धर्मDharmic Data

अनुशासनपर्व · Anushasana Parva

अध्याय 145

  1. [य] दुर्वाससः परसादात ते यत तदा मधुसूदन अवाप्तम इह विज्ञानं तन मे वयाख्यातुम अर्हसि ॥ 1 ॥

  2. महाभाग्यं च यत तस्य नामानि च महात्मनः तत्त्वतॊ जञातुम इच्छामि सर्वं मतिमतां वर ॥ 2 ॥

  3. [वा] हन्त ते कथयिष्यामि नमस्कृत्वा कपर्दिने यद अवाप्तं महाराज शरेयॊ यच चार्जितं यशः ॥ 3 ॥

  4. परयतः परातर उत्थाय यद अधीये विशां पते पराञ्जलिः शतरुद्रीयं तन मे निगदतः शृणु ॥ 4 ॥

  5. परजापतिस तत ससृजे तपसॊ ऽनते महातपाः शंकरस तव असृजत तात परजाः सथावरजङ्गमाः ॥ 5 ॥

  6. नास्ति किं चित परं भूतं महादेवाद विशां पते इह तरिष्व अपि लॊकेषु भूतानां परभवॊ हि सः ॥ 6 ॥

  7. न चैवॊत्सहते सथातुं कश चिद अग्रे महात्मनः न हि भूतं समं तेन तरिषु लॊकेषु विद्यते ॥ 7 ॥

  8. गन्धेनापि हि संग्रामे तस्य करुद्धस्य शत्रवः विसंज्ञा हतभूयिष्ठा वेपन्ति च पतन्ति च ॥ 8 ॥

  9. घॊरं च निनदं तस्य पर्जन्यनिनदॊपमम शरुत्वा विदीर्येद धृदयं देवानाम अपि संयुगे ॥ 9 ॥

  10. यांश च घॊरेण रूपेण पश्येत करुद्धः पिनाक धृक न सुरा नासुरा लॊके न गन्धर्वा न पन्नगाः कुपिते सुखम एधन्ते तस्मिन्न अपि गुहा गताः ॥ 10 ॥

  11. परजापतेश च दक्षस्य यजतॊ वितते करतौ विव्याध कुपितॊ यज्ञं निर्भयस तु भवस तदा धनुषा बाणम उत्सृज्य स घॊषं विननाद च ॥ 11 ॥

  12. ते न शर्म कुतः शान्तिं विषादं लेभिरे सुराः विद्रुते सहसा यज्ञे कुपिते च महेश्वरे ॥ 12 ॥

  13. तेन जयातलघॊषेण सर्वे लॊकाः समाकुलाः बभूवुर अवशाः पार्थ विषेदुश च सुरासुराः ॥ 13 ॥

  14. आपश चुक्षुभिरे चैव चकम्पे च वसुंधरा वयद्रवन गिरयश चापि दयौः पफाल च सर्वशः ॥ 14 ॥

  15. अन्धेन तमसा लॊकाः परावृता न चकाशिरे परनष्टा जयॊतिषां भाश च सह सूर्येण भारत ॥ 15 ॥

  16. भृशं भीतास ततः शान्तिं चक्रुः सवस्त्य अयनानि च ऋषयः सर्वभूतानाम आत्मनश च हितैषिणः ॥ 16 ॥

  17. ततः सॊ ऽभयद्रवद देवान करुद्धॊ रौद्रपराक्रमः भगस्य नयने करुद्धः परहारेण वयशातयत ॥ 17 ॥

  18. पूषाणं चाभिदुद्राव परेण वपुषान्वितः पुरॊडाशं भक्षयतॊ दशनान वै वयशातयत ॥ 18 ॥

  19. ततः परणेमुर देवास ते वेपमानाः सम शंकरम पुनश च संदधे रुद्रॊ दीप्तं सुनिशितं शरम ॥ 19 ॥

  20. रुद्रस्य विक्रमं दृष्ट्वा भीता देवाः सहर्षिभिः ततः परसादयाम आसुः शर्वं ते विबुधॊत्तमाः ॥ 20 ॥

  21. जेपुश च शतरुद्रीयं देवाः कृत्वाञ्जलिं ततः संस्तूयमानस तरिदशैः परससाद महेश्वरः ॥ 21 ॥

  22. रुद्रस्य भागं यज्ञे च विशिष्टं ते तव अकल्पयन भयेन तरिदशा राजञ शरणं च परपेदिरे ॥ 22 ॥

  23. तेन चैवातिकॊपेन स यज्ञः संधितॊ ऽभवत यद यच चापि हतं तत्र तत तथैव परदीयते ॥ 23 ॥

  24. असुराणां पुराण्य आसंस तरीणि वीर्यवतां दिवि आयसं राजतं चैव सौवर्णम अपरं तथा ॥ 24 ॥

  25. नाशकत तानि मघवा भेत्तुं सर्वायुधैर अपि अथ सर्वे ऽमरा रुद्रं जग्मुः शरण मर्दिताः ॥ 25 ॥

  26. तत ऊचुर महात्मानॊ देवाः सर्वे समागताः रुद्र रौद्रा भविष्यन्ति पशवः सर्वकर्मसु जहि दैत्यान सह पुरैर लॊकांस तरायस्व मानद ॥ 26 ॥

  27. स तथॊक्तस तथेत्य उक्त्वा विष्णुं कृत्वा शरॊत्तमम शल्यम अग्निं तथा कृत्वा पुङ्खं वैवस्वतं यमम वेदान कृत्वा धनुः सर्वाञ जयां च सावित्रिम उत्तमाम ॥ 27 ॥

  28. देवान रथरवं कृत्वा विनियुज्य च सर्वशः तरिपर्वणा तरिशल्येन तेन तानि बिभेद सः ॥ 28 ॥

  29. शरेणादित्य वर्णेन कालाग्निसमतेजसा ते ऽसुराः स पुरास तत्र दग्धा रुद्रेण भारत ॥ 29 ॥

  30. तं चैवाङ्क गतं दृष्ट्वा बालं पञ्च शिखं पुनः उमा जिज्ञासमाना वै कॊ ऽयम इत्य अब्रवीत तदा ॥ 30 ॥

  31. असूयतश च शक्रस्य वज्रेण परहरिष्यतः सवज्रं सतम्भयाम आस तं बाहुं परिघॊपमम ॥ 31 ॥

  32. न संबुबुधिरे चैनं देवास तं भुवनेश्वरम स परजापतयः सर्वे तस्मिन मुमुहुर ईश्वरे ॥ 32 ॥

  33. ततॊ धयात्वाथ भगवान बरह्मा तम अमितौजसम अयं शरेष्ठ इति जञात्वा ववन्दे तम उमापतिम ॥ 33 ॥

  34. ततः परसादयाम आसुर उमां रुद्रं च ते सुराः बभूव स तदा बाहुर बलहन्तुर यथा पुरा ॥ 34 ॥

  35. स चापि बराह्मणॊ भूत्वा दुर्वासा नाम वीर्यवान दवारवत्यां मम गृहे चिरं कालम उपावसत ॥ 35 ॥

  36. विप्रकारान परयुङ्क्ते सम सुबहून मम वेश्मनि तान उदारतया चाहम अक्षमं तस्य दुःसहम ॥ 36 ॥

  37. स देवेन्द्रश च वायुश च सॊ ऽशविनौ स च विद्युतः स चन्द्रमाः स चेशानः स सूर्यॊ वरुणश च सः ॥ 37 ॥

  38. स कालः सॊ ऽनतकॊ मृत्युः स तमॊ रात्र्यहानि च मासार्ध मासा ऋतवः संध्ये संवत्सरश च सः ॥ 38 ॥

  39. स धाता स विधाता च विश्वकर्मा स सर्ववित नक्षत्राणि दिशश चैव परदिशॊ ऽथ गरहास तथा विश्वमूर्तिर अमेयात्मा भगवान अमितद्युतिः ॥ 39 ॥

  40. एकधा च दविधा चैव बहुधा च स एव च शतधा सहस्रधा चैव तथा शतसहस्रधा ॥ 40 ॥

  41. ईदृशः स महादेवॊ भूयश च भगवान अतः न हि शक्या गुणा वक्तुम अपि वर्षशतैर अपि ॥ 41 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 146

Previous: अध्याय 144