धर्मDharmic Data

शान्तिपर्व · Shanti Parva

अध्याय 298

  1. [य] धर्माधर्मविमुक्तं यद विमुक्तं सर्वसंश्रयात जन्ममृत्युविमुक्तं च विमुक्तं पुण्यपापयॊः ॥ 1 ॥

  2. यच छिवं नित्यम अभयं नित्यं चाक्षरम अव्ययम शुचि नित्यम अनायासं तद भवान वक्तुम अर्हति ॥ 2 ॥

  3. [भी] अत्र ते वर्तयिष्ये ऽहम इतिहासं पुरातनम याज्ञवल्क्यस्य संवादं जनकस्य च भारत ॥ 3 ॥

  4. याज्ञवल्क्यम ऋषिश्रेष्ठं दैवरातिर मया यशः पप्रच्छ जनकॊ राजा परश्नं परश्नविदां वरः ॥ 4 ॥

  5. कतीन्द्रियाणि विप्रर्षे कति परकृतयः समृताः किम अव्यक्तं परं बरह्म तस्माच च परतस तु किम ॥ 5 ॥

  6. परभवं चाप्ययं चैव कालसंख्यां तथैव च वक्तुम अर्हसि विप्रेन्द्र तवद अनुग्रह काङ्क्षिणः ॥ 6 ॥

  7. अज्ञानात परिपृच्छामि तवं हि जञानमयॊ निधिः तद अहं शरॊतुम इच्छामि सर्वम एतद असंशयम ॥ 7 ॥

  8. [या] शरूयताम अवनी पाल यद एतद अनुपृच्छसि यॊगानां परमं जञानं सांख्यानां च विशेषतः ॥ 8 ॥

  9. न तवाविदितं किं चिन मां तु जिज्ञासते भवान पृष्टेन चापि वक्तव्यम एष धर्मः सनातनः ॥ 9 ॥

  10. अस्तौ परकृतयः परॊक्ता विकाराश चापि सॊदश अथ सप्त तु वयक्तानि पराहुर अध्यात्मचिन्तकाः ॥ 10 ॥

  11. अव्यक्तं च महांश चैव तथाहंकार एव च पृथिवी वायुर आकाशम आपॊ जयॊतिश च पञ्चमम ॥ 11 ॥

  12. एताः परकृतयस तव अस्तौ विकारान अपि मे शृणु शरॊत्रं तवक चैव चक्षुश च जिह्वा घराणं च पञ्चमम ॥ 12 ॥

  13. शब्दस्पर्शौ च रूपं च रसॊ गन्धस तथैव च वाक च हस्तौ च पादौ च पायुर मेध्रं तथैव च ॥ 13 ॥

  14. एते विशेषा राजेन्द्र महाभूतेषु पञ्चसु बुद्धीन्द्रियाण्य अथैतानि सविशेषाणि मैथिल ॥ 14 ॥

  15. मनः सॊदशकं पराहुर अध्यात्मगतिचिन्तकाः तवं चैवान्ये च विद्वांसस तत्त्वबुद्धिविशारदाः ॥ 15 ॥

  16. अव्यक्ताच च महान आत्मा समुत्पद्यति पार्तिव परथमं सर्गम इत्य एतद आहुः पराधानिकं बुधाः ॥ 16 ॥

  17. महतश चाप्य अहंकार उत्पद्यति नराधिप दवितीयं सर्गम इत्य आहुर एतद बुद्ध्यात्मकं समृतम ॥ 17 ॥

  18. अहंकाराच च संभूतं मनॊ भूतगुणात्मकम तृतीयः सर्ग इत्य एष आहंकारिक उच्यते ॥ 18 ॥

  19. मनसस तु समुद्भूता महाभूता नराधिप चतुर्थं सर्गम इत्य एतन मानसं परिचक्षते ॥ 19 ॥

  20. शब्दः सपर्शश च रूपं च रसॊ गन्धस तथैव च पञ्चमं सर्गम इत्य आहुर भौतिकं भूतचिन्तकाः ॥ 20 ॥

  21. शरॊत्रं तवक चैव चक्षुश च जिह्वा घराणं च पञ्चमम सर्गं तु सस्थम इत्य आहुर बहु चिन्तात्मकं समृतम ॥ 21 ॥

  22. अधः शरॊत्रेन्द्रिय गराम उत्पद्यति नराधिप सप्तमं सर्गम इत्य आहुर एतद ऐन्द्रियकं समृतम ॥ 22 ॥

  23. ऊर्ध्वस्रॊतस तथा तिर्यग उत्पद्यति नराधिप अस्तमं सर्गम इत्य आहुर एतद आर्जवकं बुधाः ॥ 23 ॥

  24. तिर्यक सरॊतस तव अधः सरॊत उत्पद्यति नराधिप नवमं सर्गम इत्य आहुर एतद आर्जवकं बुधाः ॥ 24 ॥

  25. एतानि नव सर्गाणि तत्त्वानि च नराधिप चतुर्विंशतिर उक्तानि यथा शरुतिनिदर्शनात ॥ 25 ॥

  26. अत ऊर्ध्वं महाराज गुणस्यैतस्य तत्त्वतः महात्मभिर अनुप्रॊक्तां कालसंख्यां निबॊध मे ॥ 26 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 299

Previous: अध्याय 297