धर्मDharmic Data

शान्तिपर्व · Shanti Parva

अध्याय 9

  1. [युधिस्ठिर] मुहूर्तं तावद एकाग्रॊ मनः शरॊत्रे ऽनतरात्मनि धारयित्वापि ते शरुत्वा रॊचतां वचनं मम ॥ 1 ॥

  2. सार्थगम्यम अहं मार्गं न जातु तवत्कृते पुनः गच्छेयं तद गमिष्यामि हित्वा गराम्यसुखान्य उत ॥ 2 ॥

  3. कषेम्यश चैकाकिना गम्यः पन्थाः कॊ ऽसतीति पृच्छ माम अथ वा नेच्छसि परष्टुम अपृच्छन्न अपि मे शृणु ॥ 3 ॥

  4. हित्वा गराम्यसुखाचारं तप्यमानॊ महत तपः अरण्ये फलमूलाशी चरिष्यामि मृगैः सह ॥ 4 ॥

  5. जुह्वानॊ ऽगनिं यथाकालम उभौ कालाव उपस्पृशन कृशः परिमिताहारश चर्म चीरजटा धरः ॥ 5 ॥

  6. शीतवातातप सहः कषुत्पिपासाश्रमक्षमः तपसा विधिदृष्टेन शरीरम उपशॊषयन ॥ 6 ॥

  7. मनःकर्णसुखा नित्यं शृण्वन्न उच्चावचा गिरः मुदितानाम अरण्येषु वसतां मृगपक्षिणाम ॥ 7 ॥

  8. आजिघ्रन पेशलान गन्धान फुल्लानां वृक्षवीरुधाम नानारूपान वने पश्यन रमणीयान वनौकसः ॥ 8 ॥

  9. वान परस्थजनस्यापि दर्शनं कुलवासिनः नाप्रियाण्य आचरिष्यामि किं पुनर गरामवासिनाम ॥ 9 ॥

  10. एकान्तशीली विमृशन पक्वापक्वेन वर्तयन पितॄन देवांश च वन्येन वाग्भिर अद्भिश च तर्पयन ॥ 10 ॥

  11. एवम आरण्य शास्त्राणाम उग्रम उग्रतरं विधिम सेवमानः परतीक्षिष्ये देहस्यास्य समापनम ॥ 11 ॥

  12. अथ वैकॊ ऽहम एकाहम एकैकस्मिन वनस्पतौ चरन भैक्ष्यं मुनिर मुण्डः कषपयिष्ये कलेवरम ॥ 12 ॥

  13. पांसुभिः समवच्छन्नः शून्यागार परतिश्रयः वृक्षमूलनिकेतॊ वा तयक्तसर्वप्रियाप्रियः ॥ 13 ॥

  14. न शॊचन न परहृष्यंश च तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः निराशीर निर्ममॊ भूत्वा निर्द्वंद्वॊ निष्परिग्रहः ॥ 14 ॥

  15. आत्मारामः परसन्नात्मा जडान्धबधिराकृतिः अकुर्वाणः परैः कां चित संविदं जातु केन चित ॥ 15 ॥

  16. जङ्गमाजङ्गमान सर्वान न विहिंसंश चतुर्विधान परजाः सर्वाः सवधर्मस्थाः समः पराणभृतः परति ॥ 16 ॥

  17. न चाप्य अवहसन कं चिन न कुर्वन भरुकुटीं कव चित परसन्नवदनॊ नित्यं सर्वेन्द्रियसुसंयतः ॥ 17 ॥

  18. अपृच्छन कस्य चिन मार्गं वरजन येनैव केन चित न देशं न दिशं कां चिद गन्तुम इच्छन विशेषतः ॥ 18 ॥

  19. गमने निरपेक्षश च पश्चाद अनवलॊकयन ऋजुः परणिहितॊ गच्छंस तरस सथावरवर्जकः ॥ 19 ॥

  20. सवभावस तु परयात्य अग्रे परभवन्त्य अशनान्य अपि दवंद्वानि च विरुद्धानि तानि सर्वाण्य अचिन्तयन ॥ 20 ॥

  21. अल्पं वास्वादु वा भॊज्यं पूर्वालाभेन जातुचित अन्येष्व अपि चरँल लाभम अलाभे सप्त पूरयन ॥ 21 ॥

  22. वि धूमे नयस्तमुसले वयङ्गारे भुक्तवज जने अतीतपात्र संचारे काले विगतभिक्षुके ॥ 22 ॥

  23. एककालं चरन भैक्ष्यं गृहे दवे चैव पञ्च च सपृहा पाशान विमुच्याहं चरिष्यामि महीम इमाम ॥ 23 ॥

  24. न जिजीविषुवत किं चिन न मुमूर्षुवद आचरन जीवितं मरणं चैव नाभिनन्दन न च दविषन ॥ 24 ॥

  25. वास्यैकं तक्षतॊ बाहुं चन्दनेनैकम उक्षतः नाकल्याणं न कल्याणं चिन्तयन्न उभयॊस तयॊः ॥ 25 ॥

  26. याः काश चिज जीवता शक्याः कर्तुम अभ्युदय करियाः सर्वास ताः समभित्यज्य निमेषादि वयवस्थितः ॥ 26 ॥

  27. तेषु नित्यम असक्तश च तयक्तसर्वेन्द्रियक्रियः सुपरित्यक्त संकल्पः सुनिर्णिक्तात्म कल्मषः ॥ 27 ॥

  28. विमुक्तः सर्वसङ्गेभ्यॊ वयतीतः सर्ववागुराः न वशे कस्य चित तिष्ठन स धर्मा मातरिश्वनः ॥ 28 ॥

  29. वीतरागश चरन्न एवं तुष्टिं पराप्स्यामि शाश्वतीम तृष्णया हि महत पापम अज्ञानाद अस्मि कारितः ॥ 29 ॥

  30. कुशलाकुशलान्य एके कृत्वा कर्माणि मानवाः कार्यकारण संश्लिष्टं सवजनं नाम अबिभ्रती ॥ 30 ॥

  31. आयुषॊ ऽनते परहायेदं कषीणप्रायं कलेवरम परतिगृह्णाति तत पापं कर्तुः कर्मफलं हि तत ॥ 31 ॥

  32. एवं संसारचक्रे ऽसमिन वयाविद्धे रथचक्रवत समेति भूतग्रामॊ ऽयं भूतग्रामेण कार्यवान ॥ 32 ॥

  33. जन्ममृत्युजराव्याधिवेदनाभिर उपद्रुतम असारम इमम अस्वन्तं संसारं तयजतः सुखम ॥ 33 ॥

  34. दिवः पतत्सु देवेषु सथानेभ्यश च महर्षिषु कॊ हि नाम भवेनार्थी भवेत कारणतत्त्ववित ॥ 34 ॥

  35. कृत्वा हि विविधं कर्म तत तद विविधलक्षणम पार्थिवैर नृपतिः सवल्पैः कारणैर एव बध्यते ॥ 35 ॥

  36. तस्मात परज्ञामृतम इदं चिरान मां परत्युपस्थितम तत पराप्य परार्थये सथानम अव्ययं शाश्वतं धरुवम ॥ 36 ॥

  37. एतया सततं वृत्त्या चरन्न एवं परकारया देहं संस्थापयिष्यामि निर्भयं मार्गम आस्थितः ॥ 37 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 10

Previous: अध्याय 8