[भी] अत्राप्य उदाहरन्तीमम इतिहासं पुरातनम तुलाधारस्य वाक्यानि धर्मे जाजलिना सह ॥ 1 ॥
वने वनचरः कश चिज जाजलिर नाम वै दविजः सागरॊद्देशम आगम्य तपस तेपे महातपः ॥ 2 ॥
नियतॊ नियताहारश चीराजिनजता धरः मलपङ्क धरॊ धीमान बहून वर्षगणान मुनिः ॥ 3 ॥
स कदा चिन महातेजा जलवासॊ महीपते चचार लॊकान विप्रर्षिः परेक्षमाणॊ मनॊजवः ॥ 4 ॥
स चिन्तयाम आस मुनिर जलमध्ये कदा चन विप्रेक्ष्य सागरान्तां वै महीं सवनकाननाम ॥ 5 ॥
न मया सदृशॊ ऽसतीह लॊके सथावरजङ्गमे अप्सु वैहायसं गच्छेन मया यॊ ऽनयः सहेति वै ॥ 6 ॥
स दृश्यमानॊ रक्षॊभिर जलमध्ये ऽवदत ततः अब्रुवंश च पिशाचास तं नैवं तवं वक्तुम अर्हसि ॥ 7 ॥
तुला धारॊ वणिग्धर्मा वाराणस्यां महायशः सॊ ऽपय एवं नार्हते वक्तुं यथा तवं दविजसत्तम ॥ 8 ॥
इत्य उक्तॊ जाजलिर भूतैः परत्युवाच महातपः पश्येयं तम अहं पराज्ञं तुलाधारं यशस्विनम ॥ 9 ॥
इति बरुवाणं तम ऋषिं रक्षांस्य उद्धृत्य सागरात अब्रुवन गच्छ पन्थानम आस्थायेमं दविजॊत्तम ॥ 10 ॥
इत्य उक्तॊ जाजलिर भूतैर जगाम विमनास तदा वाराणस्यां तुलाधारं समासाद्याब्रवीद वचः ॥ 11 ॥
[य] किं कृतं सुकृतं कर्म तात जाजलिना पुरा येन सिद्धिं परां पराप्तस तन नॊ वयाख्यातुम अर्हसि ॥ 12 ॥
[भी] अतीव तपसा युक्तॊ घॊरेण स बभूव ह नद्य उपस्पर्शन रतः सायंप्रातर महातपः ॥ 13 ॥
अग्नीन परिचरन सम्यक सवाध्यायपरमॊ दविजः वानप्रस्थविधानज्ञॊ जाजलिर जवलितः शरिया ॥ 14 ॥
सत्ये तपसि तिष्ठन स न च धर्मम अवैक्षत वर्षास्व आकाशशायी स हेमन्ते जलसंश्रयः ॥ 15 ॥
वतातप सहॊ गरीस्मे न च धर्मम अविन्दत दुःखशय्याश च विविधा भूमौ च परिवर्तनम ॥ 16 ॥
ततः कदा चित स मुनिर वर्षास्व आकाशम आस्थितः अन्तरिक्षाज जलं मूर्ध्ना परत्यगृह्णान मुहुर मुहुर ॥ 17 ॥
अथ तस्य जताः कलिन्ना बभूवुर गरथिताः परभॊ अरण्यगमनान नित्यं मलिनॊ मलसंयुताः ॥ 18 ॥
स कदा चिन निराहारॊ वायुभक्षॊ महातपः तस्थौ काष्ठवद अव्यग्रॊ न चचाल च कर्हि चित ॥ 19 ॥
तस्य सम सथानु भूतस्य निर्विचेष्टस्य भारत कुलिङ्ग शकुनौ राजन नीदं शिरसि चक्रतुः ॥ 20 ॥
स तौ दयावान विप्रर्षिर उपप्रैक्षत दम्पती कुर्वाणं नीदकं तत्र जतासु तृणतन्तुभिः ॥ 21 ॥
यदा स न चलत्य एव सथानु भूतॊ महातपः ततस तौ परिविश्वस्तौ सुखं तत्रॊसतुस तदा ॥ 22 ॥
अतीतास्व अथ वर्षासु शरत्काल उपस्थिते पराजापत्येन विधिना विश्वानात काममॊहितौ ॥ 23 ॥
तत्रापातयतां राजञ शिरस्य अन्दानि खेचरौ तान्य अबुध्यत तेजस्वी स विप्रः संशितव्रतः ॥ 24 ॥
बुद्ध्वा च स महातेजा न चचालैव जाजलिः धर्मे धृतमना नित्यं नाधर्मं स तव अरॊचयत ॥ 25 ॥
अहन्य अहनि चागम्य ततस तौ तस्य मूर्धनि आश्वासितौ वै वसतः संप्रहृष्टौ तदा विभॊ ॥ 26 ॥
अन्देभ्यस तव अथ पुष्टेभ्यः परजायन्त शकुन्तकाः वयवर्थन्त च तत्रैव न चाकम्पत जाजलिः ॥ 27 ॥
स रक्षमाणस तव अन्दानि कुलिङ्गानां यतव्रतः तथैव तस्थौ धर्मात्मा निर्वेचेष्टः समाहितः ॥ 28 ॥
ततस तु कालसमये बभूवुस ते ऽथ पक्षिणः बुबुधे तांश च स मुनिर जातपक्षाञ शकुन्तकान ॥ 29 ॥
ततः कदा चित तांस तत्र पश्यन पक्षीन यतव्रतः बभूव परमप्रीतस तदा मतिमतां वरः ॥ 30 ॥
तथा तान अभिसंवृद्धान दृष्ट्वा चाप्नुवतां मुदम शकुनौ निर्भयौ तत्र ऊसतुश चात्मजैः सह ॥ 31 ॥
जातपक्षांश च सॊ ऽपश्यद उद्दीनान पुनरागतान सायं सायं दविजान विप्रॊ न चाकम्पत जाजलिः ॥ 32 ॥
कदा चित पुनर अभ्येत्य पुनर गच्छन्ति संततम तयक्ता मातृपितृभ्यां ते न चाकम्पत जाजलिः ॥ 33 ॥
अथ ते दिवसं चारीं गत्वा सायं पुनर नृप उपावर्तन्त तत्रैव निवासार्थं शकुन्तकाः ॥ 34 ॥
कदा चिद दिवसान पञ्च समुत्पत्य विहंगमाः सस्थे ऽहनि समाजग्मुर न चाकम्पत जाजलिः ॥ 35 ॥
करमेण च पुनः सर्वे दिवसानि बहून्य अपि नॊपावर्तन्त शकुना जातप्रानाः सम ते यदा ॥ 36 ॥
कदा चिन मासमात्रेण समुत्पत्य विहङ्गमाः नैवागच्छंस ततॊ राजन परातिष्ठत स जाजलिः ॥ 37 ॥
ततस तेषु परलीनेषु जाजलिर जातविस्मयः सिद्धॊ ऽसमीति मतिं चक्रे ततस तं मान आविशत ॥ 38 ॥
स तथा निर्गतान दृष्ट्वा शकुन्तान नियतव्रतः संभावितात्मा संभाव्य भृशं परीतस तदाभवन ॥ 39 ॥
स नद्यां समुपस्पृश्य तर्पयित्वा हुताशनम उदयन्तम अथादित्यम अभ्यगच्छन महातपः ॥ 40 ॥
संभाव्य चतकान मूर्ध्नि जाजलिर जपतां वरः आस्फॊतयत तद आकाशे धर्मः पराप्तॊ मयेति वै ॥ 41 ॥
अथान्तरिक्षे वाग आसीत तां स शुश्राव जाजलिः धर्मेण न समस तवं वै तुलाधारस्य जाजले ॥ 42 ॥
वाराणस्यां महाप्राज्ञस तुलाधारः परतिष्ठितः सॊ ऽपय एवं नार्हते वक्तुं यथा तवं भाससे दविज ॥ 43 ॥
सॊ ऽमर्षवशम आपन्नस तुलाधर दिदृक्षया पृथिवीम अचरद राजन यत्रसायं गृहॊ मुनिः ॥ 44 ॥
कालेन महतागच्छत स तु वाराणसीं पुरीम विक्रीणन्तं च पन्यानि तुला धारं ददर्श सः ॥ 45 ॥
सॊ ऽपि दृष्ट्वैव तं विप्रम आयान्तं भान्द जीविनः समुत्थाय सुसंहृष्टः सवागतेनाभ्यपूजयत ॥ 46 ॥
[तुला] आयान एवासि विदितॊ मम बरह्मन न संशयः बरवीमि यत तु वचनं तच छृणुष्व दविजॊत्तम ॥ 47 ॥
सागरानूपम आश्रित्य तपस तप्तं तवया महत न च धर्मस्य संज्ञां तवं पुरा वेत्थ कथं चन ॥ 48 ॥
ततः सिद्धस्य तपसा तव विप्र शकुन्तकाः कषिप्रं शिरस्य अजायन्त ते च संभावितास तवया ॥ 49 ॥
जातपक्षा यदा ते च गताश चारीम इतस ततः मन्यमानस ततॊ धर्मं चटक परभवं दविज खे वाचं तवम अथाश्रौषीर मां परति दविजसत्तम ॥ 50 ॥
अमर्षवशम आपन्नस ततः पराप्तॊ भवान इह करवाणि परियं किं ते तद बरूहि दविजसत्तम ॥ 51 ॥
शान्तिपर्व · Shanti Parva
अध्याय 253
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 254