धर्मDharmic Data

अनुशासनपर्व · Anushasana Parva

अध्याय 134

  1. [म] परावरज्ञे धर्मज्ञे तपॊवननिवासिनि साध्वि सुभ्रु सुकेशान्ते हिमवत्पर्वतात्मजे ॥ 1 ॥

  2. दक्षे शम दमॊपेते निर्ममे धर्मचारिणि पृच्छामि तवां वरारॊहे पृष्टा वद ममेप्षितम ॥ 2 ॥

  3. सावित्री बरह्मणः साध्वी कौशिकस्य शची सती मार्तण्डजस्य धूमॊर्णा ऋद्धिर वैश्रवणस्य च ॥ 3 ॥

  4. वरुणस्य ततॊ गौरी सूर्यस्य च सुवर्चला रॊहिणी शशिनः साध्वी सवाहा चैव विभावसॊः ॥ 4 ॥

  5. अदितिः कश्यपस्याथ सर्वास ताः पतिदेवताः पृष्टाश चॊपासिताश चैव तास तवया देवि नित्यशः ॥ 5 ॥

  6. तेन तवां परिपृच्छामि धर्मज्ञे धर्मवादिनि सत्री धर्मं शरॊतुम इच्छामि तवयॊदाहृतम आदितः ॥ 6 ॥

  7. सहधर्मचरी मे तवं समशीला समव्रता समानसार वीर्या च तपस तीव्रं कृतं च ते तवया हय उक्तॊ विशेषेण परणाणत्वम उपैष्यति ॥ 7 ॥

  8. सत्रियश चैव विशेषेण सत्रीजनस्य गतिः सदा गौर गां गच्छति सुश्रॊणिलॊकेष एषा सथितिः सदा ॥ 8 ॥

  9. मम चार्धं शरीरस्य मम चार्धाद विनिः सृता सुरकार्यकरी च तवं लॊकसंतान कारिणी ॥ 9 ॥

  10. तव सर्वः सुविदितः सत्री धर्मः शाश्वतः शुभे तस्माद अशेषतॊ बरूहि सत्री धर्मं विस्तरेण मे ॥ 10 ॥

  11. [उ] भगवन सर्वभूतेश भूतभव्य भवॊद्भव तवत परभावाद इयं देव वाक चैव परतिभाति मे ॥ 11 ॥

  12. इमास तु नद्यॊ देवेश सर्वतीर्थॊदकैर युताः उपस्पर्शन हेतॊस तवा समीपस्था उपासते ॥ 12 ॥

  13. एताभिः सह संमन्त्र्य परवक्ष्याम्य अनुपूर्वशः परभवन यॊ ऽनहंवादी स वै पुरुष उच्यते ॥ 13 ॥

  14. सत्री च भूतेश सततं सत्रियम एवानुधावति मया संमानिताश चैव भविष्यन्ति सरिद वराः ॥ 14 ॥

  15. एषा सरस्वती पुण्या नदीनाम उत्तमा नदी परथमा सर्वसरितां नदी सागरगामिनी ॥ 15 ॥

  16. विपाशा च वितस्ता च चन्द्र भागा इरावती शतद्रुर देविका सिन्धुः कौशिकी गॊमती तथा ॥ 16 ॥

  17. तथा देव नदी चेयं सर्वतीर्थाभिसंवृता गगनाद गां गता देवी गङ्गा सर्वसरिद्वरा ॥ 17 ॥

  18. इत्य उक्त्वा देवदेवस्य पत्नी धर्मभृतां वरा समितपूर्वम इवाभाष्य सर्वास ताः सरितस तदा ॥ 18 ॥

  19. अपृच्छद देवमहिषी सत्री धर्मं धर्मवत्सला सत्री धर्मकुशलास ता वै गङ्गाद्याः सरितां वराः ॥ 19 ॥

  20. अयं भगवता दत्तः परश्नः सत्री धर्मसंश्रितः तं तु संमन्त्र्य युष्माभिर वक्तुम इच्छामि शंकरे ॥ 20 ॥

  21. न चैकसाध्यं पश्यामि विज्ञानं भुवि कस्य चित दिवि वा सागरगमास तेन वॊ मानयाम्य अहम ॥ 21 ॥

  22. [भ] एवं सर्वाः सरिच्छ्रेष्ठाः पृष्टाः पुण्यतमाः शिवाः ततॊ देव नदी गङ्गा नियुक्ता परतिपूज्य ताम ॥ 22 ॥

  23. बह्वीभिर बुद्धिभिः सफीता सत्री धर्मज्ञा शुचिस्मिता शैलराजसुतां देवीं पुण्या पापापहां शिवाम ॥ 23 ॥

  24. बुद्ध्या विनयसंपन्ना सर्वज्ञानविशारदा स समितं बहु बुद्ध्याढ्या गङ्गा वचनम अब्रवीत ॥ 24 ॥

  25. धन्याः समॊ ऽनुगृहीताः समॊ देवि धर्मपरायणा या तवं सर्वजगन मान्या नदीर मानयसे ऽनघे ॥ 25 ॥

  26. परभवन पृच्छते यॊ हि संमानयति वा पुनः नूनं जनम अदुष्टात्मा पण्डिताख्यां स गच्छति ॥ 26 ॥

  27. जञानविज्ञानसंपन्नान ऊहापॊह विशारदान परवक्तॄन पृच्छते यॊ ऽनयान स वै ना पदम अर्च्छति ॥ 27 ॥

  28. अन्यथा बहु बुद्ध्याढ्यॊ वाक्यं वदति संसदि अन्यथैव हय अहं मानी दुर्बलं वदते वचः ॥ 28 ॥

  29. दिव्यज्ञाने दिवि शरेष्ठे दिव्यपुण्ये सदॊत्थिते तवम एवार्हसि नॊ देवि सत्री धर्मम अनुशासितुम ॥ 29 ॥

  30. [भ] ततः साराधिता देवी गङ्गया बहुभिर गुणैः पराह सर्वम अशेषेण सत्री धर्मं सुरसुन्दरी ॥ 30 ॥

  31. सत्री धर्मॊ मां परति यथा परतिभाति यथाविधि तम अहं कीर्तयिष्यामि तथैव परथितॊ भवेत ॥ 31 ॥

  32. सत्री धर्मः पूर्व एवायं विवाहे बन्धुभिः कृतः सहधर्मचरी भर्तुर भवत्य अग्निसमीपतः ॥ 32 ॥

  33. सुस्वभावा सुवचना सुवृत्ता सुखदर्शना अनन्यचित्तसु मुखी भर्तुः सा धर्मचारिणी ॥ 33 ॥

  34. सा भवेद धर्मपरमा सा भवेद धर्मभागिणी देव वत्स ततं साध्वी या भर्तारं परपश्यति ॥ 34 ॥

  35. शुश्रूषां परिचारं च देववद या करॊति च नान्यभावा हय अविमनाः सुव्रता सुखदर्शना ॥ 35 ॥

  36. पुत्र वक्त्रम इवाभीक्ष्णं भर्तुर वदनम ईक्षते या साध्वी नियताचारा सा भवेद धर्मचारिणी ॥ 36 ॥

  37. शरुत्वा दम्पति धर्मं वै सहधर्मकृतं शुभम अनन्यचित्ता सुमुखी भर्तुः सा धर्मचारिणी ॥ 37 ॥

  38. परुषाण्य अपि चॊक्ता या दृष्टा वा करूर चक्षुषा सुप्रसन्नमुखी भर्तुर या नारी सा पतिव्रता ॥ 38 ॥

  39. न चन्द्रसूर्यौ न तरुं पुंनाम्नॊ या निरीक्षते भर्तृवर्जं वरारॊहा सा भवेद धर्मचारिणी ॥ 39 ॥

  40. दरिद्रं वयाधितं दीनम अध्वना परिकर्शितम पतिं पुत्रम इवॊपास्ते सा नारी धर्मभागिनी ॥ 40 ॥

  41. या नारी परयता दक्षा या नारी पुत्रिणी भवेत पतिप्रिया पतिप्राणा सा नारी धर्मभागिनी ॥ 41 ॥

  42. शुश्रूषां परिचर्यां च करॊत्य अविमनाः सदा सुप्रतीता विनीता च सा नारी धर्मभागिनी ॥ 42 ॥

  43. न कामेषु न भॊगेषु नैश्वर्ये न सुखे तथा सपृहा यस्या यथा पत्यौ सा नारी धर्मभागिनी ॥ 43 ॥

  44. कल्यॊत्थान रता नित्यं गुरुशुश्रूषणे रता सुसंमृष्टक्षया चैव गॊशकृत कृतलेपना ॥ 44 ॥

  45. अग्निकार्यपरा नित्यं सदा पुष्पबलि परदा देवतातिथिभृत्यानां निरुप्य पतिना सह ॥ 45 ॥

  46. शेषान्नम उपभुञ्जाना यथान्यायं यथाविधि तुष्टपुष्टजना नित्यं नारी धर्मेण युज्यते ॥ 46 ॥

  47. शवश्रू शवशुरयॊः पादौ तॊषयन्ती गुणान्विता माता पितृपरा नित्यं या नारी सा तपॊधना ॥ 47 ॥

  48. बराह्मणान दुर्बलानाथान दीनान्ध कृपणांस तथा बिभर्त्य अन्नेन या नारी सा पतिव्रतभागिनी ॥ 48 ॥

  49. वरतं चरति या नित्यं दुश्चरं लभु सत्त्वया पतिचित्ता पतिहिता सा पतिव्रतभागिनी ॥ 49 ॥

  50. पुण्यम एतत तपश चैव सवर्गश चैष सनातनः या नारी भर्तृपरमा भवेद भर्तृव्रता शिवा ॥ 50 ॥

  51. पतिर हि देवॊ नारीणां पतिर बन्धुः पतिर गतिः पत्या समा गतिर नास्ति दैवतं वा यथा पतिः ॥ 51 ॥

  52. पतिप्रसादः सवर्गॊ वा तुल्यॊ नार्या न वा भवेत अहं सवर्गं न हीच्छेयं तवय्य अप्रीते महेश्वरे ॥ 52 ॥

  53. यद्य अकार्यम अधर्मं वा यदि वा पराणनाशनम पतिर बरूयाद दरिद्रॊ वा वयाधितॊ वा कथं चन ॥ 53 ॥

  54. आपन्नॊ रिपुसंस्थॊ वा बरह्मशापार्दितॊ ऽपि वा आपद धर्मान अनुप्रेक्ष्य तत कार्यम अविशङ्कया ॥ 54 ॥

  55. एष देव मया परॊक्तः सत्री धर्मॊ वचनात तव या तव एवं भाविनी नारी सा भवेद धर्मभागिनी ॥ 55 ॥

  56. [भ] इत्य उक्तः स तु देवेशः परतिपूज्य गिरेः सुताम लॊकान विसर्जयाम आस सर्वैर अनुचरैः सह ॥ 56 ॥

  57. ततॊ ययुर भूतगणाः सरितश च यथागतम गन्धर्वाप्सरसश चैव परणम्य शिरसा भवम ॥ 57 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 135

Previous: अध्याय 133