राज्ञा पुरॊहितः कार्यॊ भवेद विद्वान बहुश्रुतः उभौ समीक्ष्य धर्मार्थाव अप्रमेयाव अनन्तरम ॥ 1 ॥
धर्मात्मा धर्मविद येषां राज्ञां राजन पुरॊहितः राजा चैवं गुणॊ येषां कुशलं तेषु सर्वशः ॥ 2 ॥
उभौ परजा वर्धयतॊ देवान पूर्वान परान पितॄन यौ समेयास्थितौ धर्मे शरद्धेयौ सुतपस्विनौ ॥ 3 ॥
परस्परस्य सुहृदौ संमतौ समचेतनौ बरह्मक्षत्रस्य संमानात परजाः सुखम अवाप्नुयुः ॥ 4 ॥
विमाननात तयॊर एव परजा नश्येयुर एव ह बरह्मक्षत्रं हि सर्वेषां धर्माणां मूलम उच्यते ॥ 5 ॥
अत्राप्य उदाहरन्तीमम इतिहासं पुरातनम ऐल कश्यप संवादं तं निबॊध युधिष्ठिर ॥ 6 ॥
यदा हि बरह्म परजहाति कषत्रं; कषत्रं यदा वा परजहाति बरह्म अन्वग बलं कतमे ऽसमिन भजन्ते; तथाबल्यं कतमे ऽसमिन वियन्ति ॥ 7 ॥
वयृद्धं राष्ट्रं भवति कषत्रियस्य; बरह्मक्षत्रं यत्र विरुध्यते ह अन्वग बलं दस्यवस तद भजन्ते; ऽबल्यं तथा तत्र वियन्ति सन्तः ॥ 8 ॥
नैषाम उक्षा वर्धते नॊत उस्रा; न गर्गरॊ मथ्यते नॊ यजन्ते नैषां पुत्रा वेदम अधीयते च; यदा बरह्मक्षत्रियाः संत्यजन्ति ॥ 9 ॥
नैषाम उक्षावर्धते जातु गेहे; नाधीयते स परजा नॊ यजन्ते अपध्वस्ता दस्यु भूता भवन्ति; ये बराह्मणाः कषत्रियान संत्यजन्ति ॥ 10 ॥
एतौ हि नित्यसंयुक्ताव इतरेतर धारणे कषत्रं हि बरह्मणॊ यॊनिर यॊनिः कषत्रस्य च दविजाः ॥ 11 ॥
उभाव एतौ नित्यम अभिप्रपन्नौ; संप्रापतुर महतीं शरीप्रतिष्ठाम तयॊः संधिर भिद्यते चेत पुराणस; ततः सर्वं भवति हि संप्रमूढम ॥ 12 ॥
नात्र पलवं लभते पारगामी; महागाधे नौर इव संप्रणुन्ना चातुर्वर्ण्यं भवति च संप्रमूढं; ततः परजाः कषयसंस्था भवन्ति ॥ 13 ॥
बरह्म वृक्षॊ रक्ष्यमाणॊ मधु हेमच वर्षति अरक्ष्यमाणः सततम अश्रुपापं च वर्षति ॥ 14 ॥
अब्रह्म चारी चरणाद अपेतॊ; यदा बरह्मा बरह्मणि तराणम इच्छेत आश्चर्यशॊ वर्षति तत्र देवस; तत्राभीक्ष्णं दुः सहाश चाविशन्ति ॥ 15 ॥
सत्रियं हत्वा बराह्मणं वापि पापः; सभायां यत्र लभते ऽनुवादम राज्ञः सकाशे न बिभेति चापि; ततॊ भयं जायते कषत्रियस्य ॥ 16 ॥
पापैः पापे करियमाणे ऽतिवेलं; ततॊ रुद्रॊ जायते देव एषः पापैः पापाः संजनयन्ति रुद्रं; ततः सर्वान साध्व असाधून हिनस्ति ॥ 17 ॥
कुतॊ रुद्रः कीदृशॊ वापि रुद्रः; सत्त्वैः सत्त्वं दृश्यते वध्यमानम एतद विद्वन कश्यप मे परचक्ष्व; यतॊ रुद्रॊ जायते देव एषः ॥ 18 ॥
आत्मा रुद्रॊ हृदये मानवानां; सवं सवं देहं परदेहं च हन्ति वातॊत्पातैः सदृशं रुद्रम आहुर; दावैर जीमूतैः सदृशं रूपम अस्य ॥ 19 ॥
न वै वातं परिवृनॊति कश चिन; न जीमूतॊ वर्षति नैव दावः तथायुक्तॊ दृश्यते मानवेषु; कामद्वेषाद बध्यते मुच्यते च ॥ 20 ॥
यथैक गेहे जातवेदाः परदीप्तः; कृत्स्नं गरामं परदहेत स तवरा वान विमॊहनं कुरुते देव एष; ततः सर्वं सपृश्यते पुण्यपापैः ॥ 21 ॥
यदि दण्डः सपृशते पुण्यभाजं; पापैः पापे करियमाणे ऽविशेषात कस्य हेतॊः सुकृतं नाम कुर्याद; दुष्कृतं वा कस्य हेतॊर न कुर्यात ॥ 22 ॥
असंत्यागात पापकृताम अपापंस; तुल्यॊ दण्डः सपृश्यते मिश्रभावात शुष्केणार्द्रं दह्यते मिश्रभावान; न मिश्रः सयात पापकृद्भिः कथं चित ॥ 23 ॥
साध्व असाधून धारयतीह भूमिः; साध्व असाधूंस तापयतीह सूर्यः साध्व असाधून वातयतीह वायुर; आपस तथा साध्व असाधून वहन्ति ॥ 24 ॥
एवम अस्मिन वर्तते लॊक एव; नामुत्रैवं वर्तते राजपुत्र परेत्यैतयॊर अन्तरवान विशेषॊ; यॊ वै पुण्यं चरते यश च पापम ॥ 25 ॥
पुण्यस्य लॊकॊ मधुमान धृतार्चिर; हिरण्यज्यॊतिर अमृतस्य नाभिः तत्र परेत्य मॊदते बरह्मचारी; न तत्र मृत्युर न जरा नॊत दुःखम ॥ 26 ॥
पापस्य लॊकॊ निरयॊ ऽपरकाशॊ; नित्यं दुःखः शॊकभूयिष्ठ एव तत्रात्मानं शॊचते पापकर्मा; बह्वीः समाः परपतन्न अप्रतिष्ठः ॥ 27 ॥
मिथॊ भेदाद बराह्मणक्षत्रियाणां; परजा दुःखं दुः सहं चाविशन्ति एवं जञात्वा कार्य एवेह विद्वान; पुरॊहितॊ नैकविद्यॊ नृपेण ॥ 28 ॥
तं चैवान्वभिषिच्येत तथा धर्मॊ विधीयते अग्र्यॊ हि बराह्मणः परॊक्तः सर्वस्यैवेह धर्मतः ॥ 29 ॥
पूर्वं हि बराह्मणाः सृष्टा इति धर्मविदॊ विदुः जयेष्ठेनाभिजनेनास्य पराप्तं सर्वं यद उत्तरम ॥ 30 ॥
तस्मान मान्यश च पूज्यश च बराह्मणः परसृताग्र भुक सर्वं शरेष्ठं वरिष्ठं च निवेद्यं तस्य धर्मतः ॥ 31 ॥
अवश्यम एतत कर्तव्यं राज्ञा बलवतापि हि बरह्म वर्धयति कषत्रं कषत्रतॊ बरह्म वर्धते ॥ 32 ॥
शान्तिपर्व · Shanti Parva
अध्याय 74
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 75