धर्मDharmic Data

शान्तिपर्व · Shanti Parva

अध्याय 260

  1. [य] अविरॊधेन भूतानां तयागः षाद्गुण्यकारकः यः सयाद उभय भाग्धर्मस तन मे बरूहि पितामह ॥ 1 ॥

  2. गार्हस्थ्यस्य च धर्मस्य तयागधर्मस्य चॊभयॊः अदूरसंप्रस्थितयॊः किं सविच छरेयः पितामह ॥ 2 ॥

  3. [भी] उभौ धर्मौ महाभागाव उभौ परमदुश्चरौ उभौ महाफलौ तात सद्भिर आचरिताव उभौ ॥ 3 ॥

  4. अत्र ते वर्तयिष्यामि परामान्यम उभयॊस तयॊः शृणुष्वैक मनाः पार्थ छिन्नधर्मार्थसंशयम ॥ 4 ॥

  5. अत्राप्य उदाहरन्तीमम इतिहासं पुरातनम कपिलस्य गॊश च संवादं तन निबॊध युधिष्ठिर ॥ 5 ॥

  6. आम्नायम अनुपश्यन हि पुराणं शाश्वतं धरुवम नहुषः पूर्वम आलेभे तवस्तुर गाम इतिनः शरुतम ॥ 6 ॥

  7. तां नियुक्ताम अदीनात्मा सत्त्वस्थः समये रतः जञानवान नियताहारॊ ददर्श पलिलस तदा ॥ 7 ॥

  8. स बुद्धिम उत्तमां पराप्तॊ नैष्ठिकीम अकुतॊभयाम समरामि शिथिलं सत्यं वेदा इत्य अब्रवीत सकृत ॥ 8 ॥

  9. तां गाम ऋषिः सयूम रश्मिः परविश्य यतिम अब्रवीत हंहॊ वेदा यदि मता धर्माः केनापरे मताः ॥ 9 ॥

  10. तपस्विनॊ धृतिमतः शरुतिविज्ञानचक्षुषः सर्वम आर्षं हि मन्यन्ते वयाहृतं विदितात्मनः ॥ 10 ॥

  11. तस्यैवं गततृष्णस्य विज्वरस्य निराशिषः का विवक्षास्ति वेदेषु निरारम्भस्य सर्वशः ॥ 11 ॥

  12. [कपिल] नाहं वेदान विनिन्दामि न विवक्षामि कर्हि चित पृथग आश्रमिणां कर्माण्य एकार्थानीति नः शरुतम ॥ 12 ॥

  13. गच्छत्य एव परित्यागी वानप्रस्थश च गच्छति गृहस्थॊ बरह्मचारी च उभौ ताव अपि गच्छतः ॥ 13 ॥

  14. देव याना हि पन्थानश चत्वारः शाश्वता मताः तेषां जयायः कनीयस्त्वं फलेषूक्तं बलाबलम ॥ 14 ॥

  15. एवं विदित्वा सर्वार्थान आरभेद इति वैदिकम नारभेद इति चान्यत्र नैष्ठिकी शरूयते शरुतिः ॥ 15 ॥

  16. अनारम्भे हय अदॊषः सयाद आरम्भे ऽदॊष उत्तमः एवं सथितस्य शास्त्रस्य दुर्विज्ञेयं बलाबलम ॥ 16 ॥

  17. यद्य अत्र किं चित परत्यक्षम अहिंसायाः परं मतम ऋते तव आगमशास्त्रेभ्यॊ बरूहि तद यदि पश्यसि ॥ 17 ॥

  18. [सयूमरष्मि] सवर्गकामॊ यजेतेति सततं शरूयते शरुतिः फलं परकल्प्य पूर्वं हि ततॊ यज्ञः परतायते ॥ 18 ॥

  19. अजश चाश्वश च मेषश च गौश च पक्षिगणाश च ये गराम्यारण्या ओषधयः पराणस्यान्नम इति शरुतिः ॥ 19 ॥

  20. तथैवान्नं हय अहर अहः सायं परातर्निरुप्यते पशवश चाथ धान्यं च यज्ञस्याङ्गम इति शरुतिः ॥ 20 ॥

  21. एतानि सहयज्ञेन परजापतिर अकल्पयत तेन परजापतिर देवान यज्ञेनायजत परभुः ॥ 21 ॥

  22. ते समान्यॊन्यं चराः सर्वे परानिनः सप्त सप्त च यज्ञेषूपाकृतं विश्वं पराहुर उत्तमसंज्ञितम ॥ 22 ॥

  23. एतच चैवाभ्यनुज्ञातं पूर्वैः पूर्वतरैस तथा कॊ जातु न विचिन्वीत विद्वान सवां शक्तिम आत्मनः ॥ 23 ॥

  24. पशवश च मनुष्याश च दरुमाश चौषधिभिः सह सवर्गम एवाभिकाङ्क्षन्ते न च सवर्गस तव ऋते मखम ॥ 24 ॥

  25. ओषध्यः पशवॊ वृक्षा वीरुदाज्यं पयॊ दधि हविर भूमिर दिशः शरद्धा कालश चैतानि दवादश ॥ 25 ॥

  26. ऋचॊ यजूंसि सामानि यजमानश च सॊदशः अग्निर जञेयॊ गृहपतिः स सप्तदश उच्यते अङ्गान्य एतानि यज्ञस्य यज्ञॊ मूलम इति शरुतिः ॥ 26 ॥

  27. आज्येन पयसा दध्ना शकृद आमिक्षया तवचा वालैः शृङ्गेन पादेन संभवत्य एव गौर्मखम एवं परत्येकशः सर्वं यद यद अस्य विधीयते ॥ 27 ॥

  28. यज्ञं वहन्ति संभूय सहर्त्विग्भिः सदक्षिणैः संहत्यैतानि सर्वाणि यज्ञं निर्वर्तयन्त्य उत ॥ 28 ॥

  29. यज्ञार्थानि हि सृष्टानि यथा वै शरूयते शरुतिः एवं पूर्वे पूर्वतराः परवृत्ताश चैव मानवाः ॥ 29 ॥

  30. न हिनस्ति हय आरभते नाभिद्रुह्यति किं चन यज्ञॊ यस्तव्य इत्य एव यॊ यजत्य अफलेप्सया ॥ 30 ॥

  31. यज्ञाङ्गान्य अपि चैतानि यथॊक्तानि न संशयः विधिना विधियुक्तानि तारयन्ति परस्परम ॥ 31 ॥

  32. आम्नायम आर्षं पश्यामि यस्मिन वेदाः परतिष्ठिताः तं विद्वांसॊ ऽनुपश्यन्ति बराह्मणस्यानुदर्शनात ॥ 32 ॥

  33. बराह्मण परभवॊ यज्ञॊ बराह्मणार्पण एव च अनु यज्ञं जगत सर्वं यज्ञश चानु जगत सदा ॥ 33 ॥

  34. ओम इति बरह्मणॊ यॊनिर नमः सवाहा सवधा वसत यस्यैतानि परयुज्यन्ते यथाशक्ति कृतान्य अपि ॥ 34 ॥

  35. न तस्य तरिषु लॊकेषु परलॊकभयं विदुः इति वेदा वदन्तीह सिद्धाश च परमर्षयः ॥ 35 ॥

  36. रिचॊ यजूंसि सामानि सतॊभाश च विधिचॊदिताः यस्मिन्न एतानि सर्वाणि बहिर एव स वै दविजः ॥ 36 ॥

  37. अग्न्याधेये यद भवति यच च सॊमे सुते दविज यच चेतरैर महायज्ञैर्वेद तद भगवान सवतः ॥ 37 ॥

  38. तस्माद बरह्मन यजेतैव याजयेच चाविचारयन यजतः सवर्गविधिना परेत्य सवर्गफलं महत ॥ 38 ॥

  39. नायं लॊकॊ ऽसत्य अयज्ञानां परश चेति विनिश्चयः वेदवादविदश चैव परमानम उभयं तदा ॥ 39 ॥

Reach this point to mark the section finished.

Continue to अध्याय 261

Previous: अध्याय 259