धर्मDharmic Data

शान्तिपर्व · Shanti Parva

अध्याय 86

  1. कथं सविद इह राजेन्द्र पालयन पार्थिव परजाः परति धर्मं विशेषेण कीर्तिम आप्नॊति शाश्वतीम ॥ 1 ॥

  2. वयवहारेण शुद्धेन परजापालनतत्परः पराप्य धर्मं च कीर्तिं च लॊकाव आप्नॊत्य उभौ शुचिः ॥ 2 ॥

  3. कीदृशं वयवहारं तु कैश च वयवहरेन नृपः एतत पृष्टॊ महाप्राज्ञ यथा वद वक्तुम अर्हसि ॥ 3 ॥

  4. ये चैते पूर्वकथिता गुणास ते पुरुषं परति नैकस्मिन पुरुषे हय एते विद्यन्त इति मे मतिः ॥ 4 ॥

  5. एवम एतन महाप्राज्ञ यथा वदसि बुद्धिमान दुर लभः पुरुषः कश चिद एभिर गुणगुणैर युतः ॥ 5 ॥

  6. किं तु संक्षेप तः शीलं परयत्ने नेह दुर लभम वक्ष्यामि तु यथामात्यान यादृशांश च करिष्यसि ॥ 6 ॥

  7. चतुरॊ बराह्मणान वैद्यान परगल्भान सात्त्विकाञ शुचीन तरींश च शूद्रान विनीतांश च शुचीन कर्मणि पूर्वके ॥ 7 ॥

  8. अष्टाभिश च गुणैर युक्तं सूतं पौराणिकं चरेत पञ्चाशद वर्षवयसं परगल्भम अनसूयकम ॥ 8 ॥

  9. मतिस्मृतिसमायुक्तं विनीतं समदर्शनम कार्ये विवदमानानां शक्तम अर्थेष्व अलॊलुपम ॥ 9 ॥

  10. विवर्जितानां वयसनैः सुघॊरैः सप्तभिर भृशम अष्टानां मन्त्रिणां मध्ये मन्त्रं राजॊपधारयेत ॥ 10 ॥

  11. ततः संपेषयेद राष्ट्रे राष्ट्रायाथ च दर्शयेत अनेन वयवहारेण दरष्टव्यास ते परजाः सदा ॥ 11 ॥

  12. न चापि गूढं कार्यं ते गराह्यं कार्यॊपघातकम कार्ये खलु विपन्ने तवां सॊ ऽधर्मस तांश च पीडयेत ॥ 12 ॥

  13. विद्रवेच चैव राष्ट्रं ते शयेनात पक्षिगणा इव परिस्रवेच च सततं नौर विशीर्णेव सागरे ॥ 13 ॥

  14. परजाः पालयतॊ ऽसम्यग अधर्मेणेह भूपतेः हार्दं भयं संभवति सवर्गश चास्य विरुध्यते ॥ 14 ॥

  15. अथ यॊ ऽधर्मतः पाति राजामात्यॊ ऽथ वात्म जः धर्मासने नियुक्तः सन धर्ममूलं नरर्षभ ॥ 15 ॥

  16. कार्येष्व अधि कृताः सम्यग अकुर्वन्तॊ नृपानुगाः आत्मानं पुरतः कृत्वा यान्य अधः सह पार्थिवाः ॥ 16 ॥

  17. बलात्कृतानां बलिभिः कृपणं बहु जल्पताम नाथॊ वै भूमिपॊ नित्यम अनाथानां नृणां भवेत ॥ 17 ॥

  18. ततः साक्षिबलं साधु दवैधे वादकृतं भवेत असाक्षिकम अनाथं वा परीक्ष्यं तद विशेषतः ॥ 18 ॥

  19. अपराधानुरूपं च दण्डं पापेषु पातयेत उद्वेजयेद धनैर ऋद्धान दरिद्रान वधबान्धनैः ॥ 19 ॥

  20. विनयैर अपि दुर वृत्तान परहारैर अपि पार्थिवः सान्त्वेनॊपप्रदानेन शिष्टांश च परिपालयेत ॥ 20 ॥

  21. राज्ञॊ वधं चिकीर्षेद यस तस्य चित्रॊ वधॊ भवेत आजीवकस्य सतेनस्य वर्णसंकरकस्य च ॥ 21 ॥

  22. सम्यक परणयतॊ दण्डं भूमिपस्य विशां पते युक्तस्य वा नास्त्य अधर्मॊ धर्म एवेह शाश्वतः ॥ 22 ॥

  23. कामकारेण दण्डं तु यः कुर्याद अविचक्षणः स इहाकीर्ति संयुक्तॊ मृतॊ नरकम आप्नुयात ॥ 23 ॥

  24. न परस्य शरवाद एव परेषां दण्डम अर्पयेत आगमानुगमं कृत्वा बध्नीयान मॊक्षयेत वा ॥ 24 ॥

  25. न तु हन्यान नृपॊ जातु दूतं कस्यां चिद आपदि दूतस्य हन्ता निरयम आविशेत सचिवैः सह ॥ 25 ॥

  26. यथॊक्तवादिनं दूतं कषत्रधर्मरतॊ नृपः यॊ हन्यात पितरस तस्य भरूण हत्याम अवाप्नुयुः ॥ 26 ॥

  27. कुलीनः शीलसंपन्नॊ वाग्मी दक्षः परियंवदः यथॊक्तवादी समृतिमान दूतः सयात सप्तभिर गुणैः ॥ 27 ॥

  28. एतैर एव गुणैर युक्तः परतीहारॊ ऽसय रक्षिता शिरॊ रक्षश च भवति गुणैर एतैः समन्वितः ॥ 28 ॥

  29. धर्मार्थशास्त्रतत्त्वज्ञः संधिविग्रहकॊ भवेत मतिमान धृतिमान धीमान रहस्य अविनिगूहिता ॥ 29 ॥

  30. कुलीनः सत्यसंपन्नः शक्तॊ ऽमात्यः परशंसितः एतैर एव गुणैर युक्तस तथा सेनापतिर भवेत ॥ 30 ॥

  31. वयूह यन्त्रायुधीयानां तत्त्वज्ञॊ विक्रमान्वितः वर्षशीतॊष्णवातानां सहिष्णुः पररन्ध्रि वित ॥ 31 ॥

  32. विश्वासयेत परांश चैव विश्वसेन न तु कस्य चित पुत्रेष्व अपि हि राजेन्द्र विश्वासॊ न परशस्यते ॥ 32 ॥

  33. एतच छास्त्रार्थ तत्त्वं तु तवाख्यातं मयानघ अविश्वासॊ नरेन्द्राणां गुह्यं परमम उच्यते ॥ 33 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 87

Previous: अध्याय 85