[षुक्र] यस्माद धर्मात परॊ धर्मॊ विद्यते नेह कश चन यॊ विशिष्टश च धर्मेभ्यस तं भवान परब्रवीतु मे ॥ 1 ॥
[वयास] धर्मं ते संप्रवक्ष्यामि पुराणम ऋषिसंस्तुतम विशिष्टं सर्वधर्मेभ्यस तम इहैकमनाः शृणु ॥ 2 ॥
इन्द्रियाणि परमाथीनि बुद्ध्या संयम्य यत्नतः सर्वतॊ निष्पतिष्णूनि पिता बालान इवात्मजान ॥ 3 ॥
मनसश चेन्द्रियाणां च हय ऐकाग्र्यं परमं तपः तज जयायः सर्वधर्मेभ्यः स धर्मः पर उच्यते ॥ 4 ॥
तानि सर्वाणि संधाय मनः सस्थानि मेधया आत्मतृप्त इवासीत बहु चिन्त्यम अचिन्तयन ॥ 5 ॥
गॊचरेभ्यॊ निवृत्तानि यदा सथास्यन्ति वेश्मनि तदा तवम आत्मनात्मानं परं दरक्ष्यसि शाश्वतम ॥ 6 ॥
सर्वात्मानं महात्मानं विधूमम इव पावकम तं पश्यन्ति महात्मानॊ बराह्मणा ये मनीषिणः ॥ 7 ॥
यथा पुष्प फलॊपेतॊ बहुशाखॊ महाद्रुमः आत्मनॊ नाभिजानीते कव मे पुष्पं कव मे फलम ॥ 8 ॥
एवम आत्मा न जानीते कव गमिष्ये कुतॊ नव अहम अन्यॊ हय अत्रान्तर आत्मास्ति यः सर्वम अनुपश्यति ॥ 9 ॥
जञानदीपेन दीप्तेन पश्यत्य आत्मानम आत्मना दृष्ट्वा तवम आत्मनात्मानं निरात्मा भव सर्ववित ॥ 10 ॥
विमुक्तः सर्वपापेभ्यॊ मुक्तत्वच इवॊरगः परां बुद्धिम अवाप्येह विपाप्मा विगतज्वरः ॥ 11 ॥
सर्वतः सरॊतसं घॊरां नदीं लॊकप्रवाहिनीम पञ्चेन्द्रिय गराहवतीं मनःसंकल्परॊधसम ॥ 12 ॥
लॊभमॊहतृणछन्नां कामक्रॊधसरीसृपाम सत्यतीर्थानृत कषॊभां करॊधपङ्कां सरिद वराम ॥ 13 ॥
अव्यक्तप्रभवां शीघ्रां दुस्तराम अकृतात्मभिः परतरस्व नदीं बुद्ध्या कामग्राहसमाकुलाम ॥ 14 ॥
संसारसागर गमां यॊनिपाताल दुस्तराम आत्मजन्मॊद्भवां तात जिह्वावर्तां दुरासदाम ॥ 15 ॥
यां तरन्ति कृतप्रज्ञा धृतिमन्तॊ मनीषिणः तां तीर्णः सर्वतॊ मुक्तॊ विपूतात्मात्मविच छुचिः ॥ 16 ॥
उत्तमां बुद्धिम आस्थाय बरह्मभूयं गमिष्यसि संतीर्णः सर्वसंक्लेशान परसन्नात्मा विकल्मसः ॥ 17 ॥
भूमिष्ठानीव भूतानि पर्वतस्थॊ निशामय अक्रुध्यन्न अप्रहृष्यंश च ननृशंस मतिस तथा ततॊ दरक्ष्यसि भूतानां सर्वेषां परभवाप्ययौ ॥ 18 ॥
एवं वै सर्वधर्मेभ्यॊ विशिष्टं मेनिरे बुधाः धर्मं धर्मभृतां शरेष्ठ मुनयस तत्त्वदर्शिनः ॥ 19 ॥
आत्मनॊ ऽवययिनॊ जञात्वा इदं पुत्रानुशासनम परयताय परवक्तव्यं हितायानुगताय च ॥ 20 ॥
आत्मज्ञानम इदं गुह्यं सर्वगुह्यतमं महत अब्रुवं यद अहं तात आत्मसाक्षिकम अञ्जसा ॥ 21 ॥
नैव सत्री न पुमान एतन नैव चेदं नपुंसकम अदुःखम असुखं बरह्मभूतभव्य भवात्मकम ॥ 22 ॥
नैतज जञात्वा पुमान सत्री वा पुनर्भवम अवाप्नुयात अभव परतिपत्त्यर्थम एतद वर्त्म विधीयते ॥ 23 ॥
अथा मतानि सर्वाणि न चैतानि यथा यथा कथितानि मया पुत्र भवन्ति न भवन्ति च ॥ 24 ॥
तत परीतियुक्तेन गुणान्वितेन; पुत्रेण सत पुत्रगुणान्वितेन पृष्टॊ हीदं परीतिमता हितार्थं; बरूयात सुतस्येह यद उक्तम एतत ॥ 25 ॥
शान्तिपर्व · Shanti Parva
अध्याय 242
Reach this point to mark the section finished.
Continue to अध्याय 243