यान अङ्गिराः कषत्रधर्मान उतथ्यॊ बरह्म वित तमः मान्धात्रे यौवनाश्वाय परीतिमान अभ्यभाषत ॥ 1 ॥
स यथानुशशासैनम उतथ्यॊ बरह्म वित्तमः तत ते सर्वं परवक्ष्यामि निखिलेन युधिष्ठिर ॥ 2 ॥
धर्माय राजा भवति न कामकरणाय तु मान्धातर एवं जानीहि राजा लॊकस्य रक्षिता ॥ 3 ॥
राजा चरति वै धर्मं देवत्वायैव गच्छति न चेद धर्मं स चरति नरकायैव गच्छति ॥ 4 ॥
धर्मे तिष्ठन्ति भूतानि धर्मॊ राजनि तिष्ठति तं राजा साधु यः शास्ति स राजा पृथिवीपतिः ॥ 5 ॥
राजा परमधर्मात्मा लक्ष्मीवान पाप उच्यते देवाश च गर्हां गच्छन्ति धर्मॊ नास्तीति चॊच्यते ॥ 6 ॥
अधर्मे वर्तमानानाम अर्थसिद्धिः परदृश्यते तद एव मङ्गलं सर्वं लॊकः समनुवर्तते ॥ 7 ॥
उच्छिद्यते धर्मवृत्तम अधर्मॊ वर्तते महान भयम आहुर दिवारात्रं यदा पापॊ न वार्यते ॥ 8 ॥
न वेदान अनुवर्तन्ति वरतवन्तॊ दविजातयः न यज्ञांस तन्वते विप्रा यदा पापॊ न वार्यते ॥ 9 ॥
वध्यानाम इव सर्वेषां मनॊ भवति विह्वलम मनुष्याणां महाराज यदा पापॊ न वार्यते ॥ 10 ॥
उभौ लॊकाव अभिप्रेक्ष्य राजानम ऋषयः सवयम असृजन सुमहद भूतम अयं धर्मॊ भविष्यति ॥ 11 ॥
यस्मिन धर्मॊ विराजेत तं राजानं परचक्षते यस्मिन विलीयते धर्मं तं देवा वेषलं विदुः ॥ 12 ॥
वृषॊ हि भगवान धर्मॊ यस तस्य कुरुते हय अलम वृषलं तं विदुर देवास तस्माद धर्मं न लॊपयेत ॥ 13 ॥
धर्मे वर्धति वर्धन्ति सर्वभूतानि सर्वदा तस्मिन हरसति हीयन्ते तस्माद धर्मं परवर्धयेत ॥ 14 ॥
धनात सरवति धर्मॊ हि धारणाद वेति निश्चयः अकार्याणां मनुष्येन्द्र स सीमान्त करः समृतः ॥ 15 ॥
परभवार्थं हि भूतानां धर्मः सृष्टः सवयं भुवा तस्मात परवर्धयेद धर्मं परजानुग्रह कारणात ॥ 16 ॥
तस्माद धि राजशार्दूल धर्मः शरेष्ठ इति समृतः स राजा यः परजाः शास्ति साधु कृत पुरुषर्षभः ॥ 17 ॥
कामक्रॊधाव अनादृत्य धर्मम एवानुपालयेत धर्मः शरेयः करतमॊ राज्ञां भरतसत्तम ॥ 18 ॥
धर्मस्य बराह्मणा यॊनिस तस्मात तान पूजयेत सदा बराह्मणानां च मान्धातः कामान कुर्याद अमत्सरी ॥ 19 ॥
तेषां हय अकाम करणाद राज्ञः संजायते भयम मित्राणि च न वर्धन्ते तथामित्री भवन्त्य अपि ॥ 20 ॥
बराह्मणान वै तदासूयाद यदा वैरॊचनॊ बलिः अथास्माच छरीर अपाक्रामद यास्मिन्न आसीत परतापिनी ॥ 21 ॥
ततस तस्माद अपक्रम्य सागच्छत पाकशासनम अथ सॊ ऽनवतपत पश्चाच छरियं दृष्ट्वा पुरंदरे ॥ 22 ॥
एतत फलम असूयाया अभिमानस्य चाभिभॊ तस्माद बुध्यस्व मान्धातर मा तवा जह्यात परतापिनी ॥ 23 ॥
दर्पॊ नाम शरियः पुत्रॊ जज्ञे ऽधर्माद इति शरुतिः तेन देवासुरा राजन नीताः सुबहुशॊ वशम ॥ 24 ॥
राजर्षयश च बहवस तस्माद बुध्यस्व पार्थिव राजा भवति तं जित्वा दासस तेन पराजितः ॥ 25 ॥
स यथा दर्पसहितम अधर्मं नानुसेवते तथा वर्तस्व मान्धातश चिरं चेत सथातुम इच्छसि ॥ 26 ॥
मत्तात परमत्तात पॊगण्डाद उन्मत्ताच च विशेषतः तद अभ्यासाद उपावर्ताद अहितानां च सेवनात ॥ 27 ॥
निगृहीताद अमात्याच च सत्रीभ्यश चैव विशेषतः पर्वताद विषमाद दुर्गाद धस्तिनॊ ऽशवात सरीसृपात ॥ 28 ॥
एतेभ्यॊ नित्ययत्तः सयान नक्तंचर्यां च वर्जयेत अत्य आयं चाति मानं च दम्भं करॊधं च वर्जयेत ॥ 29 ॥
अविज्ञातासु च सत्रीषु कलीबासु सवैरिणीषु च परभार्यासु कन्यासु नाचरेन मैथुनं नृपः ॥ 30 ॥
कुलेषु पापरक्षांसि जायन्ते वर्णसंकरात अपुमांसॊ ऽङगहीनाश च सथूलजिह्वा विचेतसः ॥ 31 ॥
एते चान्ये च जायन्ते यदा राजा परमाद्यति तस्माद राज्ञा विशेषेण वर्तितव्यं परजाहिते ॥ 32 ॥
कषत्रियस्य परमत्तस्य दॊषः संजायते महान अधर्माः संप्रवर्तन्ते परजा संकरकारकाः ॥ 33 ॥
अशीते विद्यते शीतं शीते शीतं न विद्यते अवृष्टिर अति वृष्टिश च वयाधिश चाविशति परजाः ॥ 34 ॥
नक्षत्राण्य उपतिष्ठन्ति गरहा घॊरास तथापरे उत्पाताश चात्र दृश्यन्ते बहवॊ राजनाशनाः ॥ 35 ॥
अरक्षितात्मा यॊ राजा परजाश चापि न रक्षति परजाश च तस्य कषीयन्ते ताश च सॊ ऽनु विनश्यति ॥ 36 ॥
दवाव आददाते हय एकस्य दवयॊश च बहवॊ ऽपरे कुमार्यः संप्रलुप्यन्ते तदाहुर नृप दूषणम ॥ 37 ॥
ममैतद इति नैकस्य मनुष्येष्व अवतिष्ठते तयक्त्वा धर्मं यदा राजा परमादम अनुतिष्ठति ॥ 38 ॥
शान्तिपर्व · Shanti Parva
अध्याय 91
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 92