[व] ततः कुन्तीसुतॊ राजा पौरजानपदं जनम पूजयित्वा यथान्यायम अनुजज्ञे गृहान परति ॥ 1 ॥
सान्त्वयाम आस नारीश च हतवीरा हतेश्वराः विपुलै रथदानैश च तदा पाण्डुसुतॊ नृपः ॥ 2 ॥
सॊ ऽभिषिक्तॊ महाप्राज्ञः पराप्य राज्यं युधिष्ठिरः अवस्थाप्य नरश्रेष्ठः सर्वाः सवप्रकृतीस तदा ॥ 3 ॥
दविजेभ्यॊ बलमुख्येभ्यॊ नैगमेभ्यश च सर्वशः परतिगृह्याशिषॊ मुख्यास तदा धर्मभृतां वरः ॥ 4 ॥
उषित्वा शर्वरीः शरीमान पञ्चाशन नगरॊत्तमे समयं कौरवाग्र्यस्य सस्मार पुरुषर्षभः ॥ 5 ॥
स निर्ययौ गजपुराद याजकैः परिवारितः दृष्ट्वा निवृत्तम आदित्यं परवृत्तं चॊत्तरायणम ॥ 6 ॥
घृतं माल्यं च गन्धांश च कषौमाणि च युधिष्ठिरः चन्दनागरुमुख्यानि तथा कालागरूणि च ॥ 7 ॥
परस्थाप्य पूर्वं कौन्तेयॊ भीष्म संसाधनाय वै माल्यानि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च ॥ 8 ॥
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य गान्धारीं च यशस्विनीम मातरं च पृथां धीमान भरातॄंश च पुरुषर्षभः ॥ 9 ॥
जनार्दनेनानुगतॊ विदुरेण च धीमता युयुत्सुना च कौरव्यॊ युयुधानेन चाभिभॊ ॥ 10 ॥
महता राजभॊग्येन परिबर्हेण संवृतः सतूयमानॊ महाराज भीष्मस्याग्नीन अनुव्रजन ॥ 11 ॥
निश्चक्राम पुरात तस्माद यथा देवपतिस तथा आससाद कुरुक्षेत्रे ततः शांतनवं नृपम ॥ 12 ॥
उपास्यमानं वयासेन पाराशर्येण धीमता नारदेन च राजर्षे देवलेनासितेन च ॥ 13 ॥
हतशिष्टैर नृपैश चान्यैर नानादेशसमागतैः रक्षिभिश च महात्मानं रक्ष्यमाणं समन्ततः ॥ 14 ॥
शयानं वीरशयने ददर्श नृपतिस ततः ततॊ रथाद अवारॊहद भरातृभिः सहधर्मराट ॥ 15 ॥
अभिवाद्याथ कौन्तेयः पितामहम अरिंदमम दवैपायनादीन विप्रांश च तैश च परत्यभिनन्दितः ॥ 16 ॥
ऋत्विग्भिर बरह्मकल्पैश च भरातृभिश च सहाच्युतः आसाद्य शरतल्पस्थम ऋषिभिः परिवारितम ॥ 17 ॥
अब्रवीद भरतश्रेष्ठं धर्मराजॊ युधिष्ठिरः भरातृभिः सह कौरव्य शयानं निम्नगा सुतम ॥ 18 ॥
युधिष्ठिरॊ ऽहं नृपते नमस ते जाह्नवीसुत शृणॊषि चेन महाबाहॊ बरूहि किं करवाणि ते ॥ 19 ॥
पराप्तॊ ऽसमि समये राजन्न अग्नीन आदाय ते विभॊ आचार्या बराह्मणाश चैव ऋत्विजॊ भरातरश च मे ॥ 20 ॥
पुत्रश च ते महातेजा धृतराष्ट्रॊ जनेश्वरः उपस्थितः सहामात्यॊ वासुदेवश च वीर्यवान ॥ 21 ॥
हतशिष्टाश च राजानः सर्वे च कुरुजाङ्गलाः तान पश्य कुरुशार्दूल समुन्मीलय लॊचने ॥ 22 ॥
यच चेह किं चित कर्तव्यं तत सर्वं परापितं मया यथॊक्तं भवता काले सर्वम एव च तत कृतम ॥ 23 ॥
एवम उक्तस तु गाङ्गेयः कुन्तीपुत्रेण धीमता ददर्श भारतान सर्वान सथितान संपरिवार्य तम ॥ 24 ॥
ततश चल वलिर भीष्मः परगृह्य विपुलं भुजम ओघमेघस्वनॊ वाग्मी काले वचनम अब्रवीत ॥ 25 ॥
दिष्ट्या पराप्तॊ ऽसि कौन्तेय सहामात्यॊ युधिष्ठिर परिवृत्तॊ हि भगवान सहस्रांशुर दिवाकरः ॥ 26 ॥
अष्ट पञ्चाशतं रात्र्यः शयानस्याद्य मे गताः शरेषु निशिताग्रेषु यथा वर्षशतं तथा ॥ 27 ॥
माघॊ ऽयं समनुप्राप्तॊ मासः पुण्यॊ युधिष्ठिर तरिभागशेषः पक्षॊ ऽयं शुक्लॊ भवितुम अर्हति ॥ 28 ॥
एवम उक्त्वा तु गाङ्गेयॊ धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम धृतराष्ट्रम अथामन्त्र्य काले वचनम अब्रवीत ॥ 29 ॥
राजन विदितधर्मॊ ऽसि सुनिर्णीतार्थ संशयः बहुश्रुता हि ते विप्रा बहवः पर्युपासिताः ॥ 30 ॥
वेद शास्त्राणि सर्वाणि धर्मांश च मनुजेश्वर वेदांश च चतुरः साङ्गान निखिलेनावबुध्यसे ॥ 31 ॥
न शॊचितव्यं कौरव्य भवितव्यं हि तत तथा शरुतं देव रहस्यं ते कृष्णद्वैपायनाद अपि ॥ 32 ॥
यथा पाण्डॊः सुता राजंस तथैव तव धर्मतः तान पालय सथितॊ धर्मे गुरुशुश्रूषणे रतान ॥ 33 ॥
धर्मराजॊ हि शुद्धात्मा निदेशे सथास्यते तव आनृशंस्य परं हय एनं जानामि गुरुवत्सलम ॥ 34 ॥
तव पुत्रा दुरात्मानः करॊधलॊभ परायणाः ईर्ष्याभिभूता दुर्वृत्तास तान न शॊचितुम अर्हसि ॥ 35 ॥
[व] एतावद उक्त्वा वचनं धृतराष्ट्रं मनीषिणम वासुदेवं महाबाहुम अभ्यभाषत कौरवः ॥ 36 ॥
भगवन देवदेवेश सुरासुरनमस्कृत तरिविक्रम नमस ते ऽसतु शङ्खचक्रगदाधर ॥ 37 ॥
अनुजानीहि मां कृष्ण वैकुण्ठ पुरुषॊत्तम रक्ष्याश च ते पाण्डवेया भवान हय एषां परायणम ॥ 38 ॥
उक्तवान अस्मि दुर्बुद्धिं मन्दं दुर्यॊधनं पुरा यतः कृष्णस ततॊ धर्मॊ यतॊ धर्मस ततॊ जयः ॥ 39 ॥
वासुदेवेन तीर्थेन पुत्र संशाम्य पाण्डवैः संधानस्य परः कालस तवेति च पुनः पुनः ॥ 40 ॥
न च मे तद वचॊ मूढः कृतवान स सुमन्दधीः घातयित्वेह पृथिवीं ततः स निधनं गतः ॥ 41 ॥
तवां च जानाम्य अहं वीर पुराणम ऋषिसत्तमम नरेण सहितं देवं बदर्यां सुचिरॊषितम ॥ 42 ॥
तथा मे नारदः पराह वयासश च सुमहातपाः नरनारायणाव एतौ संभूतौ मनुजेष्व इति ॥ 43 ॥
[वा] आनुजानामि भीष्म तवां वसून आप्नुहि पार्थिव न ते ऽसति वृजिनं किं चिन मया दृष्टं महाद्युते ॥ 44 ॥
पितृभक्तॊ ऽसि राजर्षे मार्कण्डेय इवापरः तेन मृत्युस तव वशे सथितॊ भृत्य इवानतः ॥ 45 ॥
[व] एवम उक्तस तु गाङ्गेयः पाण्डवान इदम अब्रवीत धृतराष्ट्र मुखांश चापि सर्वान ससुहृदस तथा ॥ 46 ॥
पराणान उत्स्रष्टुम इच्छामि तन मानुज्ञातुम अर्हथ सत्ये परयतितव्यं वः सत्यं हि परमं बलम ॥ 47 ॥
आनृशंस्य परैर भाव्यं सदैव नियतात्मभिः बरह्मण्यैर धर्मशीलैश च तपॊ नीत्यैश च भारत ॥ 48 ॥
इत्य उक्त्वा सुहृदः सर्वान संपरिष्वज्य चैव ह पुनर एवाब्रवीद धीमान युधिष्ठिरम इदं वचः ॥ 49 ॥
बराह्मणाश चैव ते नित्यं पराज्ञाश चैव विशेषतः आचार्या ऋत्विजश चैव पूजनीया नराधिप ॥ 50 ॥
अनुशासनपर्व · Anushasana Parva
अध्याय 153
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 154