋत्विक पुरॊहिताचार्या मृदु बरह्म धरा हि ते कषत्रेणापि हि संसृष्टं तेजः शाम्यति वै दविजे ॥ 24 ॥

  25. अस्ति मे बलवान अस्मि राजास्मीति युधिष्ठिर बराह्मणान मा सम पर्यश्नीर वासॊभिर अशनेन च ॥ 25 ॥

  26. यच छॊभार्थं बलार्थं वा वित्तम अस्ति तवानघ तेन ते बराह्मणाः पूज्याः सवधर्मम अनुतिष्ठता ॥ 26 ॥

  27. नमः कार्यास तवया विप्रा वर्तमाना यथातथम यथासुखं यथॊत्साहं ललन्तु तवयि पुत्रवत ॥ 27 ॥

  28. कॊ हय अन्यः सुप्रसादानां सुहृदाम अल्पतॊषिणाम वृत्तिम अर्हत्य उपक्षेप्तुं तवदन्यः कुरुसत्तम ॥ 28 ॥

  29. यथा पत्याश्रमॊ धर्मः सत्रीणां लॊके सनातनः स देवः सा गतिर नान्या तथास्माकं दविजातयः ॥ 29 ॥

  30. यदि नॊ बराह्मणास तात संत्यजेयुर अपूजिताः पश्यन्तॊ दारुणं कर्म सततं कषत्रिये सथितम ॥ 30 ॥

  31. अवेदानाम अकीर्तीनाम अलॊकानाम अयज्वनाम कॊ ऽसमाकं जीवितेनार्थस तद धि नॊ बराह्मणाश्रयम ॥ 31 ॥

  32. अत्र ते वर्तयिष्यामि यथा धर्मः सनातनः राजन्यॊ बराह्मणं राजन पुरा परिचचार ह वैश्यॊ राजन्यम इत्य एव शूद्रॊ वैश्यम इति शरुतिः ॥ 32 ॥

  33. दूराच छूद्रेणॊपचर्यॊ बराह्मणॊ ऽगनिर इव जवलन संस्पृश्य परिचर्यस तु वैश्येन कषत्रियेण च ॥ 33 ॥

  34. मृदुभावान सत्यशीलान सत्यधर्मानुपालकान आशीविषान इव करुद्धांस तान उपाचरत दविजान ॥ 34 ॥

  35. अपरेषां परेषां च परेभ्यश चैव ये परे कषत्रियाणां परतपतां तेजसा च बलेन च बराह्मणेष्व एव शाम्यन्ति तेजांसि च तपांसि च ॥ 35 ॥

  36. न मे पिता परियतरॊ न तवं तात तथा परियः न मे पितुः पिता राजन न चात्मा न च जीवितम ॥ 36 ॥

  37. तवत्तश च मे परियतरः पृथिव्यां नास्ति कश चन तवत्तॊ ऽपि मे परियतरा बराह्मणा भरतर्षभ ॥ 37 ॥

  38. बरवीमि सत्यम एतच च यथाहं पाण्डुनन्दन तेन सत्येन गच्छेयं लॊकान यत्र स शंतनुः ॥ 38 ॥

  39. पश्येयं च सतां लॊकाञ शुचीन बरह्म पुरस्कृतान तत्र मे तात गन्तव्यम अह्नाय च चिराय च ॥ 39 ॥

  40. सॊ ऽहम एतादृशाँल लॊकान दृष्ट्वा भरतसत्तम यन मे कृतं बराह्मणेषु न तप्ये तेन पार्थिव ॥ 40 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 59

Previous: अध्याय 57